Saturday, April 25, 2015

අප්පච්චි මළා....


ළගදි මගේ යාලූවෙක් එයාගෙ අලූත් පොතක් එළිදක්වන උත්සවයක් සංවිධානය කළා. ඒකට පරණ කතිකයො පෝලිමකටත් කතා කරලා තිබුණ.

‘මචං ඇයි අලූත් පොතක් පරණ විදිහටම එලිදක්වන්නෙ?’
මං යාලූවාගෙන් ඇහුවා.

‘අපි ඇත්තටම පරණ තැනෙන් ඉස්සරහට ගිහින් තියෙනවද?’
යාලූවා මගෙන් ආපිට ඇහුවා.

අපි තාම ඉන්නෙ පරණ තැනමද? නැත්තං අපි අලූත් තැන් පවා පරණ විදිහට තේරුම් ගන්න ට‍්‍රයි කරනවද? මං කල්පනා කළා.

අපේ කියවීම් සහ තේරුම් ගැනීම් තාමත් පරණ තැන්වලින්ම සිද්ද වුනත් මට හිතෙන්නෙ තාක්‍ෂනය විසින් අපේ කැමැත්ත අකමැත්ත නොතකා අපිව අලූත් තැනකට තල්ලූ කරලා තියෙනවා කියල. අපි මේ වෙද්දි වර්චුවල් ආත්ම සහිත මිනිස්සු. මුහුණට මුහුණ ගනුදෙනු වෙනුවට අපි කරන්නෙ ඔන්ලයින් ගනුදෙනු. ලංකාවෙ වුනත් අපි පාලකයො මාරු කරන්නෙ ෆේස්බුක් එකෙන්.

තවදුරටත් මේ සමාජය කියවන්න, අර්ථ ගන්වන්න පරණ තියරි වලින් පුළුවන්ද? නැත්තං මේ වෙන්නෙත් පැරදිච්ච මහින්ද බලන්න බස් පිටින් මැදමුලනෙ යනවා වගේම වැඩක්ද?

‘අප්පච්චි මළා. මිනිය කුණු වෙවී තියාගෙන වැඩක් නෑ වළලන්න  ඕන...’
විජිතමුනි සොයිසා කියපු කතාව මිනිහෙකුට නෙමෙයි යුගයකටම අදාලයි.

අපිව අලූත් අභියෝග වලට තල්ලූ කරන්න තල්ලූ කරන්න අපි පරණ දේවල් වලම එල්ලෙන්න හදනවා. අලූත් වීම තියෙන්නෙ වර්තමානය විසින් අතීතය අර්තකතනය කිරීමේ මිස අතීතය විසින් වර්තමානය අර්තකතනය කරන තැන නෙමෙයි. අපි ප‍්‍රගතිශීලී විද්වත් කතිකාවන් විදිහටත් නූගත් ජනතාවක් විදිහටත් කරමින් ඉන්නෙ එකම දෙයක්. වර්තමානය අතීතයට පාවා දීම.

කෝපි එකක් බොන්න ස්ටෙෆාන් මුනගැහුන වෙලාවක අතීතෙන් උගත හැකි පාඩම් ගැන අපි පොඩි කතාවකට වැටුන.

‘මචං අපිට කිසි දෙයක් නෑ අපේ අතීතෙන් ගන්න. රටක් විදිහට අපි අපේම රටේ මිනිස්සු එක්ක අවුරුදු 30ක් යුද්ද කරලා තියෙනවා. ඒ තමයි අපේ කලින් පරම්පරාවෙ තරම. ඉඩම් වලට, කුල වලට, ජාති වලට මරාගත්ත අතීතෙකින් අපිට ඉගෙන ගන්න තියෙන්නෙ මොනවද? මං කියන්නෙ අපේ අම්මලා තාත්තලාගෙන් අපි කිසි දෙයක් ඉගෙන ගන්න හොඳ නෑ...’

මේ වචනම නොවුනත් ස්ටෙෆාන් කියපු අදහස වුනේ මේක.

ඒක බරපතල ඇත්තක්. ආඩම්බර වෙන්න පුළුවන් අතීතයක් නෙමෙයි අපේ පිටිපස්සෙ තියෙන්නෙ. වර්ගවාදී, ජාතිවාදී, මානව විරෝධී, නිදහස් විරෝධී අතීත පරම්පරාවන්ගෙන් අපි මොනවා කියල ගන්නද? අතීතයක් පුරා අපේ පැවත එන්නෙ සමාජ රෝග විතරයි.

ඒත් අපි දැනුම හොයන්නෙ අතීතෙන්. විශේෂයෙන්ම ලංකාවෙ වගේ රටවල දැනුම භාෂාව මූලිකයි. භාෂාව හද්දා පරණයි.  අලූත් දැනුමක් හිතීමක් බාර ගන්න තරමට අපේ අතීතෙන් අපි නිදහස් නෑ.

සමහර විට මේක ථේරවාදී උරුමයක් වෙන්න ඇති. කටපාඩම් මූලික, ආචිණ්ණ කල්පික දැනුම් සම්ප‍්‍රදායක් තියෙන රටක අපි ඉන්නෙ. අනවශ්‍ය දැනුම වළදාන්න තාම අපි ලෑස්ති නෑ. කුණු ගඳ ගැහුවත් සාලෙ මැද්දෙ තියාගන්නමයි ට‍්‍රයි එක. ගොඩක් සිද්ද වෙන බුද්දිමය කතිකා සංවාද සංස්කෘතිකව පිළුණු වුණු ඒවා. අලූත් පරපුරක් හැදෙන්න එතන ඉඩක් නෑ.

අතීතය කියන්නෙ අපේ ඔලූවෙ තියෙන කල්පිතයක්. ඒක ඇත්තට තියෙන හෝ ඒ විදිහට පැවතුණු දෙයක් නෙමෙයි. ප‍්‍රසන්ටිසම් නැත්තං වර්තමානවාදීන් කියන අය මේ කතාව ගොඩක් ගැඹුරට විස්තර කරනවා. ඒ කියන්නෙ වර්තමානයේ නොපවතින කිසිම අතීත කාරණාවක් හෝ සංසිද්ධියක් සැබවින් නොපවතී කියලා ඒ අය තර්ක කරනවා. ඒ කියන්නෙ යමක් සැබවින් පවතින්නෙ ඒ පැවැත්මට අදාල සංදර්භය ඇතුලෙ විතරයි කියන එක. සංදර්භයෙන් තොරව යමකට අර්ථයක් හෝ පැවැත්මක් නැති වෙනවා.

ඒක මිත්‍යාවක් වෙනවා. මනස් ප‍්‍රබන්ධයක් වෙනවා. ඒත් අපිට අවශ්‍ය ප‍්‍රබන්ධ අර්ථ දෙන්න පුළුවන් නිසා අපි ඒ අතීතෙට ඇලෙනවා. ඉතිහාසය කියන්නෙම ඇත්තක් විදිහට නොපවතින ප‍්‍රබන්ධයක් වෙන්නෙ මේ තේරුම් ගැනීම ඇතුලෙ.

අපි අපේ විමුක්තිය හොයන්නෙ අතීතේ හිරගෙවල් ඇතුලෙ නම්
රැුකවරණය හොයන්නේ කවදාවත් වෙනස් නොවේ යැයි අපිට ඉගැන්නූ සිස්ටම් ඇතුලෙ නම්
හැ`ගීම් තමයි රුවලට අන්ධ විශ්වාසය විතරයි හයියට
සැබෑ නිදහසේ හුස්මක් නැතුව අපි කොහේවත් යන්නෙ නෑ ඉක්මනට

දෙවියො මැරිලා දැන් නළුවෙක් දෙවියන්ට ර`ගනවා නම්
එයාගෙ බියකරු වචන ලගීවී අපේ හිත් පතුලෙත්
හරි හමන් විචාරයක් නැති හැම විශ්වාසයක්ම සාපයක්
අතීතෙන් නිදහස් නැත්තං පිරිහෙනවා විතරයි හැමදාමත්

(ස්ටින්ග් විසින් ගයන ‘හිස්ටරි විල් ටීච් අස් නතින්ග්’ සිංදුවේ කොටසක දුර්වල පරිවර්තනයක්)

පොදු උදාහරණයක් විදිහට ගත්තොත්  ඕනම සංකීර්ණ, නූතන ජීවිත ගැටළුවක් ගැන කතා කරද්දි ලංකාවෙ කොතනක වුණත්, කවුරු හරි කෙනෙක් තාමත් බුදුනුත් කියලා තියෙනවා කියල මොකක් හරි උපුටාගැනීමක් කරන්නෙ ලොකු විශ්වාසෙකින්. භක්තියකින්. බුදුන් කිව්වා නම් ඒක වෙනස් වෙන්න බෑ වගේ හිතකින්. ඒත් බුදුන් කියපු දෙයක්ම වුනත් කොහොමද අද සංදර්භයට අදාල වෙන්නෙ? අද බුදුන් කියන්නෙ අපේ තනි තනි මනසෙ කල්පිතයක් විතරයි. බුදුන් තවදුරටත් ඇත්තක් නෙමෙයි, මිත්‍යාවක්. මේක අනිත් කොයි අතීත ආගමක් ගත්තත් එච්චරයි.

අපි කොයිතරම් අතීතවාදී විදිහට බාරගත්තත් බුදුන්ගෙ දැක්ම පදනම් වුනෙත් වර්තමානවාදයක. අතීතයේ හෝ අනාගතයේ නොරැඳී මෙතන මේ මොහොතේ පැවැත්ම බුදුන්ගෙ දැක්මේ පදනම වුනා. අතීතය කියන්නෙ රෝගයක් කියන එක බුදුනුත් දැනං හිටියා. ඒත් බුදුන් වදාල දහමටම පටහැනිව අපි බුදුන්ගේ දහම පාවිච්චි කරනවා.

මේ විදිහට අපිට අතීතය මාර වෙන්න දෙවිදියක් බලපාන්න පුළුවන්. එකක් අපිට ඒ දේ මාර වෙන්නෙ අපි ඒ දේ සමග ගත කළ ඒ කාලයට සාපේක්‍ෂව වෙන්න පුළුවන්. උදා විදිහට අපි පොඩි කාලෙ ටීවී එකේ බලපු කතාවක් ලොකු වෙලත් අපිට මතක මාර කතාවක් විදිහට. ‘දැන් ඒ වගේ කතා යන්නෙ නෑනෙ....’ අපි පරණ මතක රත්තරං කරනවා.

අහම්බෙන් අපිට ඒ කතා පෙළ ඞීවීඞී එකක හම්බුවෙනවා. අපි මාර එකෙන් ඒක බලන්න වාඩි වෙනවා. ඒත් ඒක දැන් කටේ තියන්න බෑ. සමහර වෙලාවට ඇත්ත එක බ්ලැක් ඇන්ඞ් වයිට් ඒත් අපිට මතක එක කලර්ඞ්. එදා කන්ටෙක්ස්ට් එක ඇතුලෙ ඒ කාලයට සාපේක්‍ෂව මාර වුණු කිසි දෙයක් අද මාර වෙන්නෙ නෑ. ඒක ෆිල්ම් වල ඉඳන් ඒ කාලෙ යාලූ වෙච්ච කෙල්ලො කොල්ලො දක්වාම එකයි. එක විදිහකට අපිට මේ අතීත කාරණා ගැන තියෙන මාරකම කියන්නෙ එක්තරා කාලයක අපේ වින්දන මට්ටම- තේරුම් ගැනීම ගැන කතාවක්.

තව විදිහකට අපිට අද බැලූවත් ඒ අතීත කතා පෙළ මාරම වෙන්න පුළුවන්. මට හිතෙන්නෙ වඩා දුක්ඛිත තත්වය වෙන්නෙ මේක. ඒ කියන්නෙ අපි ඒ අතීත මට්ටමෙන් එහාට තාම වැඩිලා නෑ කියන එක. කාලයට සාපේක්‍ෂව අපේ වින්දනය සහ අවබෝධය පරිණත වෙලා නෑ. ඇ`ග ලොකු වුනාට මොළේ හැදෙන එක නතර වෙලා. අලූත් ජීවිතේ අර්බුද විසඳන්න පරණ මතවාදම හොයාගෙන යන බුද්දිමය සගයො දැක්කම මට දැනෙන බය ඒක.

රටක් විදිහටම අපිට අතීතය බර වැඩියි. ජනගහනය විදිහටත් තරුණයන්ට වඩා වැඩිහිටියො වැඩියි. අනෙක් පැත්තෙන් අනුරාධපුරේ පොලොන්නරුවො ගල්කණු බර වැඩියි. ඉතිහාසෙ ආයිමත් කැරකෙනවා කියලා හිතාගෙන අපි අතීතෙ හාරනවා. ඉතිහාසෙ කවදාවත් එකම දෙයක් එකම විදිහට තාම දෙපාරක් සිද්ද වුනේ නෑ. ඉතිහාසයක් නැති රටවල් ඉස්සරහට යද්දි අපි පස්සට යනවා.

පැරදිලා ගිය මහින්ද ආපහු ගේන්න ද`ගළන දැ`ගලිල්ලත් මේ අතීතෙට යාමෙ උවමනාවෙම ලකුණක්. මහින්ද කියන්නෙ පුද්ගලයෙක් නෙමෙයි. මහින්ද කියන්නෙ සිංහල බෞද්ද අතීතය ගැන ප‍්‍රබන්ධය. (බුදුන්ගෙ ඥාතියා).  ඒ බොරුව නැති වුනාම ලොකු හිස්කමක් දැනෙන්න ගන්නවා. ‘මේකද යහපාලනේ?’ කියලා අහන්නෙ ඒ හිස්තැන. රජකතා බණකතා නැති ජීවිතයක් අපිට නෑ.

මේ මහා ප‍්‍රවාහයෙන් ගැලවෙන අතලොස්ස වෙනමම පොතක් පෙරලනවා. ඒ ගොල්ලො මහා වංශය වෙනුවට දාස් කැපිටාල් පෙරලනවා. තරාතිරමක් වෙනසක් නැතුව අපි ඔක්කොම අතීතවාදීන්.

එතකොට පරණ අත්දැකීම් වලින් ඉගෙන ගන්න නරකද?

පරණ අත්දැකීම් වලින් ඉගෙනීම සහ ඒ අත්දැකීම් අලූත් අත්දැකීම් වලට සීමාවක් කර ගැනීම කියන්නෙ දෙකක්. අපි අලූත් දේ අලූත් විදිහට බාර ගන්න මැළි වෙනවා. අලූත් දේ මානසික ලෙඩක නමකින් හෝ දේශපාලන අවුලක නමකින් ලේබල් කරනවා. ඒ ලේබල් කරන දැනුම අදාල වෙන්නෙ ඒ දැනුමට අදාල පසුබිමට විතරයි කියන එක අපි සහමුලින්ම අමතක කරනවා. ගොඩක් වෙලාවට ලංකාවෙ ප‍්‍රශ්න විස්තර කරන්න වෙන රටවල උදාහරණ ගන්න විද්වත්තු පවා පෙන්නන නොදැනුවත්කම ඒක.

අලූත් තත්වයන් විස්තර කරන්න අලූත් දැනුම  ඕන. ඒ අලූත් දැනුම ගන්න අලූත් විදිහට ඒ අත්දැකීම් වලට මුහුණ දෙන්න  ඕන. ඇත්තට මේ මොහොතේ අපි පැවැත්මක් විදිහට මුහුණ දෙන සංස්කෘතික, සාමාජීය, සාංදෘෂ්ටික අර්බුද විස්තර කරන්න කිසිම පරණ දැනුමකට පුළුවන්කමක් නෑ. ඒ හැම දැනුමක්ම උදව් වෙන්නෙ අපිට අලූත් තත්වය මගහැර ටිකක් පස්සෙන් ඉන්න විතරයි. උදා විදිහට මහින්ද එළවන්න සමහර ප‍්‍රගතිශීලී වාමාංශිකයො පවා කැමති වුනේ නෑ. ඒ අයගෙ කිව්වෙ මහින්ද එලවීමෙන් පස්සෙ ඇති වෙන තත්වයට තාම රට සූදානම් නැති හින්ද මහින්දව තියා ගන්න  ඕන කියල. මේ අනාරක්‍ෂාව ගැන ගුහාගත හැ`ගීම එන්නෙම අතීතවාදය ඇතුලෙ. ගොඩක් ප‍්‍රගතිශීලී කතා තියෙන්නෙ අතීතවාදයේ ගිලිලා. සද්දෙ අලූත් වුනාට වචන පරණයි.

මගේ යාලූවගෙ පොත ගොඩක් නූතන ජීවිතේ තැන් ස්පර්ශ කරනවා. සමහර තැන් ලංකාවෙ පළවෙනි වතාවට. ඒත් ඒ පොතට අර්ථකතන එන්නෙ පරණ කතිකාවකින්. ඒක හරියටම ලංකාවෙ සමහර අය පශ්චාත් නූතනවාදය ජාතක පොත ඇසුරින් පැහැදිලි කරන්න ගියා වගේ.

අලූත් දේකට අලූත් හැඩයක් දෙන්න  ඕන. අලූත් දෙයක් වුනත් පරණ හැඩයක් ඇතුලෙ නිකංම වැළලෙනවා විතරයි. මට හිතෙන්නෙ ගොඩක් දේවල් කරන්න කලින් අපි ලාංකිකයො විදිහට මතක් කර ගන්න  ඕන වදනක් තියෙනවා. ඒක නීට්ෂෙ කියපු ‘දෙවියන් මැරිලා..’ තරම්ම ප‍්‍රබලයි. අදාලයි.

‘අප්පච්චි මැරිලා.... මිනිය තියාගෙන මොකටද? .’


-චින්තන ධර්මදාස







Saturday, April 11, 2015

ඔයා මොනොගමේද? Are You monogamous?


imagine there are more heavens
it's easy if you try
more hells below us
above us many skies

you may say im a dreamer
but im not the only one

ජෝන් ලෙනන්ගෙ සිංදුව මම වෙනස් කළා. ලෙනන් මේ සිංදුව කියන්නෙ පවතින විශ්වාසයට විරුද්ධව. පවතින එක ස්වර්ගයක්, එක අපායක් ගැන විශ්වාසය. ඒ වෙනුවට ලෙනන් යෝජනා කරන්නෙ ස්වර්ගයක් හෝ අපායක් නැති ලෝකයක්. අපිට පුළුවන් එකයි බිංදුවයි අතර හිතන්න විතරද? ඇයි ගොඩක් ගැන අදහසක් අපිට නොඑන්නෙ?

ස්වර්ගයන් ගොඩක් ගැන හිතන්න
ඒක එච්චර අමාරු නෑ
අපිට යටින් අපායවල් ගොඩක්
අපිට උඩින් අහසවල් ගොඩක්....

අපි බහුලතාවය, විවිධත්වය, විශාලත්වය, පැතිරීම වෙනුවට හැකිලීමක්, සරලවීමක්, අල්පේච්ඡතාවයක් ප‍්‍රාර්ථනා කරනවා හිතීමෙන්ම. ඒක අපේ තේරුම් ගැනීම ලේසි කළාට විඳීම අවම කරනවා. ජීවිතය ද්විමානී කරනවා.

අපේ ආදරය වුණත් එහෙමයි. අපි අදහන්නෙ මොනොගමස් ආදරයක්. සිංහලෙන් මේ වචනෙට තියෙන්නෙ ඒක- විවාහ සහ ඒක- භාර්යා කියන තේරුම් දෙක. ඉංග‍්‍රීසියෙන් ඊට වඩා පළල් තේරුම් කිරීමක් තිබුනත් මේ සිංහල වචන පිටිපස්සෙ තියෙනවා ඇත්තටම මොනොගමස් ආදරය පදනම් වුණු ප‍්‍රාථමික කොන්දේසි.

ඉංග‍්‍රීසි තේරුමේ හැටියට මොනොගමි කියන්නෙ එක සහකරුවෙක් හෝ සහකාරියක් පමණක් ජීවිත කාලය පුරාම හෝ අවස්ථාවෙන් අවස්ථාවට  ඇසුරු කිරීම කියන අදහස (වරකට එක බැගින්). මෙතනදි අපි තේරුම් ගන්නෙ සහ ගන්න කැමති ‘ජීවිත කාලය පුරාම’ කියන ක්ලෝස් එක යටතේ වුනත් සීරියල් මොනොගමි  කියන්නෙත් මේ ඒක ස්වාමි- භාර්යා ව‍්‍රතයෙම තව ප‍්‍රභේදයක්. ඒ කියන්නෙ එක පාරකට එක්කෙනා බැගින් ජීවිත කාලයකදි කීපදෙනෙක් සමග සහකරුවන්/සහකාරියන් විදිහට සම්බන්ධ වීම. ක්ලැසිකල් අදහස කොහොම වුනත් ගොඩක් වෙලාවට ප‍්‍රැක්ටිකලි දකින්න තියෙන දේ වෙන්නෙ මේක.

මේකෙ අනිත් පැත්ත පොලිගමි. ඒ කියන්නෙ සහකරුවන් හෝ සහකාරියන් කීප දෙනෙක් සමග එක විට සබඳතා පැවැත්වීම. මේක අපිට සංස්කෘතිකව ඇ`ග කිළිපොලා යන තත්වයක්. ගොඩක් වෙලාවට පිරිමි තමන් සම්බන්ධයෙන් එක`ග වුනත් ගැහැණුන් සම්බන්ධයෙන් එකහෙලා විරුද්ධ වෙන තත්වයක්. මේ සිතීමේ සහ තේරුම් ගැනීමේ නැඹුරුවම තමයි මේ තේරුම් වලට සිංහල වචන සකස් වීම පිටිපස්සෙත් තියෙන්නෙ. මොනොගමි අදහසම ගොඩනැගෙන්නෙ ගැහැනිය කේන්ද්‍ර කරගෙන. ගැහැනිය තමන්ගෙ වත්කමක්, බූදලයක්, උරුමයක් කියන ද්‍රව්‍යමය අදහස උඩ. අදටත් කෑල්ල, බඩුව තැන ඉඳන් වස්තුව රත්තරං වෙනකල් යන්නෙ මේ අදහස් උරුමය.

නිකං හරි සීරියස් ගත්තොත් මේක ව‍්‍රතයක්. ශික්ෂාවක්. ශීලයක්. අපේ ලෞකික පැවැත්ම පවා හෑල්ලූ කරන මේ විදිහෙ අල්පේච්ඡ ව‍්‍රතයකට අපි එක`ග වෙන්නෙ කුමන නිර්වාණයක් පතාගෙනද? අඩුම තරමෙ බහුතරයක් හාමුදුරුවරුවත් මෙතනදි අපි තරම් අල්පේච්ඡ නෑ.

මේක ගොවි උරුමයක්. වෙන විදිහකට කිව්වොත් අවුරුදු දහදාහකට විතර කලින් ඇති වෙච්ච අපේ කෘෂි ආර්ථිකයත් එක්ක ආපු ආකෘතියක්. අවුරුදු ලක්ෂ දෙකක් විතර පරණ මානව ශිෂ්ටාචාරෙ විස්සෙන් එකක විතර කාලයක හැදී වැඩුනු මේ චර්යාව අපිට මේ වෙද්දි ස්වභාවික වෙලා. ජානගත වෙන තරම් ප‍්‍රබල විදිහට මේක ඇතුලෙ අපිව කන්ඩිෂන් කරලා.

තමන්ගේ ඉඩම් වල අයිතිය තමන්ගේම ශුක‍්‍රානු වලින් උපන් අයට පමණක් පැවරීමේ පෞද්ගලික දේපොල උරුමය සම්බන්ධ කාරනයක් මිස එකම සැමියෙක් එකම බිරිඳක් එක්ක ජීවත් වීමේ උවමනාව පිටිපස්සෙ ඇත්ත ආදරයක කොන්දේසි නෑ. ඒත් සාහිත්‍යය, ගීත, සිනමාව විතරක් නෙමෙයි එකී නොකී හැම සන්නිවේදනයක්ම පාවිච්චි කරමින් මේ ඉඩම් අයිතියේ (ශූක‍්‍ර අයිතියේ) කතාව ආදරය විදිහට සනාථ කරනවා.

කෘෂි ආර්ථිකය කාලෙදි අපි ජීවත් වෙන්නෙ අපේ සැබෑ මූලික අවශ්‍යතා තෘප්තිමත් කිරීමේ අල්පේච්ඡ අවකාශයක් ඇතුලෙ. එතනදි අපේ ආශා විශ්වය පටුයි. පරිකල්පනය සීමිතයි. ඒත් කෘෂි කටයුතු වලට තාක්‍ෂණය මැදිහත් වෙමින් කීප දෙනෙක් විසින් ගොඩ දෙනෙකුට බත සපයන කාර්මික රටාවක් ඇති වෙනවා.

එතනදි හැමෝටම කුඹුරට බහින්න  ඕනි නෑ. ටික දෙනෙක් කුඹුරෙ ඉඳිද්දි වැඩි දෙනෙක් වැඩක් නැතුව ගොඩ ඉන්නවා. එතනදියි අපිට නැවත අපි වෙනුවෙන් අවශ්‍යතා නිෂ්පාදනය කරන්න වෙන්නෙ. අපි දැන් ඉන්නෙ ආශා නිෂ්පාදන ආර්ථිකයක. මූලික අවශ්‍යතා ගැන අදහස ගොඩක් පරණයි. අවුරුද්දෙන් අවුරුද්ද කිසි තේරුමක් නැතත් අපිට අලූත් අයිෆෝන් එක ගන්න  ඕන වෙනවා. නැත්තං අපි මැරෙන්න ඉඩ තියෙනවා. අපේ ජීවිත ගත වෙන්න නිමක් නැති ආශා විශ්වයන් අපිට  ඕන.

ඒත් අපේ ජීවිත සැකැස්මන් තාම තියෙන්නෙ කෘෂි යුගයෙ. අයිෆෝන් අතට ගත්තට අපි තාම උදැල්ල පැත්තකින් තියල නෑ. ලංකාව වගේ රටක නම් තාම විධායක ජනාධිපතිවරයාගේ මල්ලිව පොරොවෙන් ගහලා මරන තරමට අපි ගොයියො. අපේ මූලික පවුල් සැකැස්ම ගොවි පවුලෙන් වෙනස් කරන ආකෘතියක් අපිට නෑ.

ඒ වෙනුවට අපි කරන්නෙ බොරුව, රැුවටීම සහ නොතකා හැරීම පවුල ඇතුලට ගේන එක. පවුල කියන්නෙ තවදුරටත් වඩාත්ම වංචනික, අතිශය පසුගාමී සහ නිර්මාණාත්මකව විනාශකාරී ආයතනයක් විතරයි. සමාජ කොන්දේසියක් විදිහට හැමෝම අසරණව මේකට එක`ග වෙනවා. තමන්ගේ පුද්ගලික අනාරක්‍ෂිතභාවය නිසා (විශේෂයෙන්ම සමාජ ආරක්‍ෂාවක් නැති අපේ වගේ රටක) මේක ආගමක් මෙන් ආරක්‍ෂා කරනවා. එතනදි වැලැක්විය නොහැකි විදිහට මානසික ආතතීන්ට සහ මානසික රෝගයන්ට ගොදුරු වෙනවා. සමාජ න්‍යාය පත‍්‍රයට එක`ගව ගෙනියන කිසි පවුලක් හොයාගන්න බෑ මානසික රෝගයක් නැති. ඒ හරහා ඊළ`ග පරම්පරාව එලියට එනවා. එන්න එන්නම රෝගී අසහනකාරී සමාජයක් නිර්මානය වෙන්නෙ ඒ විදිහට.

අයිතිය ගැන පොදු පිලිගැනීම ඊට පස්සෙ ආගම වෙනවා. ආගමෙන් ඒක නීතියට එනවා. වැදගත්ම දේ ඒක ආදරයටත් එන එක. නීතියට එක`ගව ආදරය කරන්න පුළුවන්ද? එතකොට ඒක ආදරයද? අඩුම තරමෙ තම තමන්ගෙ පුද්ගලික සීමාවන් ඇතුලෙ පවා නීතිය කඩ කරන්න සිද්ද වෙනවා, ආදරය ජීවත් කරන්න.

මේ ඉඩමේ අයිතිය සහ ආදරය ප‍්‍රවර්ගය එතනින් කුලය, ගෝත‍්‍රය, ජාතිය දක්වා යනවා. පොරොවෙන් කෙටීමේ ඉඳන් හමුදා පිටින් මරා ගැනීම දක්වා විශාල වෙනවා. ඒත් කවුරුවත් මොනොගමි සම්බන්ධයේ ප‍්‍රශ්නය එලියෙ කතා කරන්නෙ නෑ.

ක‍්‍රිස්ටෝපර් රයන් කියන ඇමරිකානු ලේඛකයා එයාගෙ බිරිඳ කැසිල්ඩා එක්ක එකතු වෙලා මානව විද්‍යාත්මක සොයා ගැනීම් හරහා මේ ‘ඒක සහකරු- සහකාරී’ ප‍්‍රමුඛ සම්බන්ධතාව ප‍්‍රශ්න කරනවා. වඩා වැදගත්ම දේ වෙන්නෙ සැමියෙක් සහ බිරිඳක් විදිහටම තමන් ජීවත් වන සංස්ථාවෙ බොරුව එලිපිට කතා කරන්න තරම් ඒ දෙන්නා නිර්භීත වුණු එක. ගොඩක් දෙනෙකුට ඒක දනිස් පණ නැතිවෙන වැඩක්.

එයාලා පෙන්නලා දෙනවා දඩයම් යුගයේදී තිබුණු බෙදාහදා ගැනීම් ක‍්‍රමයෙන් සමාජ සමතුලිතතාව සහ සාමය ආරක්‍ෂා වුන හැටි. මොනොගමි යනු අපේ එක්තරා මෑත අවධියක තෝරා ගැනීමක් මිස ස්වභාවිකයක් නොවෙන හැටි එයා ලෝකෙ පුරා විවිධ ගෝත‍්‍ර ජන වර්ග හැදෑරීම් හරහා ඔප්පු කරනවා දෙනවා. රයන් ඒක ලස්සනට කියනවා.

‘ඒක හරියට අපි වෙජිටේරියන් වෙනවා වගේ. අපි දැන් වෙජිටේරියන් වුනා කියල ඒකෙන් කියවෙන්නෙ නෑ අපේ අතීතයේ මුතුන්මිත්තො සර්වභක්ෂකයන් නෙමෙයි කියල. අපි හදිස්සියේ වෙජිටේරියන් වුනා කියල බේකන් කෑල්ලක් සුවඳ නැති වෙන්න විදිහක් නෑ...’

සමලිංගිකයන් තමන් හැංගිලා ඉන්න අල්මාරි ඇතුලෙන් එලියට එන්න  ඕන වගේම විෂම ලිංගික බහුතරයටත් තමන් වහගෙන ඉන්න බොරුවෙන් එලියට එන්න කාලය ඇවිත් කියල එයා මතක් කරනවා.
තවදුරටත් මේ වික්ටෝරියානු පවුල් සංස්ථාව ඇතුලට අපේ ජීවිතය ඔරොත්තු දෙන්නෙ නෑ. සම්බන්ධතා ඇතුලෙ අසීමිතව බොරු කියනවාද, ඇත්ත බෙදාහදා ගැනීමක් කරනවාද කියන තෝරා ගැනීම අපි ඉස්සරහ තියෙනවා. හැම බොරුවක් ඇතුලෙම අපිට දෙගුනයක් අපිව මගඇරෙනවා.

ආදරය අයිතියක් කියන තැනින් ආදරය බෙදාහදා ගැනීමක් කියන තැනට සංකල්පීකරනය වෙන්න  ඕන. ඒක ලොකු විප්ලවයක්. අපේ පවතින සියලූ කලාවන් දේශපාලනයන් සහ ආකෘතීන් අර්බුදයකට යැවීමක්. ඒත් තාක්‍ෂනිකව ඒ පරිවර්තනය සිද්ද වෙන්න පටන් අරගෙන ඉවරයි. ෆේස්බුක්, යූ ටියුබ් හරහා අපි නැවත බෙදාහදා ගැනීමේ සංස්කෘතියක ජීවත් වෙන්න පටන් අරගෙන තියෙනවා. හැම අදහසක්ම, මදහසක්ම බෙදා හදා ගනිමින් ජීවත් වෙන වඩා විවෘත අවකාශයක උවමනාවන් එතන නිර්මානය වෙනවා. අනේක සංඛ්‍යාත විකල්ප ගනනාවක් ඇතුලෙ අපි එකවිට ප‍්‍රමෝදය ලබනවා. අපි මේ ඇත්ත අපේ පවුල ඇතුලට ගෙනියන්න ලෑස්තිද කියන එක විතරයි ප‍්‍රශ්නය.

ලංකාවෙ බහුතරයක් පිරිමි ගැහැණු තමන්ගේ පවුල් ඇතුලෙ රහසින් මේ සීමාවන් කඩනවා. ඒ රහසිගත බව (හොර එක) තව තවත් තත්වය විපරීත කරනවාට වැඩි හොඳක් කරන්නෙ නෑ. ඒ වෙනුවට රයන් මෙතනදි යෝජනා කරන්නෙ තමන්ව වඩාත් නිදහස් විය හැකි, තමන්ට තමන්ව විවෘතව බාර ගත හැකි උසස් මිනිස් තත්වයක්. සම්බන්ධතාවයක් ඇතුලෙ දෙදෙනා අතර සංවාදයේ, පැවැත්මේ වඩාත් ගැඹුරු තැන්වලට එක්ව ගමන් කළ හැකි ප‍්‍රවේශයක්. ‘එතිකල් නන්-මොනොගමි’ නැත්තං ‘සදාචාරාත්මකව එක් සහකරුවෙකුගේ හෝ සහකාරියගේ අයිතියට සීමා නොවී ආදරය කිරීම’ විදිහට එයා සාකච්ඡුාවට ගන්නෙ තමන්ගේ සියලූ ආශා විශ්වයන් අනෙකා සමග බෙදාහදා ගන්න පුළුවන් අලූත් සම්බන්ධතා ප‍්‍රවර්ගයක්. අඳුර වෙනුවට එලිය පැත්තට පියවරක්. පොරොවක් වෙනුවට කවියක් සිංදුවක්.

සදාචාරය යළි ස්ථාපිත කිරීමයි වැදගත්. ඒක සමාජයක අත්‍යාවශ්‍ය කොන්දේසියක්. සදාචාරය ස්ථාපිත කිරීම තියෙන්නෙ අපි කොයිතරම් අපිව බාර ගත හැකි පරිසරයක් නිර්මාණය කර ගන්නවද කියන එක උඩ. අපි කොයිතරම් ඇත්තට ආදරණීයද කියන එක උඩ.

 ඕෂෝ මේක එක තැනක කියනවා.
‘සැබෑ විවාහයක් කියන්නෙ එකදිගට සිද්ද වෙන මධුසමයන් සහ දික්කසාද පෝලිමක්.

මධුසමයක්, දික්කසාදයක් නැවත මධුසමයක්..
පුංචි මධුසමයන්, පුංචි පුංචි දික්කසාදයන්
ලොකු මධුසමයන්, ලොකු දික්කසාදයන්
ඒක හරියට දවල් වෙනවා රෑ වෙනවා වගේ....’

 ඕෂෝ කියන්නෙ විවාහයේ සුන්දරත්වයම වෙන්නෙ මේ අස්ථාවරබව කියල.
තාම පොරොවෙන් ගහලා මිනිස්සු මරන රටක මේ වගේ කතා ජෝක් වුනත් ඇත්තට හිනා යන ජෝක් එක වෙන්නෙ එදා කුඹුර වටේ ගහගෙන හිටපු වැට අපි තාම ඇඳ වටේ ගහගෙන ඉන්න එකයි.
කොහොම වුනත්  එතනදි පොරොව තහනම් කරන එකට වඩා අමුඩෙ මාරු කරන එක වටිනවා.

-චින්තන ධර්මදාස




Saturday, April 4, 2015

ගොම්බෙට්ටේ මල් පිපේ...




ෆේස් බුක් එකත් එක්ක දැන් හැමෝම විවේචකයො සහ විචාරකයො වෙලා. හරියට සේකර ප‍්‍රාර්ථනා කරපු  ප‍්‍රබුද්ධත්වය වගේ. හැමෝටම එකපාර. ඒක නරක දෙයක් නෙමෙයි. පළල් සංවාදයක් හදන්න හු`ගක් හොඳ තත්වයක්. මෝබයිල් ෆෝන් සහ අඩු ගානට ඩිජිටල් කැමරා ලැබීමත් එක්ක හැම කෙනෙක්ම සිනමාකරුවෙක් වීම වගේම ඒකත් නොවැලැක්විය හැකි තත්වයක්.

ඒත් මේ හින්දම විවේචනයක අර්ථය සහ ධර්මය අහෝසි වෙලා යමින් වෙන ලෙඩ ගොඩක් විවේචන/ විචාර හැටියට පෙනී ඉන්න පටන් අරන් තියෙනවා. කනගාටුදායක විදිහට රටේ සංස්කෘතික -දේශපාලන මැදිහත්වීම් කරන දැනුවත් විදිහට පෙනී කළ පිරිස්වල පවා විවේචනයේ ශික්ෂනය බිංදුවයි. සමාජීයව අතිශය දුප්පත්, පහත් පෙලේ, ‘නාසිස්මය පහ කිරීමක්’ විවේචනය විදිහට තේරුම් ගනිමින් තියෙනවා. (නාසිස්මය -තමන් ගැනම උවමනාවට වඩා ඇළුනු, පිටතින් තමන් පිළිබඳ ඇගයීම් අපේක්‍ෂාවෙන් මෙහෙයවෙන, එම්පතියෙන් (වෙන කෙනෙක් තේරුම් ගැනීමේ හැකියාවෙන්) තොර, අවිඥානකව තමන් තුල තමන් පිළිබඳ හීනමානයකින් පෙළෙන පෞර්ෂ ව්‍යාකූලතාවයක්). ගොඩක් දේවල් ගැන හොඳ කියන අතරෙම මේ රෝගී විචාරය සමාජගත කිරීමේ නරක බාරගන්නත් එක්ස් කණ්ඩායමට සිද්ද වෙනවා.

විවේචනය සහ විචාරය කියන්නෙම තේරුම් දෙකක් (ක‍්‍රිටිසයිස් සහ ක‍්‍රිටීක්). විවේචනයකදි නරක කීමක්, දොස් දැක්වීමක්, තදින් කතා කිරීමක් වගේ අදහසක් තියෙනවා. විචාරයකදි වඩාත් විධිමත්ව, පුළුල්ව, තාර්කිකව විමසා බැලීමක් බලාපොරොත්තු වෙනවා. විවේචනය විචාරය ඇතුලෙ උපකරණයක් විදිහට පාවිච්චි වෙන්න පුළුවන්.

විවේචනය කියන්නෙම තල්ලූ කිරීමක්. සමහර විට පහර දීමක්. අපේ තල්ලූව හෝ පහර කොයිතරම් ලොකුද කුඩාද කියන එකයි වෙනස. එතනදියි විවේචනයක දිග පළල ලකුණු වෙන්නෙ. හැදෙන්න කරන විවේචන තියෙනවා, නැති වෙන්න කරන විවේචන තියෙනවා, යම් කාරණා ඇතුලෙන් වෙනත්ම මානයන් මතු කරන විවේචන තියෙනවා.  ඕනම විවේචනයක ඒකට අනන්‍ය වූ ලස්සනක් තියෙනවා නම් ඒකෙ ගැටළුවක් නෑ. ඒත් සමහර විවේචන කියවද්දි අහද්දි දත් හිරිවැටෙන්න ගන්නවා.

විවේචනයක ගැඹුර හෝ ගතයුත්ත තියෙන්නෙ එක කාරණයක් උඩයි. ඒ ඒක පුද්ගල ක‍්‍රියාවක ඉඳන් සමාජ ක‍්‍රියාවක් දක්වා කොයිතරම් දුරක් ඇවිත් තියෙනවද එකයි. පුද්ගල සීමාවෙන් කරන විවේචන (නාසිස්මය විවේචන) ත‍්‍රිල් එකක් දෙන්නෙ හන්දිවල නැවතීගෙන අනුන්ගෙ රන්ඩු බලන ජනතාවට විතරයි.

මාර්ක් ට්වේන් විවේචකයන්/ විචාරකයන් ගැන ටිකක් රිදෙන්න කතා කරනවා. විචාරකයන් හරියට අසූචි ගොඩවල බිත්තර දාන කුරුමිනියො වගේ කියලයි එයා කියන්නෙ. මේක මෙහෙම නෙමෙයි කියල මගඅරිනවට වඩා මට හිතෙන්නෙ විවේචකයෙකුට වැදගත් වෙන්නෙ මේක බාර ගැනීම. ඒ තමන් කරමින් ඉන්නෙ ද්විතියික කාර්යයක් කියන මූලික කොන්දේසිය බාර ගන්න තරමට නිහතමානී වීම. තමන් තව කෙනෙක් විසින් හපා කොටා දිරවා පහ කළ යමක් උඩ වැඩ කරමින් ඉන්නවා කියල පිලිගන්න එක. එතනදි විවේචකයා වීමෙන්ම අපි එක දෙයක් සනාථ කරනවා. ඒ අප විසින් විවේචනය කරනු ලබන්නා අපිට දැනෙන සුළු බලපෑමක් කළ කෙනෙක් කියන එක. ඒ බලපෑම තමයි අපිව (විවේචනය) ඉන්ස්පයර් කරන්නෙ.

ඒ නිහතමානීත්වය ඇතුලෙ විවේචකයෙකුට බෑ ‘විවේචනය කරනු ලබන්නාගේ’ පැවැත්ම ප‍්‍රශ්න කරන්න. ඒක අවිචාරී දෙයක්. විවේචනය කරනු ලබන දේ නැතුව විවේචනයට පැවැත්මකුත් නෑ. මේ විදිහෙ අවිචාරී විචාර තමයි ගොඩක් වෙලාවට නාසිස්මය පහ කිරීම් විදිහට අපිට කියවන්න ලැබෙන්නෙ.

නාසිස්මය විචාරයක හැටියක් තමයි ඒක ආර්ට් එකකට වඩා ආවේගයක් විසින් මෙහෙයවීම. මෙතනදී විවේචකයාව මේ ආවේගය විසින් පාලනය කරන්න ගන්නවා. කරුණු හෝ තාර්කික හෝ පදනම් නොතකා හරිමින් තමන්ව යලි යලිත් සනාථ කරන්න හදනවා. විවේචනය පුරාම ලොකු ඊගෝ ප‍්‍රශ්නයක් දැනෙනවා. තමන්ගේ ආත්මය විශාල කර ගැනීමම, පුම්බා ගැනීමම හැර ඊට වඩා දිගක් පළලක් ඇති කිසි දෙයක් කියන්න  නාසිස්මය විවේචකයා අසමත්. එයා කරමින් ඉන්නෙ එයාගෙ ඇතුලෙ අරගලයක්. ඒක පුද්ගල ක‍්‍රියාවක්. සමාජයේ අනෙක් අයට සම්බන්ද වෙන්න ඒකෙ තැනක් නෑ.

එක්ස් කණ්ඩායම මේ වර්ගයේ විවේචන තොග පිටින් කළා. එක එක චරිත නිදා ගත්ත ගෑනු ගැන, ඒ අය කන බොන දේවල් ගැන ලියන එක දේශපාලනිකයි කිව්වා. ඒක අනෙක් පැත්තෙන් ලියන්නා තුල තියෙන හීනමානයේ ප‍්‍රකාශනයක් වෙන වග අමතක කළා.

තියරියේ හැටියට කිසි කෙනෙක් උත්පත්තියෙන් නාසිස්මිකයෙක් වෙන්නෙ නෑ. විශේෂයෙන් ළමා කාලෙ අත්විඳින්න සිද්ද වෙන නොතකා හැරීම, වටිනාකමක් හිමි නොවීම වගේ දේවල් එක්කයි නාසිස්මිකයෙක් හැදෙන්නෙ. ෆේස් බුක් වගේ මාධ්‍ය මේ නාසිස්මික ආවේග පහ කිරීම සඳහා වැඩිපුර පාවිච්චි වෙනවා. ඒක එහෙම වෙන එක වැදගත්. නැත්තං ඒවා වෙන වැදගත් තැන්වලදි පහවෙන්න පටන් ගන්නවා. සංස්කෘත- දේශපාලන කතිකා විදිහට වේදිකා වලට ගොඩවෙන්න ගන්නවා.

විවේචනයක් ආර්ට් එකක් වෙන්නෙම ඒක කොයිතරම් සවිඥානකද කියන එකත් එක්ක. මුලින්ම ඒ විවේචනය කරන්න අපිට අදාල හේතුව ගැන දැනීමක් අපිට තියෙන්න  ඕන. ඒ කාරණය මොකක් වුනත් ඒක ගැන ඇත්ත වැටහීමක් විවේචනය පිටිපස්සෙ තියෙන්න  ඕන.

විවේචනයක ලස්සන තියෙන්නෙම ඒකෙ තියෙන ‘රඳා පැවැත්ම’ කියන කාරනයත් එක්ක. ඒක යෝජනා කරන්නෙම සම්බන්ධයක්. සංවාදයක්. අසූචි ගොඩක වුනත් මාර්ක් ට්වේන්ගෙ කුරුමිනියො හැදෙන්නත් පුළුවන්, ඇසිඞ් (එල්එස්ඞී) හතු පිපෙන්නත් පුළුවන්.

ඒ රඳා පැවැත්ම කියන කාරණය බාර ගැනීම හරහා විවේචකයෙක් ‘එම්පති’ කියන හැ`ගීමට ඇතුල් වෙනවා. අනෙකාව දැනීම. ඔහු හෝ ඇය ගැන තමන්ගෙ විනිශ්චය නෙමෙයි, මැදිහත් දැනීම. ඒ දැනීම ඇතුලෙන් ගොඩනැගෙන විවේචනයකයි සංවේදී බවක් තියෙන්නෙ. පුද්ගල ක‍්‍රියාව යම් බෙදා ගැනීමක්, සමාජ ක‍්‍රියාවක් දක්වා වර්ධනය වීම සිද්ද වෙන්නෙ. තමන් විසින් විවේචනය කරනු ලබන්නාගේ ජීවිතය සහ පැවැත්ම ගැන ගෞරවයක් නැති කිසිවෙකුට හොඳ විවේචනයක් කරන්න බෑ. සටන් කලාවක වගේම විවේචනයකදිත් අනෙකා පිළිබඳ ගැඹුරු ගෞරවය වැදගත්. නාසිස්මික විචාරයකදි නැති වෙන්නෙ ඒක.

ඒත් එන්න එන්නම ඩිජිටල් මාධ්‍ය බෝවීමත් එක්ක අපේ විවේචනය ඇකිලීගෙන යනවා. තමන්ගේ කුදු බවම මිස විවේචනයක ප‍්‍රමෝදය දෙන්න අසමත් වෙමින් යනවා. හිරිකිතයක්ම මිස ත‍්‍රිලක් ජනනය කරන්න බැරිවෙමින් යනවා. තේරෙන වචන වලින් කිව්වොත් විවේචනය ගූ වෙමින් යනවා.

විවේචනයක් ස්වභාවයෙන්ම රළුයි. ඒත් ඒ රළුබව බොරළු කැටයක ඉඳන් මහ මුහුදක් වෙනකල් වෙනස් වෙන්න පුළුවන්. විවේචනයක ආර්ට් එක කියන්නෙ ඒ රළු බවේ චමත්කාරය.

දේශපාලනය කරන්න වගේම විවේචනය කරන්නත් විශාල මමත්වයන්  ඕන කරනවා. අවාසනාවකට ලංකාවෙ දේශපාලනය කරන අය වගේම විවේචනය කරන අයත් ක්ෂුද්‍ර මමත්වයන්ගෙන් පීඩා විඳින අය. මේ හින්ද විශාල විෂයන් විදිහට අපිට මුනගැහෙන්නෙ තමන්ගේ කටු ඇතුලෙ තමන්ව හිර කර ගත්තු, හීනමාන පුංචි ජීවිත. අපේ ආර්ට් ඇතුලෙ, පොලිටික්ස් ඇතුලෙ, ක‍්‍රිටික්ස් ඇතුලෙ තියෙන ලොකුම අර්බුදය ඒක. පුංචි ජීවිත වල අර්බුද විශාල විෂයන් දක්වා මාරුවීම. එතකොට අපි දාර්ශනික හෝ විදග්ධ වචන යටින් බෙදා ගනිමින් ඉන්නෙ දෙකයි පණහෙ ගැලරි රසයක්.

අද අපි සංවාද වේදිකාවල විවේචන හෝ විචාර කියල දකින්නෙ මේ කෝන්තර. පත්තරවල, බ්ලොග්වල, ෆේස්බුක් වල කියවන්නෙ මේ පඩංගු විස්තර. වැඩියෙන්ම අර්බුදය වෙන්නෙ අපි මේවා කියවමින් ඉන්නෙ බුද්්ධිමය සංවාද කියන ලේබලය යටතෙ වෙන එක. මේ ගොඩනැගෙමින් යන හීනමානී විචාර කතිකාව ඉතා ඉක්මනින් ශරීරය කරා එනවා. ශරීරයෙන් ඈත් වෙමින් අදහස් සමග ගැටීමක් විදිහට නිර්මාණය වුණු විචාර විෂය නැවත අතින් පයින් බේරා ගැනීම දක්වා පල්ලම් බහිනවා. නාසිස්මික විචාරයේ තියෙන ගතිකයක් ඒක. තමන් විසින් අනුන්ව විවේචනය කළත් අනුන් විසින් තමන්ට කරන විවේචනය බාර ගන්න බැරිකම. ඉන් කුපිත වීම සහ ඊට පස්සෙ කුජීත වීම.

අපිට ලැජ්ජාවෙන් අහක බලන් ඉන්න සිද්ද වෙලා තියෙන ගොඩක් දාර්ශනික ගුටිකෙළ ගැනීම් වල යටිතලය මේක. නාසිස්මික ආවේගයන් එකිනෙකා මුනගැහීම. ඒ හරහා දරුණු අනන්‍යතා අර්බුදවලට යාම. න්‍යාය නෙමෙයි කලිසම පවා ගලවලා පැත්තකින් තියල තමන් ආරක්‍ෂා කර ගන්න දිවි හිමියෙන් සටන් වැදීම.
නාසිස්මික විචාර ඇබ්බැහියෙන් ගැලවෙන්න අපිට විවේචනයකදි විධි දෙකක් අභ්‍යාස කරන්න පුළුවන්. එකක් අපි හෝ මම වෙනුවට අදහසක් වෙනුවෙන් පෙනී සිටීම. අපිව ආරක්‍ෂා කරන්න යනවා වෙනුවට අදහස් ගැටෙමින්, සංසර්ගයේ යෙදෙමින් නව අදහස් බිහිවෙන්න ඉඩ හැරීම. දෙවෙනි එක පුද්ගලයෙක් වෙනුවට ක‍්‍රියාවක් අනෙකා කර ගැනීම. පුද්ගලික දේ වෙනුවට සමාජයට බලපාන ක‍්‍රියාව විවේචනයට පාදක කර ගන්න එක. අපි කරමින් ඉන්නෙම මේකෙ රිවර්ස් එක.

විවේචකයා අසූචි ගොඩක කුරුමිනියෙක් කියල මාර්ක් ට්වේන් කියපු කතාවට ඩැනියෙල් ඩෙනට් කියන මොඩර්න් දාර්ශනිකයා එක`ග වෙන්නෙ නෑ. එයා යෝජනා කරනවා විවේචකයාට/ විචාරකයාට එතනින් එහාට වැඩෙන්න පුළුවන් කියල. මේකට විවේචනාත්මක වෙන අතරෙම ත්‍යාගශීලී වෙන්නත් අවශ්‍යයි කියලයි ඩෙනට් කියන්නෙ. ‘පරාජය කිරීම වෙනුවට සත්‍යය මතු කර ගැනීම, සියල්ල පරදුවට තබා තමා නිවැරදි වීම වෙනුවට සාමූහිකව සිතීම වඩාත් පළල් තැනකට ගෙනයාම විවේචනයකදි අරමුණු කර ගන්න  ඕන කියල එයා විස්තර කරනවා.

මේ හැම කාරණයක්ම අදාල වෙන්නෙ එක කොන්දේසියක් උඩ.
ඒ අපි කොච්චර අපි කරමින් ඉන්න දේ ගැන දන්නවද කියන එක උඩ.

-චින්තන ධර්මදාස

Saturday, March 28, 2015

උඹලට වැඩ ඇතිනෙ මං ගිහින් එන්නං...


පසන් මැරිලා කියල කෝල් එකක් ආවෙ හසාට. ඌ තව විස්තර දැනගන්න හැදුවට කෝල් එක දුන්න කෙනා ඊට වැඩි විස්තරයක් දැනගෙන හිටියෙ නෑ.

පසන් මැරිලා... හසා මට කිව්වෙ ඊට පස්සෙ.

මාව පස්සට විසිවුනා. එකපාර ආපු තිගැස්මකින් කාලය ටිකක් වෙලා යනකල් නතර වෙලා තිබුණ.
පසන් මැරුණු වග දැනගත්තම මට දැණුන ඒ හිස්තැන මොකක්ද?

මං පසන්ගෙ පරිවර්තන කියවලා නෑ. මට ඒ භාෂාව අල්ලන්නෙ නෑ. පසන්ගේ නාට්‍ය හෝ ඒ ආශ‍්‍රිත කිසිම කලාවකටත් මගේ ආකර්ශනයක් තිබුනෙ නෑ. පසන්ගේ දැනුවත්කම් සහ කලාත්මක තැන් කිසිම දෙයක් එක්ක මගේ සම්බන්දයක් තිබුනෙ නෑ.
ඒත් පසන් මළ ප‍්‍රවෘත්තිය මාව අර්බුදයකට දැම්මා.

හමුවෙන හැම තැනකදිම පසන්ට කතා කරන්න ගොඩක් දේවල් තිබුන. ඒත් ඒ කිසි දෙයක් අහන් ඉන්න මට වෙලාවක් තිබුනෙ නෑ. ඒ හින්දම ඌව දකිද්දි මගඇරලා යන්න මං ගොඩක් ට‍්‍රයි කළා. ඒ කතා බහ මට මහන්සියක් වුනා. ඒ බීම මට බලන් ඉන්න අමාරු වුණා.

ඒත් මං පසන්ව පසන් කියල නොදන්නා කාලෙ ඉඳන් පසන් දිහා බලන් හිටියා. බස් එකේ අයිනක ද`ගර ගැහිලා ඉඳගෙන, නොගැලපෙන තොප්පියක්, නොගැලපෙන ලොකු කමිසයක් ඇඳගෙන, අහම්බෙන් පහලවෙච්ච රුසියානු චරිතයක් වගේ පසන් ඉස්කෝලෙ කාලෙ ඉඳන් මට මුනගැහිලා තියෙනවා. වෙන මොකවත්ම නැතත් ඒ පැවැත්ම මට ලොකු වෙනසක් කළා. ඒ නොගැලපීමෙ මගේ ගැලපීමක් දැණුන. එක වගේ අඳින පළඳින, එක වගේ වේගෙකින් එහේ මෙහේ යන, එක වගේ පැවතුම් ඇති මිනිස් පොදියක් මැද පසන් තනියම වෙනසක් කළා. පොඩි ඉඩක් අරගෙන, ලොකු ලෝගුවක් ඇඳගෙන.

පසන්ගේ කතා තේමා මොකක්වත් අල්ලලා ගියෙ නැතිවුනත් මට, පසන් ඒවා කතා කළ ආශාව, ජීවිතෙන් පිරිලා ඇවිලෙන උගේ ඇස් එක දෙයක් කිව්වා සහතිකව. උගේ ඇතුලෙ තියෙන අව්‍යාජත්වය. ඒක ඉරිසියා හිතෙන තරමෙ දෙයක්.  කිසිම පැවත්මකට සාපේක්‍ෂ නැති තමන්ගෙම ජීවිතේක උද්දාමයෙන් ඌ බිව්වා හැමතැනම.

මං හිතන්නෙ නෑ පසන් නැති එක ලංකාවෙ දැනුමට හරි විෂයකට හරි ලොකු අඩුවක් කියල. ඊට වඩා පසන්ගෙ පැවැත්ම නැති එක ලොකු හිස්තැනක් හදනවා අපේ පැවැත්ම ඇතුලට. එහෙම මිනිස්සු ඉන්නෙ ඇ`ගිලි ගානට. දැකීමෙන්ම අපිව වෙනස් කරන උන්.

උන් හදිස්සියේ යද්දි අපේ ඇතුලෙන් කඩන් වැටෙනවා අපි නොදන්න දෙයක්. ජීවිතයක් උපරිම ආලෝකයෙන් දැල්වීමේ ප‍්‍රහර්ෂය. අපි උන් දිහා බලන් ඉඳීමෙන් පමණක්ම අත්වින්ද ජීවිතේ රමණය.
පසන් මළ එකෙන් මාව පස්සට තල්ලූ කළ හේතුව ඒක.

ලංකාවෙ අපි ගත කරන්නෙ මනුස්සයො විදිහටම දෙවෙනි හෝ තෙවෙනි පංතියෙ ජීවිත. අපි අහන්නෙ වෙන රටවල සිංදු. අපි බලන්නෙ කොපි කරපු චිත‍්‍රපටි. අපි කියවන්නෙ අනුන්ගෙ පරිවර්තන. අපේ දර්ශනය ණයට ගත්ත නම් වැලක් විතරයි. කිසි දෙයක් ඔරිජිනල්  නැති දූපත් ආත්ම උද්දාමයෙන් ගත කරනවා අපි.

පසන් වුනත් එතනදි වෙනස් නෑ. ඒත් ඌට තිබුනා ඔරිජිනල් ජීවිතයක්. නොගැලපීමම ආත්මය කරගත්තු, ඉරි වැටුන පැවැත්මෙන් පිට වැඩුන, කතා කරපු වචන, දර්ශන වලට පිටිපස්සෙන් ජීවත් වීමේ විනෝදයෙන් පෙ`ගුන. ඔරිජිනල් පැවැත්මක් පසන්ට තිබුන.
ඒක අපි ගොඩකට නැති දෙයක්. චාර්ල්ස් බුකොව්ස්කි ස්ටයිල් එකක සහ ෆැෂන් එකක වෙනස කියන්නෙ ඒකට. සමහර විට බල්ලෙකුට තියෙන්න පුළුවන් මිනිහෙකුට වඩා ස්ටයිල් එකක් කියල බුකොව්ස්කි කියන්නෙ මේකට. පසන්ට තිබුන ජීවත් වීමේ ස්ටයිල් එකක්. ඌ නැති වුනාම දැනෙන පාළුව ඒක.

ලංකාවෙ බහුතර හි`ගන කලා-සංස්කෘතික බුරුත්තක් මැද පසන් බොහිමියානුවෙක් වගේ ජීවත් වුණා.
 උගේ කාලය සහ අවකාශය සිස්ටම් එකේ කාල අවකාශ රිද්මයත් එක්ක කවදාවත් සෙට් වුනේ නෑ. සම්මත ඔරලෝසුවක් විසින් කරකවන මගේ වගේ ජීවිත වලට පසන් කටුකඩලා යන අත්දැකීමක් වුනේ ඒ හින්ද වෙන්නැති. මිනිහෙක් විදිහට මං ග`ගක් වගේ ඌ ගලනවා බලන් හිටියා.

හමුවීම, කතාබස් කිරීම, ගත කිරීම, මුහුවීම, සජීවී රමණය පසන්ගේ ජීවිත ක‍්‍රමයේ හැටි. ෆේස් බුක් වලින්, එස්එම්එස් වලින් පැවැත්වෙන මගේ වගේ සම්බන්දකම් ගැන ඌට තිබුනා දරුණු විවේචනයක්.

‘මිනිස්සු මුණගැහෙන්න  ඕන...’ පසන් මට යාලූවෙකුගේ ම`ගුල් ගෙදරක, ගැලවෙන්න බැරි විදිහට මුනගැහුන වෙලාවක චෝදනා කළා. හිනාවෙවී, අතින් අල්ලගෙන උණුහුම් විදිහට.. හේතුවක්, තර්කයක්, වෙලාවක්, කලාවක් හිතාගන්න බැරි හැම මුනගැහීමකදිම මුනගැසීමේ විතරක්ම මනුස්ස ප‍්‍රබෝදෙන් උගේ ඇස් ඇවිලූනා. ඒ සතුට අපෙන් කොච්චර දුරද... ඌව මුනගැහිලා එද්දි මං පුරුදු අභියෝගෙට ලක්වුනා.

මට හන්ටර් තොම්ප්සන්ගෙ කතාවක් මතක් වෙනවා. ‘ඉන්නද නොඉන්නද?’ ඒකයි ප‍්‍රශ්නෙ. දෛවයේ හී පහර සහ කැපුම් දරාගෙන ඉන්න එකද නැත්තං සාගරයක් තරම් කරදර වලට එරෙහිව අවි අමෝරාගෙන බහින එකද?

ඒක තමයි ඇත්තම ප‍්‍රශ්නෙ. රැුල්ල එක්ක පාවෙලා යනවද නැත්තං පීනනවද? ඒක අපි දැනගෙන හෝ නොදැනගෙන ජීවිතේ ගන්න තීරනයක්. ගන්න  ඕනම අනාගතය ගැන තීරණයක් අරන් බලන්න. අන්තිමට එතන තියෙන්නෙ එක දෙයයි.. පීනනවද නැත්තං රැුල්ල එක්ක යන්න දෙනවද?
-හන්ටර් තොම්ප්සන්.

අපි එක`ග වෙන්න තීරණය කරද්දි පසන් පීනන්න තීරණය කළා. කඩාකප්පල්කාරයෙක් වගේ බාර් එකක කොනක, නගරයේ මුල්ලක අපිට මුනගැහිලා ඌ ජීවිතේ පෙන්නලා අපිට කරදර කළා.

‘එක්කො අත්අරින්න, නැත්තං ඇදි ඇදී යන්න..’ කියල සෙන් කියමනක් තියෙනවා. පසන් ජීවිතේට තමන්ව ඔහේ ඇදගෙන යන්න දුන්නෙ නෑ. ඒ වෙනුවට ඌ බය නැතුව ජීවිතේ අත්ඇරියා. පසන්ගෙ ජීවිතේ කියල අපි දැක්කෙ ඒ අත්ඇරීමේ නිදහස. මරණය කියන්නෙ ඒකෙ කූටප‍්‍රාප්තියක් විතරයි.

මිනිහෙකුගෙ ජීවිතේ කරන්න පුළුවන් උත්තුංගම දේ ඒක. කියපු ලියපු කතා දර්ශනවාද හෝ පොත්පත් නිසා මිනිස්සු අතර නොරැුඳී තමන්ගෙම සුවිශේෂ වූ ජීවිතය, පැවැත්ම නිසා මිනිස්සුන්ගෙ හිත්වල ජීවත්වෙන එක. ඒක කරන්න පුළුවන් දෙයක් නෙමෙයි. ඉබේට සිද්ද වෙන දෙයක්. පිටස්තරයෙක්, පිටුවහලෙක්, දඩබ්බරයෙක්, රස්තියාදුකාරයෙක්, පැවැත්මෙන්ම විප්ලවවාදියෙක් විදිහට පසන් ජීවිතේ සම්පූර්ණයෙන්ම පත්තු වුණා. ඌ ශරීරය අත්ඇරියා මිසක් ශරීරය විසින් ඌව අත්අරින කල් පරණ වුනේ නෑ.

‘මරණය හිතන මගේ යාලූවනි, මට හිතෙන්නෙ අපි ඇත්තටම ප‍්‍රඥාවක් නැතිව ප‍්‍රඥාවන්තයන් වගේ කල්පනා කරන්න හදනවා කියල. අපි නොදන්නා දෙයක් ගැන දන්න විදිහට හිතනවා කියල. කවුරුවත් දන්නෙ නෑ මරණයද මිනිහෙකුට ලැබෙන්න උරුම උපරිම සැපත කියල..’
-ප්ලේටෝ

පසන් වගේ මිනිස්සු මැරුණම අපිට එහෙම හිතෙනවා.

-චින්තන ධර්මදාස

Saturday, March 7, 2015

සමන්ත බද්දගේ අබද්ද කකුළු හොද්ද.



සමන්ත බද්ද එයාගෙ උපන්දින සාදය ආයිමත් පාරක් ආන්ෙදා්ලනාත්මක විදිහට සැමරුවා. මේ පාර ගිය පාරටත් වඩා. චිකන්, මටන්්, පෝර්ක්, සීෆූඞ් ඔක්කොමත් එක්ක කියලයි ප‍්‍රචාරය ගියේ. මේ පාර ඒක ජාතික රූපවාහිනී නාලිකාවල පවා හිට් නිව්ස් එකක් කරන්න සමන්ත බද්දට පුළුවන් වුණා. ආඩම්බරකාර විදිහට ඔෆීෂල් ෆොටෝ වෙබ් සයිට් වල පළවුණා. ඒවට විරුද්දව නැගෙන සාම්ප‍්‍රදායික බෞද්ධ තර්ක වලට උත්තර දෙන්න ‘බද්දවාදී’ වෙබ් පිටු හැදුන. සමන්ත බද්ද අන්තිමට මහ නායක හාමුදුරුවරුන්ට පවා අභියෝග කළා.
කුල මල රහිතව සමාන මහණකමක් දෙන්න, අවචාරයේ හැසිරෙන පිළිගත් හිමිවරුන්ට එරෙහිව කටයුතු කරන්න, ඔය වගේ තවත් බොහොම තාර්කික සහ දියුණු විදිහට පේන කාරණා කීපයක් ගැන බද්ද බෞද්ද නායක හිමිවරුන්ට අභියෝග කරලා තිබුණ.

සමන්ත බද්ද මේ කරමින් ඉන්නෙ මොකක්ද? හාමුදුරු කෙනෙක් මස් මාළු කෑම හෝ ගෑණු සමග බුදියා ගැනීම වැරැුදියි සහ ඒකෙන් බුද්ධාගම වැනසෙනවා වගේ කතන්දර ඇත්තටම ළදරුයි. ඒ වගේම බුදුන් ඒවා අකැපයි කියල තියෙනවද වගේ තර්ක මතින් බුද්දාගම ප්‍රෝග්‍රෙසිව් කරන්න යන එකත් අමනයි. වැදගත් වෙන්නෙ බුදුන් එහෙම කියල තියෙනවද නැද්ද කියන එක නෙමෙයි. ඒකෙන් සිද්දවෙන ආධ්‍යාත්මික බලපෑම මොකක්ද කියන එකයි. බුදුන් කී හෝ නොකී පමණින් යමක් විශ්වාස හෝ අවිශ්වාස කිරීම අන්ධ භක්තියකට හෝ යම් ආගමික බලාධිකාරියක යටත්වැසියෙක් වෙනවාට වැඩි දෙයක් නෙමෙයි. බුදුන් කිව්වා වුණත් එයින් බලාපොරොත්තු වෙන ආධ්‍යාත්මික වෙනසයි තේරුම් ගන්න අවශ්‍ය. ඒක සමාජයට සහ තමන්ට අදාල වෙන විදිහ ගැන සබුද්ධික වීමයි වැදගත් වෙන්නෙ. වෙන විදිහකින් කිව්වොත් ආධ්‍යාත්මික කාරණයක ලා වැදගත් වෙන්නෙ සවිඥණක බවට යමකින් ලැබෙන රුකුල හෝ නුරුකුල විතරයි. අනෙක් දේවල් අදාල වෙන්නෙ දේශපාලනයට. බලයට හෝ ඇටෙන්ෂන් එකට.

සමන්ත බද්දගේ කකුළු හොද්ද දානයක කාරණයක් හෝ සාදයක කාරණයක් යන දෙකෙන් එකක්වත් සම්පූර්ණ කරනවද කියන එකයි මට වැදගත්. දානයක් වගේම සාදයක් කියන්නෙත් ආධ්‍යාත්මික සාධනාවක් වෙන්න පුළුවන්. ඝාතනයක් වුණත් භාවනාවක් වෙන්න පුළුවන්.

පරණ සෙන් කතාවක් තියෙනවා.

එක ආරාමයක පොඩි හාමුදුරුවරු කට්ටියක් ලස්සන පූස් පැටියෙක් එක්ක සෙල්ලම් කරනවා. එතකොට ගුරු හාමුදුරුවො ඒ ළඟින් වඩිනවා. පොඞ්ඩො ටික පූස් පැටියා දික් කරගෙන ගුරු හාමුදුරුවො ළඟට වඩිනවා. පූස් පැටියා ගත්ත ගමන් ගුරු හාමුදුරුවො උගෙ බෙල්ල කරකවලා මරලා විසි කරනවා. පොඩි හාමුදුරුවරු අන්දොස්. මේ තරම් අවිහිංසාව වදාරන, භාවනාව උගන්වන ගුරු හාමුදුරුවන්ගෙ ම්ලේච්ඡු ක‍්‍රියාව අදහාගන්න බැරුව ඒ ගොල්ලො තුෂ්නිම්භූත වෙනවා. ඒ අතරෙ එක්කෙනෙක් හයියෙන් හිනාවෙන්න ගන්නවා. එයා ඒ ගැප් එක ඇතුලෙ අවබෝධයට පත්වෙනවා.

මේක සාම්ප‍්‍රදායික ථේරවාදය ඇතුලෙ පැහැදිලි කරන්න පුළුවන් තත්වයක් නෙමෙයි. එතනදි මේක ප‍්‍රාණඝාතයක් හෝ වෙන මොකක් හරි පාප කර්මයක් වෙන්න පුළුවන්. ඒත් සෙන් දර්ශනය ඇතුලෙ එහෙම දැඩි පණත් කෙටුම්පත් නෑ. හොඳ හෝ නරකට වඩා අදාල වෙන්නෙ අවබෝධයේ ඇති කරන පැල්ම. සතෝරිය.

ඔබේ මාර්ගයේදී ඔබට බුදුන් මුණගැහුනොත් වහාම මරා දමන්න... එක සෙන් ආචාර්යවරයෙක් තමන්ගෙ ශිෂ්‍යයන්ට උපදෙස් දෙනවා. ථේරවාදයට අනුව ඒක බුද්ධ ඝාතක ආනන්තරීය අකුසලයක්. ඒත් සෙන් දහමට අනුව බුදුන් පවා ඔබේ අවබෝධයේ බාධාවක්. එය ඉවත් කරන්න  ඕන.

දානයක් වගේම සාදයක් ආධ්‍යාත්මික පිළිවෙතක් වෙන්න පුළුවන්. ඒ සාදයේ සතුට, සිනහව, ඇතුළතින් විවෘත වීම භාවනාවක් වෙන්න පුළුවන්. විශේෂයෙන්ම ලංකාව වගේ කඩුකේඩු, ගුලිවෙච්ච, යමක් නැවත ලබා ගැනීමේ අරමුණින් මිස පූර්ණ සිතින් දීම හුරු නොකළ සමාජයක සාදය දානයකට වඩා ඒ අර්ථයෙන් වැඩකරන්නත් පුළුවන්. බටහිරට දානය වැඩියෙන් අදාල වෙද්දි පෙරදිගට සාදය අදාල වෙන්න පුළුවන්.

මේ කාරණා මේ විදිහට සිද්ද වෙන්නෙ අදාල ක‍්‍රියාව ඇතලෙ තියෙන සවිඥණක බව, අවදි බව ඇතුලෙදි විතරයි. සමන්ත බද්දගේ කකුළු හොද්දෙ ඒ අභ්‍යන්තර විවෘත වීම, අවදි බව තිබුණද?

ගැටළුව තියෙන තැන එතනයි. බුදුන් මස් මාළු කන්න කිව්වද නැද්ද කියන එකේ නෙමෙයි. බුදු කෙනෙක් පටන් පෘතග්ජන සාමාන්‍ය මනුස්සයා දක්වාම කියන යමක් අදාල වෙන්නෙ ඊට අදාල සංදර්භයක් ඇතුලෙ විතරයි. බුදුන් වදාල ධර්මය අකාලිකය, සියලූ තැන්හි අදාලය වගේ පිළිගැනීම් මෝහයකට වැඩි දිහාවකට දක්කන්නෙ නෑ. බුදුන් වදාල කාරණා පවා අදාල දේශපාලන, සංස්කෘතික සමාජ වපසරියේ ලා තුලනාත්මක මෙන්ම මධ්‍යස්ථ වටහා ගැනීමක් නැතුව ගැඹුරු අවබෝධයකට යන්න පුළුවන් කියල මං හිතන්නෙ නෑ. විශේෂයෙන්ම ආධ්‍යාත්මික පිළිවෙත් හැටියෙන් ගන්නා දේවල් නම් වඩා ගැඹුරු ආත්මීය විශ්ලේෂනයක් නැතුව බාර ගැනීමම රෝගයක්. උදා විදිහට කොසොල් වගේ බඩජහරි රජෙකුට දුන් උපදෙසක් දවසට එක වේලක් කාලා ජීවිතේ ගැටගහගන්න අපේ උපාසක අම්මා කෙනෙකුට කොහෙත්ම අදාල වෙන්න විදිහක් නෑ. ඒ වගේම වජ්ජින්ට කියපු සප්ත අපරිහානීය ධර්ම ලංකාවෙ පාර්ලිමේන්තුවටත් කොහෙත්ම අදාල නෑ.

සමන්ත බද්දගේ කකුළු හොද්ද මට අබද්ද වෙන්නෙ ඒකෙ පිටතක් මිස ඇතුළතක් නොතිබුණු නිසයි. කේක් ගෙඩිය කපන්න එන සෝමා එදිරිසිංහගේ පටන් මල් ගහපු ලලනාවන්, අනේක අලංකාර සහ සැරසිලි හැම දේකම තිබුනෙ පිටතක්, එලියට පේන්න කරන යමක් විතරයි. ඒක ඇඞ් එකක්, සාම්ප‍්‍රදායික ථේරවාදය සමග ගැටෙමින් එයින් ප‍්‍රසිද්දියක් ලබා ගැනීමේ බාල වෑයමකට වැඩිය දුර යන්නෙ නෑ.

යම් කෙනෙක් තමන් තුල මස් මාළු නොකෑම නිසාම තමන් සිල්වත්ය, දියුණුය වැනි මාන්නයක් හදාගෙන ඉන්නවා නම්, ඒකම ඒ අයගෙ ඇතුළත ගමනට බාධාවක් නම් ඊට අදාල වෙන්නෙ ඒ ඒ අයට වෙන් කර දෙන කමටහන් හෝ පිළිවෙත් මිස මේ වගේ සැනකෙලි නෙමෙයි. අනෙක් පැත්තෙන් මේ උත්සවාකාරයෙන් මස් වැළඳීම හරහා ඇතිවෙන්නෙ ප‍්‍රතිවිරෝධයක් සහ ආතතියක් කියන එක පැහැදිලියි. කොටින්ම ඒ සමස්ත දානයම මස් මාළු කෑම වුනා මිස වෙන කිසිම ආධ්‍යාත්මික බෙදාගැනීමක් එතන තිබුනෙ නෑ. ඒක ප්‍රොටෙස්ට් එකක් විතරයි.  ඒක නිකාය භේදයට පස්සෙ ඇතිවෙන සාසනේ ඊළ`ග අවධිය. ආරාම භේදය. සමන්ත බද්දගේ ආරාමය, ඥානානන්දගේ ආරාමය, ධම්මාලෝකගේ ආරාමය, සසුන, පොඩි පොඩි සාසන කල්ට්.


සමන්ත බද්දගේ සාදයේ වෙන කිසි ආධ්‍යාත්මික ගුණයක් තිබුනෙ නෑ. හුදු ප‍්‍රචාරාත්මක වෑයමක් වඩා දියුණු ආධ්‍යාත්මික ප‍්‍රවේශයක් විදිහට ගැනීමේ වැරැුද්දයි අවුල වෙන්නෙ. මේ විදිහෙ නව අර්ත කථන හරහා වඩා පුළුල් ආධ්‍යාත්මික සම්බන්ධතා යෝජනා කරපු සීරියස් අය හිටියා. බද්දගේ හිස් ටින් එකක් වගේ වැඩ හින්ද හෑල්ලූ වෙන්නෙ ඒ සවිඥාණක උත්සාහයන්. පේන්න කරන හෝ ඇහෙන්න කියන දේ නෙමෙයි වැදගත් කාරණය. ඊට ඇතුලතින් දරන සමාධිය, ධාරණය මොකක්ද කියන එකයි. සමන්ත බද්දගේ ඇවතුම් පැවතුම් හෝ ඒ ඉරියව් වලින් පවා පළවෙන්නෙ එහෙම සීරියස් ධාරණාවකට වඩා බෙහෙත් ගන්න  ඕන තත්වයක්.

යම් අලූත් ආධ්‍යාත්මික අදහසක්, ප‍්‍රවේශයක් සමාජගත කිරීම මේ මොහොතෙ අවශ්‍යතාවයක්. සාම්ප‍්‍රදායික ආගම් වලින් විස්තර කරගන්න බැරි ආධ්‍යාත්මික අභියෝග ගොඩකට අද අපි විවෘත වෙනවත් එක්ක අලූත් ආගමක, සම්ප‍්‍රදායක උවමනාව බරපතල වෙනවා.  ඒත් සමන්ත බද්දගේ ආගම එහෙම ඇත්ත උවමනාවක ප‍්‍රකාශනයක් නෙමෙයි. ඒ වෙනුවට මීඩියා බලය, මුදල් බලය සහ ශාසනික (දේශපාලනික) බලය අත්පත් කර ගැනීමේ පහත් උවමනාවක් වෙනුවෙනුයි වැඩ කරන්නෙ. ඒකෙන් යම් ආතපාත නැති ආධ්‍යාත්මික සරණාගත පිරිසකට (නූතන බෞද්ධයා) බරපතල හානිවෙන්න පුළුවන්. ඒ සරණාගතබව අපේ රටේ බරපතල නිසාම ඒක ඔඩුදුවන්නත් පුළුවන්. ගොඩක් කමෙන්ට්ස් වල කියල තිබුණ විදිහට සමන්ත බද්දගේ ඊළඟ උපන්දිනය නයිට් ක්ලබ් එකක පැවැත්වෙන්නත් පුළුවන්. බුදුන් කියල තියෙනවද නයිට් ක්ලබ් නරකයි කියල? ඒ අතැවැසි උවැසි පිරිස් එතකොට අහන්නත් පුළුවන්.

මේක වැරැුද්දක් හෝ වහාම තහනම් කළ යුතුයි කියන එක නෙමෙයි මගේ අදහස. ඒ දේවල් පිළිකා මට්ටමෙන් පැතිරිය හැකි තත්ව අවම කරන වගකිව යුතු සමාජ දේහයක් තියෙන්න  ඕන. උදා විදිහට විවිධ මාධ්‍ය නාලිකා හරහා මාර ආන්ෙදා්ලනාත්මක විදිහට මේ ප‍්‍රවෘත්තිය විචිත‍්‍ර විශේෂාංගයක් විදිහට ඉස්සරහට ගැනීම මෙන්ම ඒ ගැන සාකච්ඡුා, වාද විවාද සංවිධානය කිරීම සිද්ද වුනේ සමන්ත බද්දගේ අබද්ද වෑයමට සහාය පළකරන හැටියටයි. සමාජයක ආධ්‍යාත්මික කාරණා විෂයෙහි ගනුදෙනු කරන එක ගොඩක් සෙන්සිටිව් වැඩක්. අනවශ්‍ය විහිළු වලට ඇයි මේ තරම් ප‍්‍රසිද්දියක් අවශ්‍ය? සමාජ දේහයක සාම්ප‍්‍රදායිකව පිළිගත් කාලාන්තරයක් මුළුල්ලේ මිනිස්සු හුරුකරපු ආධ්‍යාත්මික භාවිතාවන් එක්ක වගකීම් රහිත විදිහට සෙල්ලම් කරන්න ඉඩදීම සමන්ත බද්දගේ නෙමෙයි අනිත් අයගෙ වැරැද්දක්.

සමන්ත බද්දගේ වැඬේ අබද්ද වෙන්නෙ ඒකෙ ඇතුල හිස් හින්ද. ඒ පිට පොත්ත රකින්න ආධ්‍යාත්මික කියන වචනය පාවිච්චි කිරීම ඒ තේරුම ගණිකා වෘත්තියෙ යෙදවීමක් විතරක් හින්ද. සමන්ත බද්දගේ අබද්ද කකුළු හොද්ද මට රහ නැති වෙන්නෙ ඒකෙ තියෙන්නෙ බොරු පාට විතරක් හින්ද. හොඳට රහට ලූණු ගොරක ඇතුව පිහෙන හොද්දක පැහෙන්න කකුළුවෙක් වුණත් අකමැති වෙන එකක් නෑ. එහෙම හොද්දක් නං ඒක පැහෙන්නෙ පන්සලකද අගුපිලකද කියල ප‍්‍රශ්නෙකුත් නෑ.


චින්තන ධර්මදාස






Saturday, February 28, 2015

බොර දිය පොකුනේ මාළු බාන්න එන්න..



බොරදිය පොකුණ හෝල් එකේ බලන්න යන්න මට තාම බැරි වුණා. ඒත් මං ඒක කලින් කීප වතාවක් පොඩි පොඩි ස්ක‍්‍රීනින් වලදි බලලා තියෙනවා. අවුරුදු දහයක් තිස්සෙ එකම චිත‍්‍රපටියක් එක්ක ඉන්නවා කියන්නෙ සෙල්ලමක් නෙමෙයි. ඒක ද`ඩුවමක්. සත්‍යා ඉන්ටවිව් එකක ඒක හරි ලස්සනට කියලා තිබුණ. ‘අනිත් අයගෙ දරුවො ලොකු මහත් වෙනවා, ඉස්කෝලෙ යනවා මං බලාගෙන හිටියා...’ දරුවෙක් බිහිකිරීමේ දසමස දසවසක් දක්වා දික්වුනොත් කොහොම වෙයිද? සත්‍යට වුනේ ඒක.

මේ චිත‍්‍රපටිය ප‍්‍රදර්ශනයට අවසර ලබා නොදුන්නෙ බුද්ධාගමට හානියක් වෙනවා වගේ අදහසකින්. සමහර විට නිරුවත් සහ ලිංගික දේවල් ගැන කතා කරන විවෘත ආකාරය වගේ දේවලූත් හේතු වෙන්න ඇති. මං කියන්නෙ මේවා පිටට කියන්න පුළුවන් හේතු විදිහට අපි නිර්මාණය කර ගත්ත ඒවා. ඇත්තටම මේ වාරණය එන්නෙ ඇතුලෙන්. මේක තිගැස්මක්. අපි නිරුවත් වුණා හෝ පැවැත්ම පිළිබඳ අර්බුදයකට ගියා වගේ හෝ ඩිග්නිටි එක සම්බන්ද අවුලකට යනවා මේ චිත‍්‍රපටිය ඇතුලෙ. ඒක අපෙන් බාහිර සිනමාවක් වගේ තැනක තියලා සරලව ගෙදර යන්න බැරි වෙනවා. කිසි තේරුමක් හිතාගන්න බැරි විදිහට, ‘මේ වගේ කුණුජරාව පෙන්නන්නෙ මොකටද බං?’ විදිහෙ විචාර වල තියෙන්නෙ ඒ අසරණකම.

මේ චිත‍්‍රපටියට ආපු වාරණය ස්වභාවික එකක්. ඒක අපේ මනස විසින් පනවාපු එකක්. සත්‍යා මෙතන කරන්නෙ ‘ආර්ට්’ එකක්ද කියන ප‍්‍රශ්නෙ මට තියෙනවා. සිනමාවෙ රූපය, භාෂාව, සෞන්දර්ය රීති වෙනුවට සිනමාව ජීවිතේ ගැන භාවනාවකට තල්ලූ කරනවා. ඒකට සිනමාව කියන එක චිත‍්‍රපටියෙන් ඈත් කරන්න  ඕන. ශුද්ධ ජීවිතයට ඉඩ දෙන්න  ඕන.

මිනිස්සු භාවනාවට බයයි.

මේ චිත‍්‍රපටිය බෞද්ධ චිත‍්‍රපටියක්. බෞද්ධ කියන්නෙ බුද්දාගම්කාරයන්ගෙ අදහසෙන් නෙමෙයි. මේ චිත‍්‍රපටිය නූතන ජාතක කතාවක්. ඒක පූර්වාපර සන්ධි ගැලපීමේ තාක්‍ෂණයට එහා යන එකක්. මේ චිත‍්‍රපටිය ඇතුලෙ බෞද්ධ සමාජ සංස්කෘතික ජීවිතය කියන එක පළවෙනි වතාවට තිරය උඩට ගේනවා. බෞද්ද ඉතිහාසයක් ඇති අපේ ජීවිතවල වර්තමානය කියනවා. අපි ඇතිවීම් සහ නැතිවීම් දරාගන්නා හැටි, අපේ ආශාවන් එලවාගෙන යන හැටි, අපි ජීවිතයේ දුක එක්ක යාත‍්‍රා කරන හැටි... සත්‍යා මේ හැමදෙයක්ම කියන්නෙ බෞද්ද දෘෂ්ටියක් ඇතුලෙ ඉඳගෙන. බොර දිය පොකුණ කියන නම පවා යෝජනා කරන්නෙ ඒ ආධ්‍යාත්මික දැක්ම කියලයි මං හිතන්නෙ.

ඒක දෘෂ්ටිවාදයක හිරවීමක් වෙනුවට අපිට අනන්‍ය සාමූහික විඥානයක් එක්ක, කිසිදු පරාරෝපණයකින් තොරව, අපි දිහා බැලීමක් විදිහටයි මං දකින්නෙ. මේක යම් පමණකට හෝ මං කලින් දැකලා තිබුනෙ සේකරගේ තුං මං හන්දියෙන් විතරයි. ඒත් සත්‍යා තරම් පරිණතව, යෝගීව නෙමෙයි.

නරඹන අත්දැකීමක් විදිහටත් බොරදිය පොකුණ සිනමාවකට වඩා භාවනාවක් යෝජනා කරනවා. භාවනාවෙදි තමන්ගේ සිතුවිලි පරම්පරාව පිළිබඳ සාක්ෂිකරුවෙක් හැටියට විනිශ්චයකින් තොරව බලා ඉන්න පුරුදු කරනවා වගේම මේ චිත‍්‍රපටියෙ අපේ ජාතක පරම්පරාව දිහා, අපි දිහා විනිශ්චයකින් තොරව බලා ඉන්න අභ්‍යාසයක් තියෙනවා. කොතනකින් හෝ කොතනදී හෝ නරඹන්නා ක්ෂනික ආත්ම ලැජ්ජාවකින් ඇතිවෙන හිරිවැටී යාමකට ලක්වෙන්න නියමිතයි. එතන පංති භේදයක් නෑ.

ඒ ලැජ්ජාව නිසා ඇතිවෙන ඉක්මන් ප‍්‍රතික්‍ෂේප කිරීම ඇතුලෙයි ‘මේක කුණු ගොඩක්’ කියන අදහස උපදින්නෙ. ඒක හරියටම ශරීරය කුණු ගොඩක් කියන බෞද්ද අදහසමයි. සත්‍යාගේ කතාවත් ඒකයි. මේ සමාජ දේහය කුණු ගොඩක්. ඒක කුණු වලක්. ඒ කුණු වලේ නෙළුම් පිපෙනවාද කියල බලන්නයි එයා කතා කරන්නෙ. මඩ ගාගන්නෙ නැතුව නෙළුම් නෙළන්න බැරි වග අපි දැනගෙන යන්න  ඕන.

මේ බෞද්ද සම්ප‍්‍රදාය, සංස්කෘතිය ඇතුලෙ ජාතක වුණු ලාංකේය ක‍්‍රිස්තියානි සමාජ ආධ්‍යාත්මයත් වියමන ඇතුලට එනවා. ජාඇල, හලාවත, මීගමුව සමාජ සංස්කෘතික විඥාණය සිංහල බෞද්ද විඥානයත් එක්ක මූනට මුනගැහෙනවා.

ගලා එන වතුර පාරක් කොතනක හෝ රැුඳෙන මොහොතකදි එතන පොඩි වතුර වලක්, නැත්තං පොකුණක් හැදෙනවා. ඒ පොකුනෙ මාළු නටනවා. නෙළුම් පිපෙනවා. ඒත් යටින් හෙමින් වතුර ගලා බහිනවා. අපි හැමෝම පොකුණක් දැක්කට ඒ එකම පොකුණ නෙමෙයි. අපි වෙනස් වෙනවා. ඊට සාපේක්‍ෂව සහ නිරපේක්‍ෂව පොකුණත් වෙනස් වෙනවා.

මට සත්‍යා බොර දිය පොකුණ දිහා බලාගෙන ඉන්න සෙයියාව මතක් කරන්නෙ හර්මන් හෙසගේ සිද්ධාර්ථ. සිද්ධාර්ථ ග`ගක් දිහා බලාගෙන ඉඳලා ජීවිතාවබෝධය ලබනවා. ඒ ආධ්‍යාත්ම මාර්ගයේ හෙවනැල්ලක් බොරදිය පොකුණ දිහා බලන් ඉඳලා නැගිටලා එද්දි දැනෙනවා.

ඒක චිත‍්‍රපටියකට වඩා ආධ්‍යාත්මික ප‍්‍රකාශනයක් හැටියට මං දකින්නෙ ඒකයි. අවුරුදු 10ක් තිස්සෙ තමන්ගෙ ආධ්‍යාත්මික ප‍්‍රකාශනයක් හිර කරගෙන ඉන්න එක චිත‍්‍රපටියක් හිරකරගෙන ඉන්නවට වඩා ගොඩක් අමාරුයි. එක අතකින් ඒක සත්‍යා වගේ මිනිහෙකුට වෙච්ච එකත් හොඳයි. ඌට ඒවා දරන්න පුළුවන්.

ෆිල්ම් එක රිලීස් වුණත් එක්ක ගැමුණුගේ ‘මතක පද’ ප්‍රෝග‍්‍රෑම් එකට ඇවිත් සත්‍යා ‘13 හෝර්සස්’ කියල සිංදුවක් එයාගෙ ආසම සිංදුවක් විදිහට නම් කරනවා. ඒක ඇලෙක්සැන්දර රයිබැක් කියන අවුරුදු 28ක් වයස බෙලොරුසියානු සංගීතකරුවාගේ නිර්මාණයක්. මේ සිංදුවෙන් දැනිච්ච ගැඹුර හින්දම මං රයිබැක් ගැන ටිකක් දුර කියෙව්වා.

රයිබැක් කියන්නෙ 2009 යුරෝවිෂන් සෝන්ග් කන්ටෙස්ට් කියල රුසියාව නෝර්වේ ආශ‍්‍රිත රටවල ජනප‍්‍රිය ඇමරිකන් අයිඞ්ල් වගේ තරගයකින් (අපේ නං සිරස සුපර් ස්ටාර්* ජයග‍්‍රහනය කරන තරුණයා. ඒත් අපේ වගේ නෙමෙයි ඒ රටවල මේ තරගවලට පවා ඉදිරිපත් වෙන්නෙ ටිකක් දරුණු හැදෑරීම් සහ විනයන් ඇති අය. උදා විදිහට රයිබැක් අවුරුදු 10 විතර ඉඳන් සංගීතය විධිමත්ව ප‍්‍රගුණ කරන චරිතයක්. එයා හැදෙන්නෙ දැඩි ක‍්‍රිස්තියානි පවුලක් ඇතුලෙ. ඒ සංස්කෘතියක් ඇතුලෙ. රයිබැක්ගෙ විශිෂ්ටතම නිර්මාණයක් වෙන 13 හෝර්සස් හැදෙන්නෙ එතනින්.

අවුරුදු 28ක කොල්ලෙක් කොහොමද මේ ඛේදවාචක පතුල ස්පර්ශ කරන්නෙ? මට දැණුන කුතුහලය ඒකයි. රයිබැක්ගෙ ජීවිතේ කිසිම වෙනසක්, පැල්මක් හොයාගන්න බෑ. ඒ තරමට විධිමත්, රාමුගත යුරෝපීය ජීවිතයක් ඒක.

ඒත් එයාට තියෙනවා පාලනය කර ගත නොහැකි කේන්ති යාමේ රෝගයක්. එකපාරක් තමන්ට අවශ්‍ය විදිහට ශබ්දය පාලනය කළේ නෑ කියල එයා තමන්ගෙ අත ඇ`ගිලි කීපයක් කැඩිලා යන තරම් තදින් බිත්තියක ගහනවා. ස්විඩිෂ් ටීවී චැනල් එකක රිහර්සල් මැද්දෙ වයලින් එක කුඩුවෙලා යන්න පොලොවෙ ගහනවා. චැනල් එකෙන් වහාම ඒ ප්‍රෝග‍්‍රෑම් එක කැන්සල් කරනවා.

රයිබැක් එයාගෙ කේන්ති යාම ගැන මෙහෙම කියනවා. ‘මං කවදාවත් මීට කලින් මගේ කට ඇරලා නෑ. ඒකයි මං එහෙම කළේ. මිනිස්සු දකින්න කැමති ග්ලොසි කැරැුක්ටර් එකක් නෙමෙයි මං. මාත් සාමාන්‍ය මිනිහෙක්. ඒ විදිහට මගේ මානසික කඩාවැටීම් එලියට එන එක හොඳයි, ඒකෙන් මට තව ඉස්සරහට යන්න පුළුවන්...’
සමහර විට මේ කේන්තිය එයාගෙ අභ්‍යන්තර පැවැත්මෙ අප‍්‍රකාශිත පැල්මක ප‍්‍රකාශනයක් වෙන්න ඇති. කොහොම නමුත් ඒක එයාගෙ ක‍්‍රිස්තියානි ආත්මයේ දැක්ම එක්ක සම්බන්දයි. 13 හෝර්සස්් කියන්නෙ ගැඹුරු සාංදෘෂ්ටික වේදනාවක්.

ගිලෙන නැවකින් අස්සයො 13 දෙනෙක් මුහුදට පනිනවා. ඒ අස්සයො තමයි වඩා ශක්තිමත්ම උන්. උන් පීනනවා ඉවුරක් හොයාගෙන. උන් දකිනවා උන්ගෙ ආඩම්බර හාම්පුතුන් ගිලෙනවා. උන් උත්සාහය අත් නොහැර පීනනවා. තමන්ගෙ ශක්තිය ගැන විශ්වාසයෙන්. එක එකා අස්සයො ගිලෙනවා. ඒත් අනිත් උන් පීනනවා.. අන්තිම අස්සයාත් ගිලී මැරෙන තාක් උන් බලාපොරොත්තුව අත්අරින්නෙ නෑ... ඇෙ`ඩනවා.
රයිබැක් සිංදුව ඉවර කරන්නෙ බලාපොරොත්තුව කවදාවත් මැරෙන්නෙ නෑ කියන තැනින්. ඒත් ඒ බලාපොරොත්තුව වෙනුවෙන් ජීවත් වුණු උන් මැරිලා යන්න පුළුවන්. පැවැත්මේ ඛේදය, සිද්ධාර්ථ අවුරුදු 29දි දැකලා බයවෙච්ච දේ රයිබැක් රුසියාවෙ ඉඳන් 28දි දකිනවා. ඒ තමයි අස්සයො 13 දෙනාගේ සිහිනය.

සත්‍යා මේ සිංදුව තමන්ගෙ කැමතිම සිංදුවක් විදිහට තියාගන්නෙ අහම්බෙන් නෙමෙයි. මේ තමන්ගෙ ප‍්‍රකාශනයට සමාන්තර යුරෝපීය අනෙකා. පැවැත්මේ ශුන්‍යතාවය ගැන බෞද්ධ දැක්ම සහ ක‍්‍රිස්තියානි දැක්ම අතර වෙනසක් විදිහටයි මට බොරදිය පොකුණ සහ අස්සයො 13 දෙනාගේ සිහිනය පෙණුනෙ. එකම අර්බුදය. රයිබැක් දකින්නෙ අස්සයො. සත්‍යා දකින්නෙ මාළුවො. රයිබැක් දකින්නෙ මුහුදක්. සත්‍යා දකින්නෙ පොකුණක්.

බලාපොරොත්තුව විතරක් ඉතිරි කරමින් මිය යන ජීවිත අඳුරු නාඳුනන සාගරයක හුදකලා කරනවා වෙනුවට සත්‍යා සංසාරය එක්ක ගැටගහනවා කියල මට හිතෙනවා. රයිබැක් යෝජනා කරන්නෙ මරණය. සත්‍යා යෝජනා කරන්නෙ යළි යළිත් ඉපදීම. රයිබැක්ගෙ අඳුර සහ ඩිප්‍රෙස් වීමට වෙනස්ව සත්‍යා ජීවිතය දිහා බලාගෙන ඉන්න උපේක්‍ෂාව අරගෙන එනවා. සිදත් මෝසස් ෆර්නැන්ඩස් කියන හදාගන්න ගන්න පොඩි එකා කියන්නෙ ඒ නැවත උත්පත්තිය. සිංහල බෞද්ද, සිංහල ක‍්‍රිස්තියානි හැමෝගෙම අවසාන විමුක්තිය. කාගෙ හරි දරුවෙක්....

ඒක එක විදිහකට අපි ජීවිතේ ගැන බඳින අත්නොහරින පේ‍්‍රමයේ උත්තුංගභාවය වෙන්න පුළුවන්. තව විදිහකට පලා යා නොහැකි හිස්කම, ඛේදය තමන්ගෙන් පසු ජීවිතයක බලාපොරොත්තුවෙන් මුවාකර ගැනීම වෙන්නත් පුළුවන්. වෙන විදිහකට කිව්වොත් මගහැර යා නොහැකි පැවැත්මේ දුක සහ ඒ දුක පැලැස්තර කරන තෘෂ්ණාව වෙන්න පුළුවන්.

පැවැත්ම විසින් නිතර මුණගස්සන හිස් ගැඹුරු පාතාලය නොදැක ඉන්න අපි නිතර අපෙන් බාහිර විශාල දේවල් නිර්මාණය කරගන්නවා. සල්ලි, බලය, පවුල, තමන්ගේ ජීවිතයත් ඉක්මවා වැඩෙන ජීවිතයක් යෝජනා කරන දරුවෙක්... මේ මොකක් හරි වෙන්න පුළුවන්. වැදගත් වෙන්නෙ තමන්ගේ කුඩා බව වැසී යන විශාල නිර්මාණයක්. තමන්ගේ ශක්තියෙන්, වෑයමෙන් ගොඩනැගිය හැකි, තමන්ගේ ජීවිතයේ සාර්ථකත්වය පසක් කර දෙන යමක්. මේ දුක වසන එකම මිනිස් ප‍්‍රයෝගය ඒක.

සත්‍යා කතා කරනවා ඒ අසරණකම දකින්න. නිවනක් නැති සංසාරයක් දිහා බලාගෙන ඉන්න. ඒක දරුණු වැඩක්.

බොර දිය පොකුණ කියන්නෙ ථේරවාදී බෞද්ධ බණ පදයක් වෙන්නෙ එතනදි.

-චින්තන ධර්මදාස

Saturday, February 7, 2015

මුනිවර මරණයක නිදහස




සිගරට් පැකට් වැහෙන්න පිළිකා පිංතූර දාන්න පටන් ගත්තා. ඒ මදිවට සිගරට් ලූස් දෙන එකත් නවත්තන කතාවක් තියෙන්නෙ. බැලූ බැල්මට ජනතාවගේ සෞඛ්‍ය පැත්තෙන් හිතලා ගන්න තීරණ මේවා. ඒත් ඒ බැලූ බැල්මට විතරයි. සිගරට් ලූස් දෙන එක නවත්තන එකෙන් වෙන්නෙ මිනිස්සු බීඞී බොන්න පුරුදු වෙන එකයි. නැත්තං වෙන හොර බාල සිගරට් මාර්කට් එකට එන එකයි. ඊට පස්සෙ ආයිමත් පොලිසිය පැන පැන  ඕවා අල්ලන්න ගන්නවා. බොළඳ වර්ගයේ ඩ‍්‍රාමා විතරයි ඉතුරු වෙන්නෙ.

සිගරට් බොන එක අඩු කරන්න  ඕන නම් ආණ්ඩුව ඒකට ආදේශක ගේන්න  ඕන. වෛද්‍ය විද්‍යාව දුර්වල විදිහට අසමත් වෙලා තියෙනවා මිනිහෙක් දුම් බීමෙන් ලබන තෘප්තියේ අයිතිය උරුම කරලා දෙන්න. වඩා නිර්මාණශීලී පාරිභෝජනයක් සීමා කිරීම හරහා ඒකාකාරී ජීවිතය ආරක්‍ෂා කිරීමයි පිළිගත් මතය වෙලා තියෙන්නෙ. ඒත් අඩු ගානෙ සාමාජීය මට්ටමෙන් වෙනත් ආදේශක යෝජනා කරන්න, විවෘත කරන්න ආණ්ඩුවට පුළුවන්. දුම්කොළ වෙනුවට වෙන සිගරට් වර්ග. මගේ අන්තගාමී අදහස අනුව නම් කංසා නීතිගත කරන එක වගේ දේවල්. අඩු ගානෙ ලෝක මට්ටමෙන් ටිකක් වත් ප‍්‍රගතිශීලී රටක් විදිහට අපිට නමක් හදා ගන්න පුළුවන්. ඊටත් වඩා සංචාරක කර්මාන්තය පැත්තෙන් ලොකු දියුණුවක් අත්පත් කර ගන්නත් පුළුවන්. කංසා බීලා මිනිස්සු අපරාධ කරනවා වගේ මැටි තර්ක නගන අයට කරන්න තියෙන්නෙ  ඕලන්දය වගේ රටක් ගැන කියවන එකයි.

මොනවා වුණත් මේ ලියමනේ අරමුණ දුම්බීම සාධාරණීකරනය කරන එක නෙමෙයි. ඒත් අපි ජීවිතය ගැන හිතන පැත්තෙ ප‍්‍රශ්නයක් මෙතන තියෙනවා. අපි ජීවිතය කියල දකින්නෙ, නීතිගත කරගෙන ඉන්නෙ මේ ශරීරය පවත්වාගෙන යාම කියන පදනම විතරයි. අපේ මානසික තෘප්තීන්, අපේ ආශාවන් හඹා යාම් අපේ ව්‍යවස්ථාව ඇතුලට ගේන්න අපි අසමත් වෙලා තියෙනවා. විශේෂයෙන් ලංකාව වගේ රටක අපි ඒ ගැන හිතලාවත් නෑ. ඒ වෙනුවට ආශාව දමනය කිරීම තමයි වඩා හොඳ හෝ ආධ්‍යාත්මික කියල තහවුරු වෙලා තියෙන්නෙ.

සිගරට් කතාවෙන් පටන් ගත්තෙ සිගරට් බොන එක වළක්වන්න ආණ්ඩුව ගත්ත පියවරේ මානසික මට්ටම ගැන සාකච්ඡුා කරන්නයි. එතනදි සිගරට් බීමේ ආශාව මඩින්න හදන්නෙ මරණය ගැන බය පාවිච්චි කරල. මරණය ගැන බය සමාජගත කරන එක පිළිකාවකින් මැරෙන එකට වඩා ගොඩක් අහිතකර සමාජ ප‍්‍රතිඵල ඇති කරාවි කියල කිසි කෙනෙක් හිතන්නෙ නෑ. ජීවිතය ගැන බය, මරණය ගැන භීතිය නැවත නැවත පාවිච්චි කරන එකෙන් සෞඛ්‍ය බේරගන්න හිතන එකම මුළාවක්. පිළිකාවකට වඩා භීතිය සෞඛ්‍යයට අහිතකරයි.

සිගරට් කතාවෙන් ගැලවිලා මං මට  ඕන කතාවට යන්නං. මරණය බාර ගන්න තැනට ආකල්පමය වෙනසක් ඇති කරන එක සුවදායී සමාජයක අවශ්‍යතාවයක්. අඩුගානෙ අපි මාර දියුණුයි කියන වෛද්‍ය විද්‍යාවත් අසමත් බව දැනෙන අවස්ථා වැඩි වෙද්දි මේ ආකල්පමය වෙනස වෙනුවෙන් අපි වැඩ කරන්න  ඕන. ජීවිතය දුකයි කියන බෞද්ධ මිත්‍යාවෙ ගැලිලා ජීවිතේට සිද්ද වෙන හැමදේම බාර ගන්න ලෑස්ති වෙනවට වඩා සවිඥාණකත්වයක්, අභිමානයක් ජීවිතේට දෙන්න අපි හුරු වෙන්න  ඕන. එතනදි තියෙන පළවෙනි කොන්දේසිය මරණය බය උපදවන කාරණයක් කියන තැනින් සමාජය එළියට ගන්න එක. වෙන විදිහකින් කිව්වොත් මරණයේ වේදනාව අහෝසි කරන එක.

සුවදායී මරණයක අත්දැකීමක් සමාජයේ නිර්මාණය වෙලා තියෙනවා නම් මරණය ගැන පවතින බය අඩුවෙනවා. බට ගහපු, මැෂින් වලට හයි කරපු, ඇෙ`ග් කෑලි කෑලි බද්ධ කරපු, එළවළුවක් වගේ වුණු ජීවිතය වෙනුවට වේදනාව රහිත මරණයක් සහතික කළ, තෘප්තිය වෙනුවෙන් ගත කරන ජීවිතයක සංකල්පයක් සමාජයට අරගෙන එන්න  ඕන කරනවා. එක පැත්තකින් ආගමික විදිහකට මේ ආකල්පයන් සමාජගත කරන්න පුළුවන් අතරෙදි අනිත් පැත්තෙන් අසමත් වුණු, නින්දා සහගත ජීවිතයක් උරුම කර දීම වෙනුවට මිනිහෙක් විදිහට ආඩම්බරෙන් මැරෙන්න පුළුවන් තත්වයක් හදලා දෙන්න රජයකට, වෛද්‍ය විද්‍යාවට මැදිහත් වෙන්න පුළුවන්.

අපිට ආලෝක වර්ෂ ගානක් දුර අදහසක් විදිහට පෙනුනත් ලෝකෙ වඩාත්ම දියුණු රටවල යුතනේෂියා (සුවදායී මරණය) නීතිගත කරලා තියෙන්නෙ මේ ගැඹුරු සිතීම ඇතුව. ඇත්තටම සමාජයක සිතීමේ ගැඹුර පේන්න ගන්නවා ඒ සමාජයේ සම්මත වෙන නීති හරහා. උදා විදිහට අන්‍යාගමික පණත වගේ දේවල් සම්මත කරගන්න මරාගන්න සමාජයකට යුතනේෂියා නීතිගත කරපු සමාජයක තරම හිතාගන්නවත් අමාරුයි. ඒත් මරණයේ අයිතිය පවා නැවත මිනිස්සුන්ට අරන් එන්න තරමට දියුණු සංස්කෘතීන් මේ ලෝකෙ තියෙනවා.

ඒ වගේ රටවල සදාකාලික රෝගීභාවයකට පත්වෙච්ච කෙනෙකුට වේදනා රහිත සුවදායී මරණයක් ලබා ගැනීමේ ඉඩ නීතියෙන් විවෘත කරලා තියෙනවා. එතනදි ස්වේච්ඡුාවෙන්, වෙන කෙනෙකුගේ ඉල්ලීමක් මත, සහ බලහත්කාරයෙන් කියල වර්ග තුනකට මේ සියදිවි නසා ගැනීම වර්ග කරනවා. ස්වේච්ඡුාවෙන් ගන්නා තීරණයක් අනුව වෛද්‍යවරයෙකුගේ සහාය මත ජීවිතය අවසන් කරන්න අවස්ථාව පුරවැසියෙකුට තියෙනවා. ඒකෙ අර්බුදයක් නෑ. ඒත් සමහර අවස්ථාවලදී කිසිවක් කර කියා ගන්න බැරි දරුවෙක් ඒ වගේ ලෙඩකින් පීඩා විඳිද්දි මව්පියන්ට ඒ තීරණය ගන්න සිද්ද වෙන්න පුළුවන්. ඒක තමයි දෙවන වර්ගය වෙන්නෙ. යම් යම් කොන්දේසි කාරණා යටතේ ඊටත් අවකාශ සැලසෙනවා. ඒත් රෝගියාගේ ඉල්ලීමක් හෝ පිළිගත හැකි දෙවන පාර්ශ්වයේ මැදිහත්වීමකින් තොරව රෝගියාට මරණය අත්කර දෙන තුන්වෙනි අවස්ථාව සැලකෙන්නෙ මිනීමැරුමක් විදිහට. ඒකට කිසි රටක නීතියේ අවකාශයක් නෑ.

සුවදායී මරණයක අයිතිය ගැන කරුණු හොයාගෙන යද්දි ඒ වෙනුවෙන් 90 ගණන් වලදි ඇමරිකාවෙ සටන් කරපු ජැක් කෙවොකියන් කියන වෛද්‍යවරයා ගැන හැදුන චිත‍්‍රපටියක් හම්බුණා (යූ ඩෝන්ට් නෝ ජැක් ඒ චිත‍්‍රපටියෙ නම). ඒක 2010දි කරපු එකක්. රේන් මෑන් වගේ අද්විතීය නිර්මාණ කරපු ඇකඩමි සම්මානලාභී බැරී ලෙවින්සන්ගෙ නිර්මාණයක්. මේ චිත‍්‍රපටියෙ කෙවොකියන්ගෙ චරිතය කරන්නෙ අල් පැචිනො. එයාගේ සුවිශිෂ්ට රංගනය ඇතුලෙ ජැක් කෙවොකියන් කියන්නෙ මිනීමරුවෙක්ද කියන ප‍්‍රශ්නය සංවේදී විදිහට නැවත ඔසවා තබනවා. මේ රංගනය වෙනුවෙන් පැචිනොට ඇකඩමි සම්මාන ලැබෙන අතරෙ කෙවොකියන් පේ‍්‍රක්‍ෂාගාරයේ ඉඳන් අත්පොලොසන් දෙනවා. මේ අපූර්වතම මනුස්සයාගේ චරිතය පණගන්වන්න ලැබුණු එක තමන්ට ලැබිච්ච විශාල භාග්‍යයක් කියලා පැචිනො ඒ වේදිකාවෙ කියනවා. තමන්ගේ තීරණයක් හැටියට මරණය තෝරා ගන්නා මොහොතේ මුනිවරභාවය මේ චිත‍්‍රපටිය ඇතුලෙ විදාරණය වෙනවා.
ජැක් කෙවොකියන්ගෙ කතාව මොකක්ද?

ජැක් කෙවොකියන් කියන්නෙ ‘ඩොක්ටර් ඩෙත්’ කියල ප‍්‍රසිද්ද  ඇමරිකානු වෛද්‍යවරයෙක්. එයාගෙ අදහස වෙන්නෙ වෛද්‍යවරයෙක් විදිහට තමන්ගෙ කාර්යය රෝගියා විඳින වේදනාව තුරන් කරන එක කියලයි. ඒක මරණය දක්වාම දිවෙන සේවයක්. දුක් විඳිමින් වෙන විකල්පයක් නැති නිසා ජීවිතය අරගෙන යන රෝගීන්ට තමන් දන්නා විද්‍යාවෙන් උදව් කරන එක නීති විරෝධී දෙයක් නෙමෙයි උපරිම මානුෂික දෙයක් හැටියට හිපොක‍්‍රටීස් දිව්රුමට අලූත් අදහසක් එකතු කිරීමයි ඩොකටර් ඩෙත්ගෙ සටන වුනේ. ඒත් ආගමික අදහස් වලින් ඔලූව පුරවාගත්තු, විශේෂයෙන් දෙවියන් වහන්සේගේ මැවීම ගැන කතාව ලොකුවට බාර ගත්ත පිරිස් දැඩි ලෙස එරෙහි වෙනවා කෙවොකියන්ගෙ මෙහෙයුමට.

ඒත් කිසිදු මුදලක් අය නොකර ඒ දුක් විඳින රෝගීන්ගේ වේදනාව අවසන් කිරීමේ සාන්තුවරභාවයෙන් කෙවොකියන් තමන්ගේ සේවය ලබා දෙනවා. එයා විවිධ විෂ රසායන එන්නත් කරන යන්ත‍්‍රයක් පවා නිපදවනවා. පස්සෙ ඒක තවත් සංවර්ධනය කරලා කාබන් මොනොක්සයිඞ් වායුව පාවිච්චි කරමින් සියදිවි නසා ගැනීමට උදව් දෙන ගෑස් මාස්ක් එකක් නිර්මාණය කරනවා.

මේ හැම මරණයක්ම වීඩියෝගත කරමින් කෙවොකියන් සමාජය අවදි කරන්න උත්සාහ කරනවා මේ අවසන් මොහොත ගැන. ජීවත් වීමේ ආශාවෙන් මැඩුණු නිරෝගී මිනිසුන්ට කවදාවත් තේරුම් ගන්න බැරි රෝගී මිනිසාගේ වේදනාව වෙනුවෙන් කෙවොකියන් කතා කරනවා. නීතිය එක්ක ගැටෙනවා.

‘ඔයාට නිදහස සහ ස්වයං තීරණ අයිතිය නැත්තං ඔයාට කිසි දෙයක් නෑ. ඒ මතයි මේ රට (ඇමරිකාව) ගොඩනැගිලා තියෙන්නෙ. මේ තමයි (මරණය) අත්‍යන්ත ස්වයං තීරණය. ඔයා වේදනා විඳින කොට ඔයාට පුළුවන් වෙන්න  ඕන ඔයා මැරෙන දවස සහ විදහ තීරණය කරන්න’
- ඩොක්ටර් ඩෙත්

ජැක් කෙවොකියන් පස්සෙ විස්තර කරන විදිහට එයාගෙ අම්මා දරුණු පිළිකාවකින් මරණයට පත් වෙනවා. වෛද්‍යවරු විවිධ ප‍්‍රතිකර්ම කරමින් ඇයව ජීවිතයේ රඳවා තියන්න හදනවා.
 ‘ලෝකෙ තියෙන දරුණුතම දත් කැක්කුමක් ගැන හිතන්න. ඒ කැක්කුම ඇෙ`ග් හැම ඇටයකින්ම එන කොට දැනෙන වේදනාව ගැන හිතන්න...’ කෙවොකියන්ගෙ අම්මා එයාට කියනවා.

අවසන් මොහොතෙ අම්මාගේ මේ අසරණ වීම, ඒ වෙනුවෙන් තමන්ට කිසි දෙයක් කරන්න බැරි වීම ජැක් කෙවොකියන්ට ජීවිත කාලය පුරාම වධ දෙන මතකයක් වෙනවා. කිසිම රැුකියාවක් අහිමිව සිටියදී පවා මරණය වේදනා රහිත කිරීමේ ව්‍යාපෘතියක මාරාන්තිකව නියැලෙන්න එයාට බලපාන වේදනාව ඒ අතීතය.
‘මං මේක කරන්නෙ මං වෙනුවෙන්. කවදා හරි මං මේ වගේ අසාධ්‍ය තත්වෙක හිටියොත් මට ඒ වේදනාවෙන් අත්මිදෙන්න උදව් කරන්න කවුරු හරි ඉන්න  ඕන. ඒකට මේ නීතියෙ ඉඩක් හැදිලා තියෙන්න  ඕන..’
ජැක් කෙවොකියන්ට එයා කරන වැඬේ ආත්මීයයි. ආධ්‍යාත්මිකයි.

‘සල්ලි තියෙන රෝගීන්ට පුළුවන් මොනවා හරි වැඩි වියදම් ප‍්‍රතිකර්ම ගනිමින් වේදනාව මගඇරලා ජීවත් වෙන්න. ඖෂධ සමාගම් සහ පුද්ගලික ඉස්පිරිතාල ලාබ උපයන්නෙ මේ රෝගීන් පවත්වාගෙන යාමෙන්. ඒත් දුප්පත් රෝගීන් කිසි දෙයක් කරකියා ගන්න බැරුව ඒ වේදනාව විඳිමින් ඉන්න  ඕන මැරිලා යනකල්. ඒක හරි අසාධාරණයක්. මිනිස්සුන්ට තමන් කැමති වෙලාවක මැරෙන්න අයිතිය තියෙන්න  ඕන’

මේකට අදාල වෙන සිංහල වචනෙ කිව්වට මං හිතන්නෙ ඒකෙ සම්පූර්ණ අදහස එන්නෙ නෑ. ‘ඩිග්නිටි’ කියන කාරණය මුල් කරගෙනයි කෙවොකියන්ගේ අරගලයෙ ගැඹුර තේරුම් ගන්න වෙන්නෙ. ඒක අපි වගේ ප‍්‍රාථමික සමාජයකට ටිකක් දුරවබෝධ වෙන්න පුළුවන්. ‘ඩිග්නිටි’ එකක් ඇතුව ජීවිතය අවසන් කිරීමේ මනුස්ස උවමනාව. ඒ වෙනුවෙනුයි සුවදායී මරණයක ඉඩකඩ සමාජයක තියෙන්න  ඕන.
‘නීතිය සදාචාර විරෝධීයි කියල ඔබේ හෘදයසාක්ෂිය කියනවා නම් ඒ නීතිය පිළිගන්න එපා’
-ඩොක්ටර් ඩෙත්

එක අවස්ථාවක අතපය අහිමි රෝගියෙක් වෙනුවෙන් අවසන් බොත්තම තද කිරීම කෙවොකියන් විසින්ම කරනවා. එයා ඒ හිතුවක්කාරකම පාවිච්චි කරනවා තමන්ගේ කතාවට නීතියේ අවධානය ගන්න. ඒත් නීතිය ඉදිරියේ තනියම හැප්පෙන්න තරමට මුරණ්ඩු වෙන වැරැුද්දට එයා අවුරුදු 08කට හිරේ යනවා.
එතනදි කෙවොකියන් ජූරි සභිකයන්ගෙන් කියනවා,‘ මං දිහා බලන්න.. මගේ ඇස් වලින් මිනීමරුවෙක් පේනවද? එහෙම පේනවා නම් මාව වැරදිකාරයා කරන්න..’

අක්මාවේ පිළිකාවකින් අවුරුදු 83දි කෙවොකියන් මැරෙනවා. රෝගීන් 130ට අධික ප‍්‍රමාණයකට වේදනාවෙන් තොර ගෞරවනීය මරණයක් හිමි කරලා දීපු ජැක් කෙවොකියන් වෙනුවෙන් ඒ සේවය කරන්න කෙනෙක් නැති වෙනවා.

ජීවිතය කොහොම හරි පවත්වාගෙන යන්න දරන නිසරු උත්සාහයට වඩා සුවදායී මරණයක් තමන්ගේ රෝගීන්ට ලබා දෙන එක මානුෂීයයි වගේම තාර්කිකයි. ජීවිතය පැත්තෙන්ම හැම ආකල්පයක්ම ගොඩනැගීම සහ මරණය එහි බිය දනවන අනෙකා කරනවා වෙනුවෙට කෙවොකියන් මරණයත් ජීවිතයේ කොටසක් විදිහට දකින දර්ශනයක් ඉල්ලා සිටිනවා. වඩා උත්තර මනුෂ්‍යභාවයක් වෙනුවෙන්, දුක් විඳිමින් බලූවෙලා මැරෙන ඛේදාන්තයක් වෙනුවට අභිමානවත් මරණයක් වෙනුවෙන් නිර්භීතව සටන් කරනවා.

අපි වඩාත් ජීවිතය පොහොසත් කරන්න  ඕන. ජීවිතයේ අයිතිය වගේම මරණයේ අයිතියත් අපිට ලැබෙන්න  ඕන. අපරාජිතව මිනිසෙක් විදිහට සුවදායී නින්දකට වැටීමේ දිව්‍යමය වරප‍්‍රසාදය හැම මිනිස් ප‍්‍රාණියෙකුටම තියෙන්න  ඕන.

අපිට ඒ තරම් දුර යන්න බැරි වුණත් අඩුගානෙ අපිව බය කරමින් පවත්වාගෙන යන සෞඛ්‍යයට විරුද්ද වෙන්නවත් පුළුවන් නම් ඒක ලොකු දෙයක්.

-චින්තන ධර්මදාස