Friday, August 26, 2016

බල්ලො ගොඩක් මැද පූසෙක්..


(රාවය පුවත්පතේ "කියනු මැන දිවි අරුත" අතිරේකය වෙනුවෙන් ලියන ලද්දකි)

මං මිනිස්සුන්ව දකිනවා ප‍්‍රධාන කොටස් දෙකක් විදිහට. පූසො සහ බල්ලො. එතනින් මං වැටෙන්නෙ පූසන්ගෙ කාන්ඩෙට. තනියි. පොකුරුවාසී ජීවිතේට අකමැතියි. තනි නිදහස ගැන උපරිමෙන් හිතනවා. ඒත් ගොඩක් වෙලාවට සමාජ දේශපාලන වැඩවලදි අපිට මුනගැහෙන්නෙ බල්ලො. සාමූහිකයි. රැලේ තීරණයට යනවා. ඉතිං මගේ බරපතල නොපෑහීමක් තියෙනවා මං ගැවසෙන විෂය ප‍්‍රදේශයත් එක්ක.

ඇත්තටම ඇයි පූසෙක් සමාජ කාරණා ගැන උනන්දු වෙන්නෙ? එතනදි මේ අවුල අහුවෙනවා. මට සමාජය කියන්නෙ මගෙන් පිටත පවතින දෙයක් නෙමෙයි. ඒක මගේ පුද්ගලික ජීවිතය සමබන්ද කාරණයක්. මං නොදන්නා කලාපයක මගෙන් බාහිර දෙයක් වෙනුවෙන් මං පෙනී ඉන්නෙ නෑ. මගේ සාකච්ඡුාව තියෙන්නෙ මගේ අවට ගැන. මගේ නිදහස ගැන. මට හිතෙන්නෙ හැම මනුස්සයෙක්ම ඒ විදිහට තමන්ගෙ ජීවිතේට දැනෙන තැනින් ප‍්‍රශ්න ගැන කතා කළොත්, තමන්ගෙන් බාහිර ඔබ්ජෙක්ටිව් කියල මවාගත් තැනකින් නැතුව, අපිට විවාදයක් නෑ. එතන තියෙන්නෙ සංවාදයක්. මනුස්ස ජීවිත හුවමාරුවක්.

මං නැවත නැවත පරීක්ෂා කරන්නෙ මාව. ගොගොල්ස් දෙකක් සහ ඔක්සිජන් ටැංකියක් අරගෙන සහ නැතුව මං නැවත නැවත කිමිදෙන්නෙ මගේ හිතුවිලි පතුලට. මට දේශපාලනය, දර්ශනය, විද්‍යාව, මිත්‍යාව හැමදේම මුනගැහෙන්නෙ මගේ ආත්ම පතුලෙදි. ඒක අන්තිම සාපේක්ෂයි. මං කැමතියි සාපේක්ෂ පුංචි පුංචි සත්‍යයන් දහස් ගානකින් හැදිච්ච ලෝකෙකට. අනිත් පැත්තට මං අකමැතියි එක සත්‍යයකින් ජීවිතේ ඉසව්වක්ම වහගන්න සමතල ලෝකෙකට. මං සමානකම් වලට වඩා වෙනස්කම් වලට ආසයි.

මං ලෝකෙ සියල්ල විශ්වාස කරන කෙනෙක්. ඒ මතුපිට සත්‍යය හෝ අසත්‍යය කියන කාරනයට වඩා මං ආකර්ශනය වෙන්නෙ ඒ සත්‍යය හෝ අසත්‍යය පැන නගින උවමනාව ගැන. ඒකට සම්බන්ද පැවැත්මීය කාරණය ගැන. එතනදි මට අපේ රටේ ගොඩක් වෙලාවට මුනගැහෙන්නෙ සර්වයිවල් කියන උත්තරේ. ඒක හරිම බාල තැනක්. අපි සර්වයිවල් කියන තැනින් තීරණ ගන්නවා කියන්නෙ කිසිම දවසක මනුස්ස පැවැත්මෙ උපරිම ආනන්දයන් (ආතල්) ගන්න ලැබෙන්නෙ නෑ. ලෝක ලංකාව වගේ වුනානම් කවදාවත් කවුරුවත් අභ්‍යවකාශෙට යන්නෙ නෑ.

තේරුම් ගැනීමේ ගැඹුරු සාධනාවක් විදිහට මං සයිකඩෙලික්ස් විශ්වාස කරනවා. එක්ස්ටී‍්‍රම් එකකට ගිහින් කියනවා නම් සයිකඩෙලික්ස් පාවිච්චි නොකරන මිනිස්සු ජීවිතේ ගැන කියන ගැඹුරු කාරණා මම සීරියස් ගන්නෙ නෑ. අපිට සයිකඩෙලික්ස් අනිවාර්යෙන්ම  ඕන වෙනවා සාමාන්‍ය පොදු පැවැත්ම විසින් අපි ඇතුලෙ හදපු ආකෘතීන් ගලවගෙන යන්න. උදා විදිහට එල්එස්ඞී වගේ සයිකඩෙලික් එකක් තමන්ගේ පැවැත්ම ගැන දෙන ගැඹුරු අවබෝධය හැම සිතීමක් සහිත මනුස්සයෙකුටම ලැබෙන්න  ඕන දෙයක්. එහෙම නැති වුනාම අපි විකාරසහගත විදිහට මනුස්ස ජීවිතය බාල්දු කරන සුළු සාමූහිකත්වයක් නඩත්තු කරමින් ඉන්නවා.

මට පුළුවන් තාර්කිකත්වය වගේම අතාර්කිකත්වය ඇතුලෙත් ජීවත් වෙන්න. ඇත්තටම නං මට තාර්කික දේවල් සෑහෙන බෝරිං. ඒ වගේම මිත්‍යාව ඇතුලෙ මට විද්‍යාවට වඩා ගොඩක් ඇත්තවල් මුනගැහෙනවා. මට ලෝකෙ කිසි දෙයක් සැබෑ හෝ ස්වාභාවික නෑ. හැම දෙයක්ම ගොඩනැංවීම් වගේම හැම මනුස්සයෙක්ම තමන්ගෙ ජීවිතය ඇතුලෙන් ඒ ගොඩනැංවීම් යම් පමනකින් හෝ සංස්කරණය කරන්න  ඕන. ඒක තමයි ශිෂ්ටාචාරය.

පුද්ගලික පටන් ආයතනික දේවල් දක්වා පාලනය හෝ අධිකාරිමය සියල්ල මට අවුල්. ඒ වෙනුවට මං විශ්වාස කරන්නෙ සියලූ හොඳ සහ නරක මිනිස් ආශාවන් අනෙකාට හානිකර නොවන විදිහට මුදාහැරිය හැකි සමාජ අවකාශයක් ගැන. ඒත් ඒ අවකාශය නිර්මාණය කරන්න අපිට  ඕන වෙනව සවිඳාණක පුරවැසියෙක්.

ඒ ගැන සිද්ද වෙන සාකච්ඡුාවෙදි හැමතිස්සෙම,
මම බල්ලො ගොඩක් මැද පූසෙක්..

-චින්තන ධර්මදාස

Thursday, August 11, 2016

ළිදේම සිටීම මැඩියන්ගේ අයිතියකි



ලංකාවේ අධ්‍යාපනය පෞද්ගලීකරණයට එරෙහිව ඇතිවෙලා තියෙන සංවාදය ටිකක් නෙමෙයි ගොඩක් විකාරරූපී එකක්. ඒත් ඇත්තටම අපේ වගේ රටවල අධ්‍යාපනය හැසිරෙන්නෙ කොහොමද සහ එයින් නිෂ්පාදනය වෙන්නෙ මොනවද කියන එක තේරුම් ගන්න ඒක හොඳ සංදර්භයක් සපයනවා. මේ සංවාදය වඩාත් ආකර්ශනීය වෙන්නෙ මේකටම ගැටගැහිලා සයිටම් එකෙන් පුද්ගලික දොස්තරලා බිහිකරනවාට එරෙහි අරගලයකුත් දියත් වෙන නිසා. 

මේ වෙනුවෙන් ‘නිදහස් අධ්‍යාපනය සුරකිනු’ කියල බෝඞ් ලෑල්ලක් ගහගෙන මං පොඩිකාලෙ ඉඳන්ම අහපු සටන් පාට කියමින් ආචාර්ය මහාචාර්ය සහ ශිෂ්‍ය අනුගාමික පිරිසක් එක පැත්තක ඉන්නවා. ‘අධ්‍යාපනයේ නිදහස සුරකිනු’ කියලා තව බෝඞ් ලෑල්ලක් ගහගෙන තවත් ආචාර්ය මහාචාර්ය ශිෂ්‍ය අනුගාමික පිරිසක් අනිත් පැත්තෙ ඉන්නවා. ඒතනදි අලූත් අදහසක් තියෙන්නෙ දෙවෙනි කට්ටියට. පලවෙනි එක ටිකක් පිළුනුයි.
ෆේස්බුක් වගේ වඩාත් ප‍්‍රජාතන්ත‍්‍රවාදී මීඩියා නිසා  ඕනම බුද්දිමතෙක්ගෙන් නැවත හැරිලා ප‍්‍රශ්න කිරීමේ අයිතියක් හැදිලා තියෙනවා. ඒක නිසා ‘කියවලා එන්න’‘තව හදාරන්න’ වගේ ඇකඩමික් තගවල් වැඩකරන්නෙ නැතුව යනවා. ඉස්සර නම් මාධ්‍ය කීපයකට ඇවිත් ඒ සිවිල් ආරක්ෂාව යටතේ තමන්ගෙ මතය දමා ගැසීමෙන් සහ මහජන පුස්තකාලෙ රැුස්වීමක් පැවැත්වීමෙන් තමන්ගෙ තත්වය ආරක්ෂා කරගන්න බුද්දිමතුන්ට පුළුවන් වුණා. ඒත් දැන් ඒ අය කොයිතරම් අකමැති වුනත් ඊට වඩා ප‍්‍රජාතන්ත‍්‍රවාදී අවකාශයන් විවෘත වෙලා තියෙනවා. 

මේ විදිහට හිත හිත ඉන්නකොට එක දවසක් විශ්ව විද්‍යාල ප‍්‍රයිවෙට් කරන එක ගැන කරපු ‘විද්වත්’ වර්ගයේ සාකච්චාවක් යූටියුබ් එකේ තියෙනවා දැක්ක. ඉස්සරහට ලියන්න යන අදහස් ඇත්තටම ඉන්ස්පයර් වුනේ ඒ සාකච්චාවෙන්. (ලින්කුව පහතින්)

අධ්‍යාපනය ප‍්‍රයිවටයිස් වෙන එකෙන් සිද්ද වෙන්න පුළුවන් මොකක්ද? මේකට විරුද්දව පෙනී ඉන්න කට්ටියට අනුව මේකෙන් අධ්‍යාපනයේ තත්වය බාල වෙන්න පුළුවන්. තරගය ඇතුලෙ කොලිටිය බාල වෙනවා කියල ඇහුවමයි මම. එතනදි අමතක කරන කාරනේ වෙන්නෙ කොලිටිය නැත්නම් ගුනාත්මකය කියන එක පටන්ගන්නෙම තරගය ඇතුලෙ කියන එකයි. සමස්තයක් හැටියට නැත්තං පුළුල්ව දෙයක් දිහා බලන්න තියෙන නොහැකියාවෙන් පෙලෙන්නෙ නැති   ඕන කෙනෙකුට තරගය හරහා  ඕනම අංශයක ඍජුව සහ වක‍්‍රව සිද්ද වෙන ගුනාත්මක වර්ධනයන් දැකගන්න පුළුවන්. බාල දේවල් ගොඩක් ප්‍රොඩියුස් වෙනවා නම් ඊළ`ග මාර්කට් එක හැදෙන්නෙ ඊට වඩා යම් පමණක් හෝ කොලිටි ප්‍රොඩක්ට් එකකට. පරිභෝජනය කළ හැකි පිරිස අඩු වෙන්න පුළුවන්. ඒත් ඒක නැවත සමස්තයේ කොලිටිය ඉහල නැංවෙන්න බලපානවා. උදා විදිහට අද අපි පාවිච්චි කරන චයිනීස් ෆෝන් එකක් වුනත් සාපේක්‍ෂව ඉහල කොලිටියක් මේන්ටේන් කරනවා. 
ආර්තික විද්‍යාව පැත්තකට දැම්මත් මේ කොලිටි ප‍්‍රශ්නෙදි සාමාන්‍ය පෘතග්ජන ජනතාවට එනවා ප‍්‍රශ්නයක්. ඒ තමයි, 
එතකොට දැනට මේ පවත්වාගෙන යන අධ්‍යාපනයේ කොලිටිය මාරයිද? 

ඒක ගොඩදාන්න ප‍්‍රයිවෙට් අරහං පිරිස නැවත යෝජනා කරන්නෙ රාජ්‍ය කළමනාකාරීත්වය. මේ රටේ ආචාර්ය මහාචාර්යවරු නොවෙන  ඕනම සාමාන්‍ය මනුස්සයෙක් දන්න කාරණයක් අපේ රටේ ඒ රාජ්‍ය කටයුතු කොයි වගේද කියන එක.

මේ සාකච්චාවෙදිම ප‍්‍රයිවෙට් එපා කියන පැත්තට කතා කරන ආචාර්යවරයෙක් පැහැදිලිව කියනවා ලංකාවෙ ඒ ලෙවල් වලින් කැම්පස් එකට තෝර ගැනීමේ ක‍්‍රමයෙ ලොකු ප‍්‍රශ්නයක් තියෙනවා කියල. කිසිම දෙයක් කරගන්න විශාල පිරිසක් ආර්ට් ෆැකල්ටිවලට තෝරගන්නවා කියල. මේ තෝරා ගැනීමේ වැරැුද්ද කරන්නෙ ඒ කියන රාජ්‍ය ක‍්‍රමයම තමයි. මං දන්න කාලෙ ඉඳන් අහන මේ අවුලට තාම විසඳුමක් හදාගන්න බැරි රාජ්‍ය අංශයට නැවත අධ්‍යාපනය පැවරිය යුතුයි කියන එකේ සිහිබුද්දිය මොකක්ද?

තව මාර කතා වගයක් එයා කියනවා. තොග පිටින් එලියට දාන උපාදිදාරීන්ට රැුකියා නැති වීම උපාදියෙ ප‍්‍රශ්නයක් විතරක් නෙමෙයි, ඒක ආර්තික කටයුතු අමාත්‍යාංශයේ ප‍්‍රශ්නයක් කියල එයා බෝලෙ කැම්පස් එකෙන් එලියට දානවා. එතකොට ඒ ආර්තික කටයුතු අමාත්‍යංසෙ ඉන්නෙ කවුද? ඒ අය මේ විශ්ව විද්‍යාලවල උපාදිදාරීන් නෙමෙයිද? මේ රටේ ආර්තික ප‍්‍රතිපත්තිවලට උපදෙස් දෙන ඒවා සකස් කරන අය මේ කැම්පස්වලින් එලියට ආපු අය නෙමෙයිද? එතකොට මේ දැවැන්ත අර්බුදයට හේතුවම නැවත රාජ්‍ය අධ්‍යාපනයේ අවුල නෙමෙයිද?

අධ්‍යාපනයේ ගුනාත්මක තත්වය ගැන උනන්දු වෙන මේ පිරිස කවදාවත් තොග පිටින් උපාදිදාරීන් රාජ්‍ය සේවයට බඳවාගනිද්දි ඒකට විරුද්ද වෙන්නෙ නෑ. මේ තොග පිටින් සහතිකය විතරක් හින්ද රස්සාවලට ගන්නා පිරිස් නිසා රාජ්‍ය අංශයෙන් විශාල ජනතාවකට සැපයෙන සේවාවන් පිරිසක් අර්බුදයට යාමේදී මේ අයට කොලිටිය ගැන කිසි කතාවක් නෑ. 

මේ ආචාර්යවරයා පැහැදිලිව කියනවා විශ්ව විද්‍යාල වලින් සැපයෙන්නෙ ක‍්‍රිඩෙන්ෂල් එකක් කියල. ඊට පස්සෙ කියනවා අපේ අධ්‍යාපනය ඉස්සරහින් ආර්තිකය පස්සෙන් කියල. ඒක හින්ද උපාදිදාරීන්ට රැකියා නෑ කියල. ක‍්‍රිඩෙන්ෂල් වලට දෙන අධ්‍යාපනයක් කොහොමද මර්වින් සිල්වාට දෙන ආචාර්ය උපාදියකින් වෙනස් වෙන්නෙ? එතකොට විශ්ව විද්‍යාල ඇතුලෙ අධ්‍යාපනය යනු තවදුරටත් දැනුම නෙමෙයි. අධ්‍යාපනය යනු සහතිකයක්. මොකද්ද මේ සහතිකය?

මෙතනදි මේ ආචාර්යවරයා විසින්ම අතිශය හිරිකිත කතාවක් කියනවා. ඒ කතාව අධ්‍යාපනය පුද්ගලීකරණය ගැන සංවාදය ඇතුලෙ ඉන්න අය නැවත නැවත අහන්න  ඕන එකක්. එයා කියනවා, විශ්ව විද්‍යාල වලින් දෙන්නෙ අධ්‍යාපනයක් නෙමෙයි සමාජ සහතිකයක් කියල. ඒක ආවාට ගියාට දෙන්නත් බෑ කියල. 
ඒකයි අධ්‍යාපනය පුද්ගලීකරණයට විරුද්ද ඇත්ත තැන.

විශ්ව විද්‍යාලවලින් අපිට සමාජ සහතික  ඕනද? මේ කියන්නෙ සමාජ තත්වය ගැන රදල වැඩවසම් කතාවක් නෙමෙයිද? මේක බමුණු කුලයක් ගැන අදහසක් නෙමෙයිද? විශ්ව විද්‍යාලවලින් අවශ්‍ය දැනුම හෝ හැකියාව වෙනුවට සමාජ තත්වයක් සහතික කිරීමේ අදහසම මේ විද්‍යාල වර්තමානයට නොගැලපෙන වගට සහතිකය නෙමෙයිද?

අධ්‍යාපනයේ තත්වය ගැන කතා කරාට මේ ප‍්‍රයිවෙට් විරෝදී පිරිස ලෝක මට්ටමේ රෑන්කින් පිලිගන්නෙත් නෑ. අපේ කතාවෙ ප‍්‍රධාන චරිතය විදිහට එන ආචාර්යවරයා ඒ ගැන ලොකු අධ්‍යනයක් කරලා ඒ රෑන්කින් අපිට පිළිගන්න බෑ කියල ඔප්පු කරනවා. ඒක මාර සොයා ගැනීමක්. 

එතකොට අධ්‍යාපන ක්‍ෂේත‍්‍රයේ ඉන්න ඉදිරිපෙල චරිත විදිහට මේ රෑන්කින් අවුල ගැන මේ අය මොනවද කළේ? අධ්‍යාපනය කියන්නෙ ලොකු වෙළඳපොලක්. අපේ රටේ අධ්‍යාපනය අසමසම මට්ටමකින් තියෙද්දිත් ලෝකය මේ විදිහට ඒ තත්වය අවතක්සේරු කිරීමට එරෙහිව අඩු ගානෙ කලාපයටවත් එකග විය හැකි රෑන්කින් ක‍්‍රමයක් මේ අය අඳුන්නලා දීලා තියෙනවද? ඒ වගේ රෑන්කින් ක‍්‍රමයකට අඩු තරමෙ කලාපයවත් එකග කර ගන්න මේ අයට පුළුවන් වෙලා තියෙනවද? ඇකඩමික්ලා විදිහට තමන්ගෙ වගකීම මේ අය ඉටු කරලා තියෙනවද?

මේක මහින්ද රාජපක්ෂ වර්ගයේ සිතීමක්. ලෝකෙ අඩුම බජට් මාර එෆිෂන්ට් හෙල්ත් සර්විස් එක කියල ලෝකෙ රෑන්කින් අනුව ලංකාව පිළිගනිද්දි ඒකෙ අවුලක් නෑ. රටේ ඇත්ත සෞඛ්‍ය වියදම මේ බජට් එකේ පරාවර්තනය වෙන්නෙ නෑ නේද කියල ඒ අයට මතක් වෙන්නෙ නෑ. ඒත් රජයේ කැම්පස් ටික ?න්කින් වලින් එහා කොනට විසි වෙද්දි ඒ ?න්කින් අවුල්. ඒවා විදේශීය කුමන්ත‍්‍රණ.

තමන්ගෙ සමාජ තත්ව සහතිකය ආරක්ෂා කර ගැනීම වෙනුවෙන් මේ අය සටන් වැදීම ස්වබාවිකයි වගේම වෙන්න  ඕන දෙයක්. ඒත් ඒ වෙනුවෙන් පෙනී ඉන්න රටේ මිනිස්සුන්ට තියෙන උවමනාව මොකක්ද? අධ්‍යාපනය පෞද්ගලීකරණය හරහා අභියෝග වෙන්නෙ ඒ සමාජ සහතිකය නම් කළ යුත්තෙ වහාම ඒ ක‍්‍රියාවලිය ඉක්මන් කරන එකයි. රදල වැඩවසම් අගයන් පුළුවන් තරම් ඉක්මනට වලදාන්න කටයුතු කරන එකයි.

මේක චිත‍්‍රපටි වලදිත් වුනා. ලංකාවට ඩිජිටල් කැමරා ගේනකොට ඒ ක්‍ෂේත‍්‍රයේ දැනමුත්තො කිව්වෙ, දැන් ඉතින් කොල්ලයි බල්ලයි ඔක්කොම ෆිල්ම් හදයි කියල. එක එක කඩතුරා වලින් වහගෙන හිටපු තමන්ගෙ වැඩවසම් ආදිපත්‍යයන් හෙල්ලෙන කොට ප‍්‍රතිවිරෝදයන් එනවා. ඒත් තාක්‍ෂණය විසින් අනිවාර්යෙන්ම පරණ සිස්ටම් එක පරාද කරනවා. උදා විදිහට ඉන්ටර්නෙට් එක විසින් රාජ්‍ය උසස් අධ්‍යාපනයේ ඔය කියන අගය දෙකේ කොලේට වට්ටනවා.

පුද්ගලික විශ්ව විද්‍යාල හරහා තොග පිටින් උපාදිදාරීන් බිහි වුනාම මොකද වෙන්නෙ? එතකොට උපාදියට රස්සාවක් කියන කතාව ඉවර වෙලා යනවා. ඒ වෙනුවට දක්ෂතා ඇති අයට රැුකියා වෙළඳපොල විවෘත වෙනවා. උපාදිදාරීන්ට රැුකියා නැති වීම ආර්තික කටයුතු අමාත්‍යංසෙ ප‍්‍රශ්නයක් කියපු ආචාර්යවරයා නිතරම අමතක කරන්නෙ තමන් ජීවත් වෙන යුගයයි. මේ උපාදිදාරීන් ඔය කියන තරම් ගුනාත්මක නම් ආසාර්තක රාජ්‍ය යාන්ත‍්‍රනයෙන්ම රැකියා ඉල්ලන්නෙ ඇයි? තමන්ගේ හැකියාවෙන්, තමන්ගෙම අදහස් ආයෝජනයෙන් ස්ටාර්ට්-අප්ස් වගේ දේවල් පටන් ගන්නෙ නැත්තෙ ඇයි? අන්තිමට කිසිදු නිර්මාණාත්මක හැකියාවක් නැති සමාජෙන් යැපෙන්නො පිරිසක් බවට පත්වෙලා තියෙන්නෙ ඇයි?

මේක සිතීම ගැන ප‍්‍රශ්නයක්. අභ්‍යන්තර තත්ව පාලන ක‍්‍රම හරහා තමන්ගෙ හැකියා පුහුණුව යම් මට්ටමකින් පවත්වාගෙන යන වෛද්‍ය අංශයට පවා මේ සිතීමේ බංකොලොත් බව අදාලයි. වෛද්‍යවරුන් සයිටම් එකට විරුද්ද වන්නේත් මූලිකවම මේ සමාජ තත්ව සහතිකය අර්බුදයට යාමේ වැඩවසම් ප‍්‍රශ්නය උඩයි. ඒ කිසිදු නිර්මාණාත්මක දැක්මක් වර්ධනය කරගෙන නැති නිසා තමන්ගේ හැකියාව (ස්කිල් එක) ලේසියෙන්ම තවත් කෙනෙකුට රිප්ලේස් කළ හැකි බව දන්නා නිසයි. එතකොට ජනතාවගේ පැත්තෙන් මට කියන්නෙ තියෙන්නෙ මොකක්ද?

‘බළලා මැට්ටෙන්ද ලීයෙන්ද කියල මට අදාල නෑ. ඌ මීයො අල්ලනවා නම්...’ 

මේ මාතෘකා කරගත් යූටියුබ් වීඩියෝවෙ එක තැනකදි මේ ප‍්‍රධාන ආචාර්යවරයාට සපෝර්ට් එක පිනිස තව අචාර්යවරයෙක් උදාහරනයක් ගේනවා. ඒ උදාහරනෙ ඇත්තටම මරු තැනක් පෙන්නනවා මේ ප‍්‍රයිවෙට් විරෝදී සිතීමේ දුප්පත්කමට.

ඔන්න එයා අහනවා,
‘තරගය ඇතුලෙ ගුනාත්මක තත්වය වැඩිවෙනවා නම් ඉස්සර ගුවන් විදුලි සංස්තාවෙ තිබුන ගුනාත්මක තත්වය දැන් ඔය කිසි රේඩියෝ චැනල් එකක තියෙනවද?’ 

එතකොටම අනිත් ආචාර්යවරයා කියනවා, අද ටෙලි නාට්‍ය කලාවට මොකද වෙලා තියෙන්නෙ? (ඉස්සර තිබ්බ එක කොච්චර හොඳද) කියල.

මේක අහපු ගමන් මාව ෂොක් වුනා. ලංකාවෙ ගුවන් විදුලි සංස්තාව කියන්නෙ මොකක්ද? තමන්ට උවමනා දේ බලෙන් ඇස්සවීමට පිටින් ලංකාවෙ ගුවන් විදුලිය මිනිස්සුන්ගෙ උවමනාවලට කන්දීපු මාධ්‍යයක් නෙමෙයි. මේ ආචාර්යවරුන් වගේ පිරිස් විසින් නඩත්තු කරපු සම්භාව්‍යවාදයට කඬේ ගියා මිස ගුවන් විදුලිය ජන මාධ්‍යයක භූමිකාව කළේ නෑ. 

මේ ආචාර්යවරයා විසින් කියන්නෙ සුප‍්‍රිමසි ගැන කතාවක්. තමන්ගේ ඇගයුම් පද්දතියට පිටින් බහුතරයක උවමනා වෙනුවෙන් මාධ්‍ය හැඩගැසීම ගැන චෝදනාවක්. මොකක්ද මේ ගුනාත්මක තත්වය ගැන කියන්න එයාට ගන්න පුළුවන් නිර්නායක?

තාක්‍ෂණික උපකරණ අතින්, භාවිතාවන් අතින්, විවිධත්වය අතින්, මිනිස්සු එක්ක සම්බන්ද වීම අතින් දැන් තියෙන රේඩියෝ චැනල් හැම එකක්ම වගේ හොඳටම දියුණුයි. ප‍්‍රශ්න තියෙන්න පුළුවන්. ඒත් පරණ ගුවන් විදුලි සංස්තාව එක්ක සමාන කරන්න යනවා කියන්නෙ වොල්වො එකකුයි බක්කි කරත්තෙකුයි කම්පෙයාර් කළා වගේ වැඩක්. ඒත් මේ ආචාර්යවරයාගේ ඔලූව තියෙන්නෙ තාම අර නොස්තැල්ජියාව උත්තරීතරයි කියල. පැහැදිලියි කතාව. අධ්‍යාපනයත් පරණ ගුවන් විදුලි සංස්තාව වගේ කරන එකයි මේ ප‍්‍රයිවෙට් විරෝදී උවමනාවේ ෆිලොසොෆිය.

ලංකාවෙ ගුවන් විදුලි මාධ්‍ය මිනිස්සු ඉන්න තැනට ගෙනල්ලා ඒකෙ ගුනාත්මක තත්වය දැන් තියෙන තැනට ගේන්න මුල් වුනෙ සිරස එෆ්එම් එක. එතනදි විශ්ව විද්‍යාලෙ නොගිය නිමල් ලක්ෂපතිආරච්චිට දැක්මක් තිබුන ගුවන් විදුලියෙ ළිඳෙන් එලියට එන්න. මේ ආචාර්යවරයා කරන්නෙ ඒ නිර්මාණශීලීත්වය අවතක්සේරු කරන එක. මොකද ඒක ඇකඩමික් නෑනෙ. ප‍්‍රබුද්ද කට්ටියට සම්බාව්‍ය දේවල් රස විඳින්නත් මාධ්‍ය තියෙන්න  ඕන. ඒත් මහ ජනතාවට තමන් කැමති දේවල් කොලිටියක් ඇතුව රස විඳින්න ඊට වඩා මාධ්‍ය  ඕන.

මේ සම්භාව්‍ය කිතිය දකිද්දි මට මතක් වුනේ චාමර ගුරුගේ ළ`ගදි දාපු පෝස්ට් එකක්. එයා 83 අවුරුදු උදාවෙදි මරියසෙල් කියන යොවුන් සිහින ලෝකෙ සිංදුව ෆේස්බුක් දාන ගමන් අහලා තිබුන, 83දි මරියසෙල් කියපු දේ ඇහුවා නම් මීට වඩා දේවල් කොච්චර වෙනස්ද කියල. හොඳට ඇස් ඇරෙන කතාවක් ඒක. මේ සම්බාව්‍ය බලහත්කාරය නිසා අපිට මරියසෙල් මගඇරුන. ඒ වෙනුවට අපි ඇහුවෙ නන්දා කියපු දේ. ඒ පාර දිගේ අපි ආපු ගමන ගැන බලනකොට අහන්න තියෙන්නේ, ආචාර්යවරුනි ඔබට සතුටුයිද දැන්?

ජිප්සීස් සුනිල් පෙරේරා පවා තහනම් කරපු ගුවන් විදුලි සංස්තාවක කොලිටියක් ඉල්ලා සිටින ආචාර්ය පරපුරක් අපේ ඇකඩමියාවෙන් බිහි කරලා තියෙනවා. ආඩම්බරයි තේරුමක් නැතුව.
මේ සංවාදෙ හිටපු මහාචාර්ය සුනේත‍්‍රා වීරකෝන් ඇත්තම කාරනේ එලිපිට කියනවා. 

”ක‍්‍රිඩෙන්ෂල්ස් කියන එක දෙන්න විතරයි අපි උත්සාහ කරන්නෙ. ළමයින්ව ටේ‍්‍රන් කරන්න උත්සාහ කරන්නෙ නෑ. ඒ ගැනයි අපි කතා කරන්න  ඕන. රටේ ක‍්‍රීම් එක අපි ගන්නවා නම් අපේ ප්‍රොඩක්ට් එක අපි හරියට දෙන්න  ඕන. මට තියෙන ප‍්‍රශ්නෙ ඒකයි. මම කියන්නෙ නෑ පෞද්ගලික විශ්ව විද්‍යාල නතර කරන්න  ඕන කියල. ඒක එතිකලි රෝන්ග්. මේක නිදහස් ලෝකයක්. මිනිස්සුන්ට  ඕන දෙයක් කරගන්න තියෙන්න  ඕන. අපේ එක අපි හදාගන්න  ඕන. මම සයිටම් එක උස්සන්නෙත් නෑ. අපේ එක පාත් කරන්නෙත් නෑ. මං දකින දේ තමයි අපේ විශ්ව විද්‍යාල වල ඔය කියන තත්වය කියන එක කාලයට ඔබින විදිහට පවතින්නෙ නෑ”
සහතික වලින් තමන්ගෙ සමාජ තත්වෙ හදාගන්න හීනමානයක් නැති උගත් මිනිස්සු කීපදෙනෙක් හරි තාම ඉතුරුවෙලා ඉන්න එක ගැන ඒ කතාවෙන් හීනි සතුටක් ඇති වුනා.  

-චින්තන ධර්මදාස




Monday, May 23, 2016

ෆැන්ටසිය ගෙට ගමුද?


රටටම ගංවතුර ගලලා තියෙද්දි හඳයගෙ ඇගේ ඇස අග දෙවෙනි පාරටත් බලන්න රීගල් එකට ගියා. ඒක නරුම විදිහට පෙනුනත් පුද්ගලික මට්ටමෙන් ඒ විදිහෙ පවතින තත්වයෙන් දුරස්ත වීමක්  ඕනවෙනවා. නැත්තං අපි හුස්ම ගන්න අමාරු තරමට ඒ ඉමෝෂනල් ගංවතුරෙ ගිලිලා යනවා.

ඇගේ ඇස අග කොහොමටත් නැවත නැවත නරඹන්න පුළුවන් ෆිල්ම් එකක්. ඔලූවෙ ලොකු බරක් පටවනවා වෙනුවට ජීවිතේ ගැන ගැඹුරු ආදරේකින් බැඳෙන්න පොළඹවන කෘතියක්. මට හිතෙන්නෙ එක විදිහකට මේ ෆිල්ම් එක නරඹන සුවහසක් කසාද බැම්මෙන් බැඳුනු ලාංකිකයන්ව අප‍්‍රකාශිත මානසික බරකින් නිදහස් කරනවා.

බූපති නලින් නිතර චිත‍්‍රපටි ගැන කතා කරන කොට කියන ‘වැඩබිමක්’ කතාව මෙතනට ගොඩක් ගැලපෙනවා. ඇගේ ඇස අග කියන්නෙ ගොඩක් සමාජ-සංස්කෘතික- දේශපාලන සංවාදයන්ට හොඳ වැඩබිමක්. මේකෙ කෑලි කෑලි වෙනස් වෙනස් විෂයන් ඇතුලෙ විවිධාකාර සාකච්චා බවට පත් කරන්න පුළුවන්. හඳයා අලූත් අදහස් බිමක් යෝජනා කරනවා.

මේ ෆිල්ම් එක ඉසබෙල් කෝක්සෙට් (ස්පාඤ්ඤ නිසා හ`ඩ වරදින්න පුළුවන්* කියන අධ්‍යක්‍ෂවරියගෙ ‘එලිජි’ ෆිල්ම් එකේ කොපියක් කියල සේපාල් චෝදනාවක් ගෙනාවා. මේ චිත‍්‍රපටි දෙකම බලපු කෙනෙක් දන්නවා ඒක කිසි තේරුමක් නැති කතාවක් වග. රිලේටඞ් ෆිල්ම් එකක් කියන අදහසට මාත් එක`ගයි. ඒත් ඇමරිකානු නවකතාකාරයෙක් වන ෆිලිප් රොත්ගෙ ‘ඩයින්ග් ඇනිමල්’ පොත උඩ නිර්මාණය වෙන එලිජි ෆිල්ම් එකයි ඇගේ ඇස අගයි කියන්නෙ වෙනස්ම කතා දෙකක්. තේමා දෙකක් සහ සිනමාවන් දෙකක්.

ඒත් සේපාල් මේ විදිහට කරන දමා ගැසීමක් මට නරක විදිහට පේන්නෙ නෑ. ඒක එක්තරා විදිහකට දියාරු  ඕලාරිකා පේ‍්‍රක්‍ෂක ප‍්‍රතිචාරය ඉන්ටෙන්ස් කරනවා. ප‍්‍රතිවාදයක් නිර්මාණය කරනවා. අනෙක් අතට සංවාදය පුළුල් කරනවා. ඇගේ ඇස අග බලපු අයට එලිජිත් බලන්න පොළඹවනවා.

ෆිලිප් රොත් එයාගෙ පසුකාලීන පොත් ඔක්කොම ලියන්නෙ ඇමරිකාව මුහුණ දෙන සමාජ ගැටළුවක් පාදක කරගෙන. ඒ මහළු වයස, රෝගී වීම සහ දුර්වලවීම කියන තත්වය. රොත් එකදිගට මේ විදිහෙ ඉන්ටලෙක්චුවල් මහල්ලොත් එක්ක තරුණියන් නිදිවදින කතාම ලියලා එපා වෙලා කියලත් සමහර විචාරකයො බනිනවා.

ඒ කොහොම වුණත් එලිජි කියන්නෙ පුද්ගලික මහළු බව සහ මරණය සම්බන්ද කතාවක්. ඒ මහළුබවට ආශාව සහ තාරුණ්‍යය මුණගැසෙන තැන අභියෝගය ගැන කතාවක්. ඒක ආත්මීය ගමනක්.

ඒත් හඳයා කරන්නෙ සමාජ දේශපාලනික වැඩක්. සමානරූපී චරිත පාවිච්චි කළ පමණින් චිත‍්‍රපටියක් කොපි කළා කියන එක චිත‍්‍රපටිය පේන්නෙ නෑ කියන එකට සමාන තත්වයක්. අනෙක් අතට කවදාවත් කිසි කෙනෙකුට කිසිම දෙයක් කොපි කරන්න බෑ කියන එකයි මගේ අදහස. අපි කොපි කරන්න උත්සාහ කරන සෑම තැනකදිම අපේ දේකුත් එතනට එකතු වෙනවා. අපි දකින්නෙ අපිට පේන දේ. ඒක හැමෝටම පේන දේ නෙමෙයි. උදා විදිහට ඇගේ ඇස අග කියල මං දකින්නෙ හඳයා නිර්මාණය කරපු දේම නෙමෙයි.

හඳයා ඇගේ ඇස අග හරහා මධ්‍යම පාංතික විවාහ සංස්තාවේ පැවැත්ම ගැන කතා කරනවා. එක ඌනිත ආකාරයකට කියෙව්වොත් යතාර්ථය සහ ෆැන්ටසිය මුනගැහෙන තැනක් ලකුණු කරනවා.

යතාර්ථය බෝරිං. හිස්. ඒකෙ ගන්න කිසි දෙයක් නෑ. ඒකෙ පැවැත්මට ෆැන්ටසියක් ඉල්ලා සිටිනවා. ඒත් ෆැන්ටසියේ දිශාව වෙන්නෙ (ආශාව වෙන්නෙ) යතාර්ථයක් බවට පත්වීම. ඒත් යතාර්ථයක් බවට පත්වෙන මොහොතේම ඒක ෆැන්ටසියක් නොවී යනවා. ලංකාවෙ ගැහැණියගෙ මේ අතර ගතවෙන ජීවිතය මෙච්චර කාලයක් කළමනාකරණය කළේ පන්සල.

පන්සලේදී ආශාව කළමනාකරනය වෙන හැටි තමයි ඇගේ අස අග ෆිල්ම් එකේ තියෙන කූට ප‍්‍රාප්තිය වගේම ලස්සනම තැන. රියැලිටිය විසින් ෆැන්ටසියට ගහන්න පහන් කනුව පිටින් උස්සලා ගන්න එක ක්ලැසික්.
ඒත් තවදුරටත් ලාංකේය මධ්‍යම පංතිය මේ විදිහට එලිමහනෙ හෙළුවෙන් නටන්න ලෑස්තිද? පන්සල වෙනුවට මේ එක්වීම නැවත ගෙදරට ගේන්න හඳයා යෝජනා කරනවා. ඒ කියන්නෙ කසාදයේ ආකෘතිය මාරු කිරීමක්. වඩා නිදහස්, සවිඥාණක සම්බන්ධතාවයක් හැටියට මිසක් තවදුරටත් මේ සංස්ථාව පවත්වාගෙන යාමේ ව්‍යාජය මතු කිරීමක් ඇගේ ඇස අගින් සිද්ද වෙනවා.

හඳගමව මං දකින්නෙ ලංකාවෙ පරාරෝපණයේ සිනමාකරුවා විදිහට. ඒක එයාගෙ ටෙලිනාට්‍ය වල පටන්ම මං ආශක්ත කාරණයක්. ඇල්බෙයා කැමූට කැමති  ඕන කෙනෙක් හඳයාගේ මේ පිටස්තර බව එක්ක අනුරාගයෙන් බැඳෙනවා. පවතින සිනමාවෙන් හඳයාගෙ සිනමාව කියවන්න බෑ. ඒකට හේතුව හඳයා යෝජනා කරන්නෙම වෙනත් සිනමාවක්.

ඒක සිනමාව කියන විෂය සම්බන්ධ ඊස්තටික් වලට වග කියන්නෙ නෑ. ඒ වෙනුවට හඳයා දේශපාලනික අදහසක් වෙනුවෙන් සිනමාව කියන මීඩියම් එක පාවිච්චි කරනවා. එක විදිහකට ඒක ප්‍රොපගැන්ඩා වැඩක්. හඳයා අනිත් ගොඩක් චිත‍්‍රපටකරුවො වගේ භාවමය සෞන්දර්යෙන් දියවී යන තැනක තමන්ගෙ කෘතිය අවසන් කරන්නෙ නෑ (එලිජි ෆිල්ම් එක වගේ). ඒ වෙනුවට එයා දිශානතියක් පෙන්නනවා. විසඳුමක් යෝජනා කරනවා. ඒක හින්ද හඳයාගෙ ෆිල්ම් බලලා ඉවර වෙනකොට අර මනුස්ස ආත්මය පිලිබඳ කාලකණ්ණි මුස්පේන්තු ගතිය ඉතුරු වෙන්නෙ නෑ.

සිනමාව පැත්තෙ ඉඳලා බැලූවොත් හඳයාට සමාන වෙන තවත් ඩිරෙක්ටර් කෙනෙක් විදිහට මට මතක් වෙන්නෙ කිම්-කිඩුක්. ඒත් කතා තේමාව සහ සිනමා උවමනාව පැත්තෙන් නෙමෙයි. රූප ගොඩනැංවීමේ වින්‍යාසය පැත්තෙන්. යතාර්ථයෙන් පිට රූපකමය අර්තයෙන් චරිත ගොඩනැංවීම පැත්තෙන්. ඒ වගේම හඳයාගේ සිනමාවෙ දැනෙන පරාරෝපණයත් මේ නැගෙනහිර ආසියා කලාපයට ළ`ගයි. මේ ඒකෙ අපේ මොඞ්ල් එක.

ඇගේ ඇස අග චරිත කිසිම යතාර්ථවාදී පසුතලයක් උඩ හැසිරෙනවා කියල මං හිතන්නෙ නෑ. ඒ වෙනුවට ලාංකේය සංඥාර්ථවේදයන් අඩංගු ඇබ්ස්ට‍්‍රෑක්ට් චරිත කීපයක් හඳයා නිර්මාණය කරනවා. උදා විදිහට මේ චිත‍්‍රපටියෙ අනුරාගය. නැත්තං කැම්පස් යන කෙල්ල (ෆිල්ම් එකේ කිසි චරිතයක් හඳුන්වන්න නමක් ගමක් නෑ. මේ රූපකමය බව තේරුම් ගන්න ඒකමත් හොඳ තැනක්) මේ කෙල්ල කොහේ හරි ප‍්‍රාදේශීය පළාතකින් කැම්පස් ආපු ලිහලා දාපු එකියක් වෙන අතරෙම ෆැන්ටසියේ මනුස්ස රූපයද වෙනවා. (මේ චරිතය මතු කරන්න එයා අඳින පළඳින විදිහ හොඳට ගැලපිලා තිබුණ) මේ ගති දෙක චරිතය ඇතුලෙ සියුම්ව ගොඩනගන සම්බන්දයක් කරන්න හඳයා මහන්සි වෙන්නෙ නෑ. ඒ වෙනුවට ඒ අසම්බන්ධිත වියුක්ත බවම ඒකෙ ආර්ට් එක කරනවා.

මේ වයස්ගත මිඞ්ල් ක්ලාස් පිරිමියාගෙ ෆැන්ටසිය වෙන්නෙ මේ ගමේ කෙල්ල. එහෙම නැතුව නාගරික පොෂ් තරුණිය නෙමෙයි. මේ පිරිමියා බීඞීඑස්එම් ඇඳුම් අන්දවා පවා රස විඳින්න කැමති වෙන්නෙ නැවත ගමේ ෆැන්ටසිය.

හඳයා සමහර දේවල් ඉතා හොඳට කරනවා. යතාර්ථය- ෆැන්ටසිය සහ අනාගතය විදිහට මේ චිත‍්‍රපටියෙ ප‍්‍රධාන චරිත කඩා ගත්තොත් අනාගතය විදිහට ඉන්නෙ සඳලි ඈෂ් නිරූපනය කරන ටීනේජ් දුව. කිසිම තේරුමක් නැති කේන්ති යාම් සහ තමන්ට තමන්වම නොතේරී යාම නිසා ඇතිවෙන නව යොවුන් වියවුල හඳයා මේ චරිතෙ ඇතුලෙන් ගොඩක් ලස්සනට එලියට ගන්නවා. ලංකාවෙ සිනමාවෙ ටීනේජ් කැරැක්ටර් එකක් සමාජ මානසික පදනමකින් නිර්මාණය වුණාමද කොහෙද. ඒ වගේම වයස්ගත විවාහකයන්ගේ ඇඳ. ඒ ඇඳ මේ තරම් ළ`ගට ගෙනාපු කෘතියක් මට මතක් වෙන්නෙ නෑ. නිවෙමින් යන ආශාවේ උණුසුමවත් රඳවා ගන්නට මේ ඇඳ උඩ ගැහැනිය දරන තේරුමක් නැති තැත ඇ`ගට දැනෙනවා. පිටස්තරයෙක් විදිහට දකින නිසාමත් චරිත ඇතුලෙන් ආවොත් නොදැනෙන, කල්චර් එක ඇතුලෙ ජෙනරලයිස් වෙලා යන්න ඉඩ තියෙන, මේ සියුම් තැන් හඳයට අහුවෙනවා.

ඇගේ ඇස අග ඇතුලෙ කෑම මේසෙ නියම අනියම් පේ‍්‍රමයන් සහ දියණිය එකට ඉඳගෙන කෑම ගනිද්දි නියම් බිරිඳ ජාතක පොතෙන් කතාවක් මතක් කරනවා. ඒ සද්දන්ත ජාතකය. අපේ ශාසන සංස්කෘතික අධිකාරිය විසින් අපිට නොදන්වාම බැහැර කරන බෞද්ද ජනශ‍්‍රැති උරුමයේ කොටසක් හඳයා මේසෙට ගේනවා.

(ඡ)සද්දන්ත ජාතකයෙ එන්නෙ අපේ බෝසතුන් පෙර ආත්මයක හොඳම පෙඩිග‍්‍රියකින් එන ඇත් රජෙක් වෙලා ඉපදිලා හිටපු කතාවක්. මේ ඇතා ජීවත් වෙන්නෙ බිරින්දෑවරු (ඇතින්නියො) දෙන්නෙක් එක්ක. එක දවසක් ග`ගක් ගාව සල් ගහක් යට මේ තුන් දෙනා එකට ආදරෙන් වෙළිලා ඉන්නකොට ඇතා ලව් එක වැඩිකමට සල් ගහ හොල්ලනවා. මෙතනදි එක ඇතින්නකගෙ පිටට සල් මල් ටික වැටෙද්දි අනිත් ඇතින්නගෙ පිටට කෝටුබෝටු සහ කූඹි ටික වැටෙනවා.

මේ තරහ හිතේ තියාගෙන මැරෙන මේ ඇතින්න වෙන ආත්මයක ඉපදිලා රජ බිසවක් වෙනවා. ඒත් හිතේ තියෙන තරහ ඉවර නෑ. දඩයක්කාරයන් කැඳවලා අර ඇතාව හොයාගෙන දළ දෙක ගේන්න නියෝග කරනවා. අවුරුදු හතකුත් මාස හතකුත් දවස් හතකුත් ගිය තැන දඩයක්කාරයෙක් මේ ඇතාව හොයාගෙන උගුල් අටවලා විෂ ඊතල විදලා මෙල්ල කර ගන්නවා. ඒත් ඇතාගෙ දළ කපන්න දඩයක්කාරයාගෙ හයිය මදි. ඇතා නැගිට ගන්නවා. ඒත් දඩයක්කාරයා ගැන අනුකම්පාවෙන් ඌ නොමරා දළ දෙක ඉල්ලපු කෙනා ගැන අහගන්නවා.

ඊට පස්සෙ ඇතාට දුක හිතිලා එයාම දළ දෙක කපලා දඩයක්කාරයට දෙනවා. දඩයක්කාරයා විසින් මේ දළ ගෙනැත් බිසව අතට දුන් සැණින් එයාට පරණ පේ‍්‍රමය සිහිපත් වෙනවා. ඒ ගැන විස්සෝපයෙන් පපුව පැළිලා එතනම මැරුණ කියලයි කියන්නෙ.

ඇත්තටම මේ ජාතක කතාව තුන්කොන් පේ‍්‍රමය ගැන හිතාගන්නවත් බැරි තරම් ගැඹුරු කතාවක් කියනවා. ඒ කතාවම හඳයා ඇගේ ඇස අගින් මොඩර්න් ජාතක කතාවක් විදිහට ගේනවා.

ඇගේ ඇස අග චිත‍්‍රපටියෙ කැමරාව ගැන මට සංවාද කළ යුතු කාරණා ගොඩක් තියෙනවා. උදා විදිහ ස්වර්ණා කාමරයට එනකොට නිතර පාවිච්චි වෙන ට‍්‍රැක්බැක් එක (හෑන්ඞ් හෙල්ඞ්). එතන වෙන කිසිම තැනකට වඩා වෙනස් විදිහට මේ චරිතෙ විතරක් අභ්‍යන්තරය කැමරාවෙන් දනවන්න යනවා වගේ. එකපැත්තකින් මේ වගේ සිනමාවකදි වැදගත් වෙන්නෙ කොයිතරම් සරලව සහ ඍජුව (අලංකාරවලින් තොරව) සිදුවීම කැප්චර් කරනවද කියන එක. ඒ අතරෙ බෙඞ්ෂීට් එක ඇතුලෙන් රිංගලා ඒ ඇතුලෙ හැංගුන ෆැන්ටසියෙ චමත්කාරය අල්ලන්න ගත්ත උත්සාහය වගේ තැන් ගොඩක් අලූත්.

සංගීතය චිටීට බාර දීපු එකත් හඳයාගෙ පරාරෝපිත මූඞ් එකට ලොකු සාධාරණයක් කරනවා. කිසිම ලාංකේය කියන හැඩයකට නොගිහින් හැ`ගීම විතරක් අල්ලගන්නත්, චිත‍්‍රපටයෙ රූපකමය අර්තය පවත්වාගෙන යන්නත් චිටීගෙ මියුසික් වැඩකරනවා. විශේෂයෙන්ම ‘ඇහැරෙන්න’ කියන තීම් සෝන්ග් එක චිත‍්‍රපටයෙ අවසානයත් එක්ක මයිල් කෙලින් වෙන අත්දැකීමක් ඉතිරි කරනවා.

චිටී අතින් නිර්මාණය වුණු තේමා වාදනයත් ෆිල්ම් එකට අවශ්‍ය තුන්වෙනි ලේයරය නිර්මාණය කරනවා. ඒත් සමහර තැන්වලදි චිටී අතින් සිද්ධිය විස්තර කෙරෙන විදිහෙ සංගීත ඛණ්ඩ නිර්මාණය වෙනවා කියල මට හිතෙනවා. ඒ තැන්වලදි නිර්මාණයට සම්බන්ද නමුත් එයින් වියුක්ත භාවිතාවක් විදිහට සංගීතය කරන වැඩෙන් එලියට විසිවෙනවා. සංගීතය සිදුවීමෙ කොටසක් වෙනවා.
ඒත් චිටී, හිතුවක්කාර වැඩවලට හොඳ හොයා ගැනීමක්.

ෆිල්ම් එකේ එක තැනක වයසක ප්‍රොෆෙසර් ගෙදර තනියම ඉතුරු වෙනවා. කසාද පේ‍්‍රමයත් නැති, අනියම් පේ‍්‍රමයත් නැති, වගකීම් රහිත තමන් විතරක් වුණු, විවාහකයෙකුට අන්තිම විරල අවස්ථාවක්. එතනදි එයා තමන්ගෙ උමතුව මුදාහරිනවා. තමන් වෙත සමාජය විසින් පවරා දුන් සියලූ අනන්‍යතාවයන්ගෙන් මිදී නිදහසේ පුපුරා යනවා. ඒ වෙලාවෙදි දුවගෙ හෙඞ් ෆෝන් එකෙන් රෙඞ් සර්කිට් බෑන්ඞ් එකේ ( චිටී සින්ග් කරන) සිංදුවක් ඇහෙනවා.‘කැනොනයිස් යුර් සින්ස්’ (ඔබේ පාපයන් ශුද්ධත්වයට පමණුවමු). ඒක පට්ට.

‘ජීවිතය සුරංගනා කතාවක් නොවේ
එය අමිහිරි යතාර්ථයක්ද නොවේ
ඒ ඔබට පේන හැටියයි...
පොලොව හරහා යන
ලේ වැකි අකුණු පහරක් කියන්නේ
ලෝකය මංමුලා වුණු වග නොවේ..

මට කියන්න, ඔබේ ඇතුලාන්තය පෙන්වන්න..
හැම රහසකටම එහිම වූ හේතුවක් තිබේ
පව්කාරයන් පවා පේ‍්‍රමයෙන් බැඳේ...

මේ ඒ සිංදුවෙ වැරදි සහිත සරල තේරුම සිංහලෙන්. එක විදිහකට ඒක ෆිල්ම් එක අන්තිමට ගේන තීම් සෝන්ග් එකත් එක්කත් බද්ධයි. ඇහැරෙන්න සිංදුව අහපු ෆිල්ම් එක නොබලපු සමහර මගේ යාලූවො ඇහුවා ‘ඔය කියන්නෙ ෆැන්ටසියෙන් ඇහැරෙන්න’ නේද කියල. ඒත් ඒ කියන්නෙ යතාර්ථයෙන් ඇහැරෙන්න වග කිව්වම ගොඩක් අය අන්දමන්ද වුණා.

හඳයා විප්ලවීය පියවරක් තියන්නෙ එතන. සාමාන්‍ය හුරුපුරුදු ආපහු ගමන වෙනුවට ඇගේ ඇස අගින් යෝජනා කරන්නෙ යතාර්ථය වෙනස් කළ යුතුයි කියන එක. ෆැන්ටසියට ඉඩ දිය යුතුයි කියන එක. අවුරුදු දහයකට පස්සෙ ලාංකේය  ඕලාරික, ළදරු මානසික සිනමාවේ සිතියම එයා වෙනස් කරනවා.

මේක වැඩිහිටි කතාවක්. ළමයින්ට වගේම වැඩිහිටියන්ටත් ප‍්‍රකාශ වෙන්න අයිතියක් තියෙනවා. හඳයා ආයිමත් ලංකාවෙ වැඩිහිටියන්ට ඇඳ උඩට කතා කරනවා.

පන්සලට වෙනුවට ඇඳ උඩට එන්න.




- චින්තන ධර්මදාස










Thursday, May 19, 2016

සම්මානයක් කියන්නෙ ඔක්සිජන් ටිකක්


මේ පාර දෙරණ සම්මාන උළෙලට ගියෙ යම්දෝ නොයම්දෝ කියල දෙපැත්තට ඇද ඇද. ඒකට හේතු වුණෙම ඉවර වෙලා ආපහු එනකොට දැනෙන කාලකණ්ණි හිස්කම. ඒක සම්මාන හින්දම ඇතිවෙන එකක් නෙමෙයි. ප‍්‍රසාංගිකත්වය පැත්තෙන් අපේ තියෙන දුප්පත්කම, තේරුමක් නැති ආටක නාටක හින්ද, පදනමක් නැති ඇගයීම් හින්ද දැනෙන තෙහෙට්ටුවක්. 

මේක දෙරණ සම්මාන උළෙලට විශේෂ වුණු තත්වයක් නෙමෙයි. ඒත් මේ පාර ඒක වෙනස්. සුපුරුදු විකාරසහගත බව වෙනුවට සැබෑ උත්කර්ෂවත් බව පැත්තට ලොකු අඩියක් තියල තිබුණ. 

එච්චර තාර්කික කතාවක් නොවුණත් මහින්දගෙ කාලෙ අපේ ආර්ට්වල තිබ්බ ගොබ්බ ගතිය වෙනුවට දැන් හැම ආර්ට් සම්බන්ද වැඩකම පාහේ පොඩි ගැම්මක් තියෙනවා.  කොයිතරම් අවතක්සේරු කළත් මං ජනවාරි 08 පුම්බන්නෙ ඒකයි. හොරා පොලිස් සෙල්ලම්, බලමාරු, පිල්මාරු, ඞීල් කොයිතරම් සමාන විදිහට සිද්ද වුණත් සංස්කෘතිය පැත්තෙන් අසමාන ඉඩක් ඇරුණා. වෙනස් කතිකා ඇතිවෙන්න ගත්තා. ප‍්‍රකාශන කලඑලි බැස්සා. ආණ්ඩු  ඕන වෙලාවක මාරු කරන්න පුළුවන්. ඒත් සංස්කෘතියක් මාරු කරනවා කියන්නෙ ටිකක් බර වැඩක්.

ජගා එක්ක සාරංග උත්සවය මෙහෙයවන එක හොඳට කළා. හැමතිස්සෙම වගේ ජෙන්ඩර් බැලන්ස් කරන්න ස්ත‍්‍රී චරිතෙකුත් පාවිච්චි කරන පුරුද්දක් තිබුණත් ගෑණුන්ට මේ වැඬේ හරියට කරන්න බෑ කියන එකයි මගේ හැ`ගීම. ඒ වෙනුවට සිනමාව ගැන යම් හැ`ගීමක් ඇති චරිත දෙකකට වැඬේ බාර දීම නිසා දැනීමක් ඇති තැනක වැඬේ සිද්ද වුණා. 

සම්මාන දෙන්න එන චරිත එක්ක වුනත් හිනානොයන ජෝක් කරනවා වෙනුවට සිනමා ඉතිහාසය සහ මතකයන් ගැන රහක් තියෙන දෙබසක් දෙකක් හුවමාරු වුණා. දිනේෂ් ප‍්‍රියසාද් එක්ක සිනමාවෙ නිළියන් විසින් පිරිමි චරිත ර`ගපෑ අවස්ථා ගැන ඇතිවුණ කතාබහ එහෙම මරු. එතනදි ප‍්‍රියසාද් අතින් තනි තටුවෙන් පියාඹන්න චිත‍්‍රපටිය මගඇරණ. අනෝමා ජිනාදරී ඉතාමත් අරගලකාරී, මතභේදාත්මක තැනක ගෑණු පිරිමි චරිත මාරුව කරන චිත‍්‍රපටියක් ඒක.

පොදුවෙ එතන සිද්ද වුණු හැම තෝරා ගැනීමක් එක්කම ලැජ්ජ නැතුව හිටගන්න පුළුවන් තත්වයක් තිබුණ. අපිට වෙනස් පුද්ගලික අදහසක් තිබුණා වුණත් ඒ නිර්දේශයන්වලට පදනමක් තිබුණ. ගොඩක් හොඳ චිත‍්‍රපට තමයි එකිනෙකා එක්ක තරග කරමින් හිටියෙ.  පහුගිය කාලයක් පුරාම සම්මානවලට නිර්දේශවෙන චිත‍්‍රපටි දිහා බැලූවම දැණුනෙ කණස්සල්ලක් හා සබැඳි ඔක්කාරයක්. ඒත් දැන් නැවත බලාපොරොත්තුවක් නිර්මාණය වෙමින් ඇති වග පැහැදිලියි.

දැනෙනසුළු අවුලක් තිබුනෙ මහරජ ගැමුණුට හොඳම කලා අධ්‍යක්‍ෂණය වෙනුවෙන් සම්මාන ලැබීම. එතන තිබුනෙ ආර්ට් වලට වඩා සීජී වැඩ (කොම්පියුටර් ග‍්‍රැෆික්ස්) .මතක හැටියට දවස් 90කින් දර්ශන දෙසිය ගානක ග‍්‍රැෆික් හදනවා මේ ටීම් එක. එක පැත්තකින් උන්ට සතුටු වෙන්න පුළුවන් ඒවා ග‍්‍රැෆික් කියල සම්මාන උළෙලක විනිශ්චය මණ්ඩලයකටවත් හොයාගන්න බැරි තරම් සජීවී විදිහට කළා කියල. ඒත් ඒ වගේ මහන්සියක්, විශේෂයෙන්ම අපේ සිනමාවෙ අලූතෙන් නිර්මාණය වෙමින් එන අංශයක් දිරි ගැන්වීමක් නොලබා මගහැරීම දුකට කරුණක්.

මේ ඇගයීම් අතරට සීජී හැකියාවන් වෙනුවෙන් පිරිනැමෙන සම්මානයකුත් අනිවාර්යෙන්ම එන්න  ඕන.
මේ සම්මාන උළෙලෙ සිනමාව ගැන සංවේදී  ඕනම කෙනෙකුගේ ඇ`ග හිරිවැටෙන සම්මාන දෙකක් දුන්න. එකක් ස්වර්ණාට දීපු ලයිෆ් ටයිම් අචීව්මන්ට් එක. ඒ වෙනුවෙන් එතනදි කියැවුණු හේතු පාඨයත් මරු. 

ස්වර්ණා ඇත්තෙන්ම තිරය උඩත් තිරෙන් පිටිපස්සෙත් ස්ත‍්‍රීත්වය වෙනුවෙන් ගහපු කැරැුල්ල ලංකාවෙ තක්සේරු වුනේ අඩුවෙන්. ගැහැණිය වෙනුවෙන් නිර්මාණය වෙලා තිබුණු හතරැුස් කොටුව එහාමෙහා කරන්න ස්වර්ණා පිරිමින්ගෙ ඇස්වලට ඉඳිකටුවලින් ඇන්නා. අන්තිමට එයා නැවත මගේ ලොකුම ජයග‍්‍රහනය කියල තමන්ගෙ දුව ආඩම්බරෙන් බදාගනිද්දි මං හිතන්නෙ ඒ ප‍්‍රකාශනය පරිපූර්ණ වෙනවා. 
‘මට  ඕන වුනේ තරුවක් වෙන්න නෙමෙයි. නිළියක් වෙන්න’

අපේ සිනමාවෙ ස්වර්ණා වගේ නිළියක් නිර්මාණය වුනේ කොහොමද? මං තාම කල්පනා කරනවා.
ඊළ`ග එක හොඳම නිළිය විදිහට කෞෂල්‍යාට සම්මාන දීම. ඒ සත්‍යජිත්ගෙ බොර දිය පොකුනෙ ගෝතමී විදිහට.  ඒ චිත‍්‍රපටය හරහා සත්‍යා කෞෂල්‍යා එක්ක ගොඩනගාගෙන තිබුණු මනුස්ස සම්බන්දය හරිම ගැඹුරු එකක්. මට හිතෙන්නෙ සත්‍යා චිත‍්‍රපටියෙන් එලියට ගිහින් තමන් විසින් තෝරාගන්නා නිළියගෙ ජීවිතය අධ්‍යක්‍ෂණය කරන්න ගන්නවා. ඒ හරහා ඒ නිළියට ප‍්‍රකාශ වෙන්න, එලිදරව් වෙන්න, නිදහස් වෙන්න ඉඩ විවෘත කරනවා. ඒක එක විදිහකින් සායනික වැඩක්. එහෙම ගැඹුරු අධ්‍යාත්මික- ජීවිත භාවිතාවක ප‍්‍රතිඵලයක් බොරදිය පොකුණ.

අවුරුදු පහලොවකට පස්සෙ බොර දිය පොකුණ ඇගයීමට ලක්වෙනවා. ඒ ඇගයීම බාරගන්නවත් වේදිකාවට ගොඩනොවෙන්න තරමට සත්‍යා හිතුවක්කාර වෙනවා. 

කෞෂල්‍යා කියන්නෙ ලංකාවෙ නිළියක් කිව්වම තිබුන සායම් රාමුව වෙනස් කරපු නිළිය. පොත්තෙ ලස්සන වෙනුවට අභ්‍යන්තරයෙ හැ`ගීම් දැනීම් අතර ලස්සන අවලස්සන භේදයක් නැතුව පීනපු නිළිය. ර`ගපෑමෙන් චරිතය ජයගන්න කරන්න වුණු සටනට වඩා ලොකු සටනක් කෞෂි සම්මත නිළි ‘ලස්සනට’ එරෙහිව කරනවා. ඇත්තටම ඒ සම්මාන දෙක දෙද්දි පපුවට මොකක්ද දැනෙනවා.

හෝ ගාන පොකුණ ජනප‍්‍රියම චිත‍්‍රපටියත් හොඳම චිත‍්‍රපටියත් විදිහට සම්මාන ගන්නවා. වාණිජ චිත‍්‍රපටි කියල වෙනම බෙදීමක් ඇතුව ඉබාගාතෙ බාල චිත‍්‍රපටි විකුණමින් එන ටෙ‍්‍රන්ඞ් එක මෙතනදි අභියෝග වෙනවා. රහ ගුණ ඇති සිනමාවකට බැරිද හොඳට විකිණෙන්න? සෝමරත්නට පස්සෙ ෆර්ඩි ඒ සත්තු එක්ක කතා කරන රහස හොයාගන්නවා.

ෆර්ඩිගේ චිත‍්‍රපටියට හොඳම සංගීතයටත් සම්මාන ලැබෙනවා. ඒ සංගීතය කරපු දිනේෂ්  ළමා චිත‍්‍රපටියකට ඉතා හොඳ සොයා ගැනීමක්. එයා මේ සංගීතය නිර්මාණය කරන්නෙ ගෙම්බො මීයො එක්ක කතා කරලා. හරිම ලස්සන පරිකල්පනයක්නෙ කියලා හිතාගෙන මාත් අහන් හිටියා. ඊට පස්සෙ එයා ඉල්ලීමක් කරනවා. මස්මාළු කන එක නවත්තන්න කියල. ඒ ගිය ආත්මවල නෑදෑයො වෙලා හිටපු අය මේ ආත්මෙ මාළුවෙක් කුකුලෙක් හරකෙක් වෙලා මේසෙට එන්න පුළුවන් හින්ද.  අනිවාර්යෙන්ම මේ ළමා මනස ළමයින් වෙනුවෙන් ගොඩක් හොඳ වැඩ කරන්න පාවිච්චි කරන්න පුළුවන්. ඒත් වැඩිහිටියන් අතින් නම් අතවරයට ලක්වෙන්න ඉඩ තියෙනවා. බුද්දාගම වටේ අටවගත්ත මනස්ගාත සාසන කල්ට් විසින් මේ රටේ දක්ෂතා තියෙන තරුණ පිරිස් කොයිතරම් කාබාසිනියා කරන්න පුළුවන්ද කියන එකට මේක අවාසනාවන්ත උදාහරණයක්.

හොඳම චිත‍්‍රපටය විදිහට බොරදිය පොකුණ සහ හෝ ගාන පොකුණ කියන දෙක අතරින් මගේ පුද්ගලික කැමැත්ත වෙන්නෙ බොර දිය පොකුණ. ඒක කිසිසේත්ම හෝ ගාන පොකුණට ලැබුණු සම්මානය අවතක්සේරු කිරීමක් නෙමෙයි. ඒත් බොරදිය පොකුණ කියන්නෙ ලංකාවෙ සිනමාවෙ ඉතා කලාතුරකින් බිහිවන ලක්ෂණ ගණනාවක් සහිත කෘතියක්. ඒ වියමන වගේම වියමන හා ජීවිතය අතර සම්බන්දයත් ගොඩක් පළල්. ඒ වගේම සිනමා රීතීන්, ව්‍යාකරණ නොතකා යමින් ජීවිතේ අවංක ආත්මීය මොහොත විතරක් කැමරාවට අල්ලා ගැනීමේ දුෂ්කර පිළිවෙතින් පොහොසත්. අවුරුදු පහලොවක කාලයක් පුරා තිරයක ඉඩක් වෙනුවෙන් සටන් වැදුනු සිනමා කෘතියක් හැටියට ඒක සිනමාකරුවෙක් සතු විය යුතු දරාගැනීමේ හැකියාව ගැන ප‍්‍රකාශනයක්.

ජැක්සන් හොඳම නළුවා වීම, මහේන්ද්‍ර විකටයා වීම සහ කමල් දුෂ්ටයා වීම ගැන එක එක අදහස් වලින් එෆ්බී එකේ පෝස්ට් හැදුන. ඒත් මට අනුව ඒක ඉතා හොඳ විනිශ්චයක්. විශේෂයෙන්ම ජැක්සන්ට හොඳම නළුවා සම්මානය හිමිවීමම ලොකු අයිරනියක්. ජැක්සන්ට ඒක හිමිවෙන්නෙ එයා හිට්ලර් විදිහට කරන රගපෑමට. හිට්ලර්ට ර`ගපාලා ඇඩ‍්‍රස් නැතිවෙන ජැක්සන් ආයිමත් පළි`ගු මැනිකෙ විජයපාල වගේ උඩු රැවුල තියලා බුරුසු කොන්ඩෙත් එක්ක ස්ටේජ් නගිද්දි ආයමත් පරණ නළුවා ඉපදුනා වගේ සතුටක් දැණුන. ජැක්සන්, ජයන්ත චන්ද්‍රසිරිගෙන් උදව් නොගෙන අවුරුදු දහයක් ආපස්සට කාලතරණය කරන්න. ඔයාට මගඇරුණු නළුවා තාම අතරමං වෙලා ඉන්නවා වෙන්න පුළුවන්. 

සම්මාන ගන්න ස්ටේජ් නැගපු හැමෝම සිනමාව ගැන එකම කතාවක් ආපහු ආපහු කිව්වා. සමහර වෙලාවට මේක ලංකාවෙ වාත රෝගයක්. එකෙක් නැගලා සිංදුවක් කිව්වම ඔක්කොම ඒ සිංදුවම බැරි නම් ඒ ළ`ගින් යන එකක් හරි ගහන එක. 

ඒ ගොල්ලො කතා කළේ පෙන්නගන්න බැරුව කොම්පියුටර් ඇතුලෙ හිරවෙච්ච චිත‍්‍රපටි ගැන. ඒවා පෙන්නන්න තිරයක් නැතිකම ගැන. සිනමාවෙ අනාගතය ගැන. මේ කතා ගොඩක් බොරු හැ`ගුම්බර වචන වෙන්න පුළුවන්. ඒත් ඒ කතා නිසා මේ උළෙල සිනමාව ගැන ස්ටේට්මන්ට් එකක් වුණා. සමහර වෙලාවට ඒ ඒවා එලියට ආපු කාලඅවකාශය වෙන්න පුළුවන්.  

ඉස්සරහට එන ඩිජිටල් දිගුවත් එක්ක මේ මහා සිනමාව අර්බුදයට යනවා. මේ මහළු පෙම්වතිය මිය යනවා. අපිට සිද්ද වෙනවා අයාලේ යන්න. ගණිකාවන් එක්ක නිදියන්න. අලූතෙන් ශෘංගාරය නිර්මාණය කරන්න. ඒ රමණය මොන විදිහෙ තිරයක් උඩ සිද්ද වෙයිද කියන එක අවිනිශ්චිතයි. ඒත් මේ සිහිනයෙන් ඇහැරෙන්න වෙනවා සත්තයි. 

ඒ නොස්තැල්ජියාවෙ ඇත්තටම ආතල් එකක් තියෙනවා.

කමල් හොඳම දුෂ්ටයා විදිහට සම්මාන ගනිමින් කරපු කතාවෙදි එක වැදගත් කාරණයක් මතු කළා. ඒ අපේ සිනමාවට බිස්නස් ප්ලෑන් එකක්  ඕන කියල. පිටකොටුවෙ හාල් කඩ වගේ් සිනමාව කරපු කාලෙ ඉවර වෙමින් එනවා. ඉන්ඩස්ටි‍්‍ර එකක් විදිහට හිතන්න තාක්ෂණය හැමෝටම බලකරමින් ඉන්නවා. 

ටු බී  ඕර් නොට් ටු බී...

දෙරණ හතරවෙනි සිනමා සම්මාන උළෙල දැනුවත්ව හෝ නොදැනුවත්ව පොසිෂන් වෙන්නෙ ටයිටැනික් නැව අයිස් කන්දෙ හැපෙන තැන. 

ඒක රොමාන්තික අවසානයක් වෙයි. වේදනාව අඩු මරණයක් වෙයි. අලූත් උපතක තිඹිරිගෙයක් වෙයි.

-චින්තන ධර්මදාස

Tuesday, May 10, 2016

ජ්‍යෙෂ්ට උතුමන්ගෙන් අවසරයි


මේ දවස්වල කැම්පස්වල රැග් ගැන කතාවක් ලොකුවට පැතිරීගෙන යනවා. හැම අවුරුද්දකම වගේ රැග් සීසන් එකට මේ විදිහෙ කතාබහ ඇවිලෙන එක සාමාන්‍යයක්. ඊට පස්සෙ කැම්පස් ඇතුලට පොලිසිය දැමීමේ ආණ්ඩුවෙ කුමන්ත‍්‍රණයක්, නිදහස් අධ්‍යාපනයට එරෙහි තව මොකක් හරි වගේ චෝදනා කැම්පස් පැත්තෙනුත් එල්ලවෙන්න ගන්නවා, හැමදාම. හරියට බැලූවොත් මේකත් රැග් එක එක්කම බැඳිච්ච සම්ප‍්‍රදායක් වගේ. කැම්පස්වලින් හැමදාම කියන්නෙ මේ එකම කතාව. 

ඒත් කාලෙන් කාලෙට කැම්පස් සහ පිටත අතර ඇතිවෙන මේ සංවාදෙදි කැම්පස් පැත්තෙන් මේ කතාව කියන පිරිස වෙනස් වුණා. අවාසනාවන්ත විදිහට ඒකත් එක්ක පුදුමාකාර මැටිබවක් ඒ පැත්තෙන් ප‍්‍රදර්ශනය වෙන්න පටන් ගත්තා. ඉස්සර මේ කුමන්ත‍්‍රණ ගැන කියද්දි මාධ්‍ය අනිත් පැත්තට අහන හරස් ප‍්‍රශ්න වලට යම් තාර්කික සහ සබුද්ධික බවක් පේන උත්තර ගේන්න ඒ හිටපු ශිෂ්‍ය නායකයන්ට පුළුවන් වුණා. ඒත් මේ අවුරුද්දෙ මේ කතාව කියන නායක නායිකාවන්ගෙ වීඩියෝ දැකලා මාව තිගැස්සුනා. ඒ අය වෙන මොකකටවත් වඩා පෙන්වමින් හිටියෙ තමන්ගෙ බුද්ධිමය හා තාර්කිකමය දුප්පත්කම. බරපතල තත්වය තියෙන්නෙ එතන. විශ්ව විද්‍යාල අධ්‍යාපනය විසින් බිහිකරන පිරිස් පවතින සමාජීය තත්වයන්ට සාපේක්ෂ දැනුමක් නැති අය වීම සහ ඔවුන් නිකම්ම තමන්ට දුන් කතාවක් කොලයක් බලාගෙන වගේ පුනරුච්චාරණය කිරීමත්. මේ අය මෙතැනින් පස්සෙ රජයේ නොයෙක් තනතුරු වලට යනවා. සමහරු කතිකාචාර්යවරු වෙනවා. දරුණුම තත්වය වෙන්නෙ ගොඩක් අය ගුරුවරු වෙන එක. ඊට පස්සෙ මුලූ සමාජයම මේ නොදැනුවත්කමෙන්, කටපාඩම් දැනුමෙන්, සහ තේරුමක් නැති ආවේගයෙන් ආසාදනය වෙන්න ගන්නවා. එතනදි වහාම මේ විශ්ව විද්‍යාල අධ්‍යාපන ක‍්‍රමය ප‍්‍රතිසංස්කරණය කරන්න හරි, පෞද්ගලීකරණය කරන්න හරි, වෙන කොයියම්ම හෝ ප‍්‍රායෝගික, තාර්කික ක‍්‍රමවේදයක් මේ වෙනුවෙන් නිර්මාණය කරන්න රජයේ බලධාරීන් මැදිහත් වෙන්න සිද්ද වෙනවා. තොග පිටින් මේ නිෂ්පාදනය කරමින් ඉන්නෙ දැවැන්ත සමාජ හානියක්.

සරලවම මේ අදහස විශ්ව විද්‍යාල පෞද්ගලීකරණයට සහයෝගය දැක්වීමක් විදිහට පේන්න පුළුවන්. ඒත් පෞද්ගලික විශ්ව විද්‍යාලවලට වඩා තාමත් රජයේ විශ්ව විද්‍යාල සංස්කෘතියෙ පවතින සාධනීය කාරණා තියෙනවා. මේ දකිමින් ඉන්න හීනතාවය- දිළිඳුකම ඒ විදිහටම තිබුණත් පෞද්ගලික විශ්ව විද්‍යාල වලින් බිහිවෙන උපාධිධාරීන්ට සාපේක්ෂව රජයේ විශ්ව විද්‍යාල වලින් බිහිවන අයගෙ යම් සුවිශේෂතාවයන් තියෙනවා. ඒවා හොඳ සහ නරක වෙන්න පුළුවන්. මගේ අත්දැකීමේ හැටියට පෞද්ගලික විශ්ව විද්‍යාල වලින්න බිහිවෙන අයගෙ ඉමෝෂනල් ඉන්ටෙලිජන්ස්, නැත්තම් එම්පති වගේ සමාජ-බුද්ධිමය හැකියාවන් පැත්තෙන් ලොකු හිඩැසක් තියෙනවා. ඒ අය වඩා විවෘත, ලෝකය සමග සාපේක්ෂ සිතීමක්- දැනුමක් පළ කලත් අනෙකාව තේරුම් ගැනීම, පිරිසක් ලෙස සංවිධානය වීම, සන්නිවේදනය ආදී පැති වලින් රජයේ විශ්ව විද්‍යාල අයට වඩා දුර්වලයි (මේක අඩුලූහුඩුතා සහිත ප‍්‍රකාශයක්). මේක සාමාන්‍ය තත්වයක් විදිහට මං මෙතන ලිව්වත් මේ ගැන විධිමත් සමීක්ෂණයක් කිරීම වටිනවා. රජයේ විශ්ව විද්‍යාල වලින් තෝරාගත් පිරිසක් සහ පෞද්ගලික විශ්ව විද්‍යාල වලින් තෝරා ගත් පිරිසක් අතර සියුම් බුද්ධිමය සහ මනෝමය වෙනස්කම් හඳුනාගත හැකි ආකාරයේ පර්යේෂණයක් මධ්‍යස්ථව පවත්වන්න පුළුවන් නම් අපිට මේ දෙපැත්තෙම සුවිශේෂතා සහ දුබලතා අඳුරගන්න පුළුවන්. ඒ විදිහෙ විධිමත් උපකරණයකින් අධ්‍යාපනයේ වෙනස්කම් මැනලා බලන එක අනිවාර්යෙන්ම සිද්ද වෙන්න  ඕන.

රජයේ විශ්ව විද්‍යාල වලින් එලියට එන පිරිස් ඉතාමත් අඩු මට්ටමේ දැනුමක්, සිතීමක් සහ අලූත් දෙයක් වෙනුවෙන් බෙහෙවින් මැලි බවක්, විරෝධයක් පළ කලත් ඒ සංස්කෘතිය විසින් ලබා දෙන වෙනත් සියුම් ශක්‍යතාවයන් ගොඩක් තියෙනවා. මම දන්න ඇඞ්වර්ටයිසින් කලාපයේ වුණත් මොරටුවෙන් බිහිකරන නිර්මාණ ශිල්පීන් සහ ඒ ඕඞී වගේ ආයතනයකින් බිහිකරන නිර්මාණ ශිල්පීන්ගේ කැපී පෙනෙන වෙනස්කම් දකින්න පුළුවන්. වඩා හොඳින් සමාජය තේරුම් ගනිමින්, පවතින තත්වයන්ට ඉක්මණින් අනුගත වෙමින් වඩා ප්‍රොඩක්ටිව් දෙයක් කරන්න රජයේ විශ්ව විද්‍යාලවල අයට පුළුවන් (මේක ඉතාමත් නරක විදිහටත් ඉතාමත් හොඳ විදිහටත් පාවිච්චි කරන්න පුළුවන්). අනෙක් පැත්තෙන් ‘අවුට් ඔෆ් ද බොක්ස්’ වර්ගයේ වැඩ කරන්නත්, ඒ හරහා අලූත් දිශානතීන් නිර්මාණය කරන්නත් ප‍්‍රයිවෙට් ඉන්ස්ටිටියුට් වල අය දක්ෂයි. ඒත් ගැලපීම, අනුගත වීම සහ සාමාන්‍ය තත්වයන් තේරුම් ගැනීම පැත්තෙන් තියෙන හි`ගකම නිසා ඒ අයගෙ අදහස් පාවෙන සුළුයි. බද්ධ වීම අඩුයි. (නැවතත් මගේ පුද්ගලික නිරීක්ෂණයක් විතරයි). 

මේකට හේතුව මේ කලාපයන් දෙකට බෙදී වෙන්වෙන සමාජ පංතිවල වෙනස වෙන්නත් පුළුවන්. ඒ ආයතන ඇතුලෙ සංස්කෘතිය වෙන්නත් පුළුවන්. ඉගැන්වීමේ රටාව වෙන්නත් පුළුවන්. ඒත් පැහැදිලිවම මේ ශක්‍යතාවන් දෙකොටස අතර මුහුවීමක් අපිට හොයන්න වෙනවා. ස්ටුඩන්ට් ලෝන් ක‍්‍රමයක් නිර්මාණය කරලා ඒ හරහා තමන් කැමති විශ්ව විද්‍යාලයක් තෝරා ගැනීමේ හැකියාව සහ අයිතිය ශිෂ්‍යයන්ට පැවරුවොත් මේ සීමාවන් ඉක්මවා හොඳ නරක ශක්‍යතාවයන් මුහුවෙන පරිසරයක් අපිට නිර්මාණය කරන්න පුළුවන් වෙයි. 

ආයිමත් කතාව පටන් ගන්න තැනට ආවොත් මේ ලියන්න හේතුවෙච්ච රැග් එක ගැන ඇත්තටම මට තියෙන්නෙ පොසිටිව් අදහසක්. කොයිතරම් ප‍්‍රතිගාමී අදහසක් විදිහට පේන්න ඉඩ තිබුණත් රැග් එකට විරුද්ද සියලූ ප‍්‍රගතිශීලී අදහස්වලට ගරු කරමින් මං මේ අදහසත් මේසෙට ගේනවා. 

පාරෙ යන්න ඉගෙන ගත්තෙ රැග් එක හින්ද, සිංදු කියන්න ඉගෙන ගත්තෙ රැග් එක හින්ද, දත් මදින්න ඉගෙන ගත්තෙ රැග් එක හින්ද වගේ බොළඳ අදහස් කීපයකුත් කැම්පස් ගිය අය අතින් රැග් එකට පක්ෂව ෂෙයාර් වෙන්න ගත්ත. ඒවා ගැන කොහොම වුණත් රැග් එක ඇතුලෙ සිද්ද වෙන හොඳ දේවල් ටිකක් මං දකිනවා. එක එක දේශපාලන පක්ෂවලට තෙල් ගහන වැඩකට වඩා රැග් එක වගේ දේවල් හොඳ සමාජ-මනෝ අභ්‍යාස විදිහට පාවිච්චි කරන්න පුළුවන් අවකාශ.

එක පැත්තකින් මේ ජවිපෙට බර වමේ තෙල් ගැහිල්ල වුණත් කැම්පස් එන බහුතරය පැත්තෙන් ධනාත්මක වෙන්න පුළුවන්. (මං මේ කියන අදහස් මගේ කැම්පස් ජීවිතේ ගතවුණු කාලෙට සාපේක්ෂ වෙනවා) එක එක දුර පළාත් වලින් කැම්පස් වලට එන බහුතරය ඇත්තටම අපිට හිතාගන්න බැරි තරම් දුරස්ත, හුදකලා තැන් වල හිරවෙච්ච ජීවිත. පුද්ගලික නිදහස, අයිතිය වගේ නාගරික දියුණු කාරණා පැත්තෙන් රැග් එක වගේ දේවල් වලට එල්ල වෙන විවේචනවලට වඩා ඒවායේ ෆන්ක්ෂනල් කාරණා ගැන සාවධානව බලන්න  ඕන කියල මට හිතෙනවා.

නිදහස් අධ්‍යාපන ක‍්‍රමයේ නඩත්තු වෙන යල් පැන ගිය ක‍්‍රමවේදයන් හරහා හුදෙක් කටපාඩමින් හෝ වෙනයම් අනියම් බුද්ධිය හා සම්බන්ධ නොවෙන ක‍්‍රම වලින් වැඩි ලකුණු දාගත් බහුතරයක් කැම්පස් වලට සිලෙක්ට් වෙනවා. මේ බහුතරය කප්පාදු කළ යුතුයි කියල මං නොකියන්නෙ මේක රටක මානව සම්පතක් විදිහට පාවිච්චි කරන්න පුළුවන් සහ අවශ්‍යයි කියල හිතන හින්ද. මේ බහුතරය අතිශය අතාර්කික, වියුක්ත, විවිධ කර්කශ වටපිටාවලට අනුගත පිරිස්. මේ අයගේ බුද්ධිමය හැකියාව කට පාඩමෙන් එහාට එච්චර වර්ධනය වෙලා නැති වුණත් ජීවිතය තුල දේවල් දරාගැනීමේ හැකියාව අසාමාන්‍ය විදිහට වර්ධනය වෙලා තියෙනවා. ඒ එන්ඩියුරන්ස් එක කොහෙත්ම සුළුවෙන් තකන්න පුළුවන් ශක්‍යතාවයක් නෙමෙයි. 

ජවිපෙ හෝ අන්තරය විසින් මේ ගහන පොලිටිකල් තෙල නාගරික සුළුතරයක් ශිෂ්‍යයන්ට දිරවන්න අමාරු වීම ස්වභාවිකයි. ඒ ගැන මතුවෙන විරෝධයත් ඇත්තටම ධනාත්මකයි. ඒත් රැග් එක පිළිබඳ කාරණය විශ්ව විද්‍යාල අභ්‍යන්තරයෙ කතිකාවක්, කෙළගැනීමක් ඇතුලෙන්ම විසඳිය යුතු කාරණයක් මිසක් ඉහළින් හෝ පහළින් අත දැමිය යුතු කාරණයක් නෙමෙයි කියලයි මං හිතන්නෙ. රජයේ විශ්ව විද්‍යාල වලින් ලැබෙන අධ්‍යාපනයට වඩා වැදගත් ශක්‍යතාවයන් නිර්මාණය වෙන්නෙ මේ විදිහෙ අවිධිමත් උපසංස්කෘතික අභ්‍යාස හරහායි. උදා විදිහට පිකට් එකක් කිරීම, පෝස්ටර් ගැහීම, පොලිසිය සමග ගැටීම, කණ්ඩායම් විදිහට සංවිධානය වීම වගේ ගොඩක් දේවල් විශ්ව විද්‍යාල ජීවිතේ තියෙනවා. ඒවා පෙනී ඉන්න දේශපාලනික කාරණා අතිශය නොදියුණු බව ඇත්ත. ඒවා සළකන්න වෙන්නෙ යම් යම් ප‍්‍රායෝගික පුහුණු අභ්‍යාස විදිහට කියලයි මං දකින්නෙ. අනිවාර්යෙන්ම ඒ දේවල් හරහා සාමූහිකත්වය, සංවිධානය, එකිනෙකා තේරුම් ගැනීම වගේ හැකියා බන්ඩලයක් නොදැනීම වර්දනය කරනවා. 

රැග් එක පැත්තෙන් කිව්වොත් අපේ යම් යම් සීමාවන් ප‍්‍රසාරණය වීමට (ඉලාස්ටිසිටි) වැදගත් අවස්ථා රැග් එක ඇතුලෙදි මුණගැහෙන්න පුළුවන්. (රැග් එක ගැන ලාංකේය සීමාවෙන් මිදිලා ලෝක මට්ටමේ වින්දනයක් ගන්න රිචර්ඞ් ලැන්ක්ලැටර්ගේ ඬේස්ඞ් ඇන්ඞ් කන්ෆියුස්ඞ් බලන්න). මගේ අත්දැකීමකින් කිව්වොත්, අපේ රැුග් සීසන් එකේදී කැන්ටිමෙන් බිත්තර හෝ මාළු වගේ (ඒවට කිව්වෙ ස්පෙෂල්) දේවල් ගන්න තහනමක් තිබුණ. සාමාන්‍ය බත් එක විතරයි කන්න කැප. ඒ අතරෙ කවුරු හරි කෙනෙක් බිත්තරයක් අරගෙන අහුවුනොත් ෆ්‍රෙෂාලා පෝලිමේ ඉන්දවලා එකඑකාගෙ කටින් කටට බිත්තර කහමදේ මාරු කරන ද`ඩුවමක් දුන්නා. ඒක පට්ට අප්පිරිය වැඩක්. අන්තිමට කහමදේ දියවෙලා දියවෙලා දෙතුන් දෙනෙකුට වමනෙ යනවා. ඒත් ඒ රැග කෑවට පස්සෙ මගේ අප්පිරියාව ගැන තියෙන සීමාව වෙනස් වුණා. ඒක මහ ලොකු කාරණයක් නෙමෙයි. ඒත් සමහර විට නියුරො ලින්ග්විස්ටික් වගේ ප්‍රෝග‍්‍රෑම් වල සල්ලි ගෙවලා ඉගෙනගන්න සිද්ද වෙන දේවල් කැම්පස් රැුග් ඇතුලෙ නොදැනිම ඉබේ ලැබෙනවා.

ඒත් පුද්ගලික සීමාවන් එක්ක, එරියස් එක්ක රැග් ඇතුලෙ දරුණු තත්වයන් ඇතිවෙන්න පුළුවන්. විශේෂයෙන්ම මේ මාධ්‍යවලට ප‍්‍රකාශ නිකුත් කරන ශිෂ්‍යයන් වගේ අතිශය පටු මානසිකත්වයන් ඇති අය අතින් මේ වගේ දේවල් වැරදි විදිහට පාවිච්චි වෙන්න ඉඩ වැඩියි. අනෙක් පැත්තෙන් රැුග් වෙන්න අකමැති හෝ ඊට විරුද්ධ මතයන් වලටත් නිදහසක් හා ඉඩක් තියෙන්න  ඕන (අලයෙක් වීමට තෝරා ගැනීමේ පුද්ගලික අයිතිය)

අන්තරේ තෙල් ගැහිල්ල වුණත් පොදු අර්තයෙන් ඒ තරම් නරක දෙයක් විදිහට මං දකින්නෙ නෑ. විචාරයක් සහිත අය ඒ අදහස් ගැන විවේචනාත්මක වෙද්දි විචාරයක් නැති අය ඒ දේවල් ඒ විදිහටම බාර ගන්නවා. ඒත් බහුතරය පැත්තෙන් ගත්තොත් කිසි අදහසක් නැතුව හිටපු පිරිසක් යම් අදහසකට සංවිධානය කිරීමක්, යම් සමාජ-දේශපාලන අත්දැකීමක් ලබා දීමක් මේ තෙල හරහා සිද්ද වෙනවා. ලංකාවෙ අපි හැමෝම වගේ ගත්තොත් දේශපාලනයේ පටන් ගැන්ම සිද්ද වෙන්නෙ ජවිපෙට හුරු අදහස් මාලාවක් හරහා. කාට වුණත් ඒ වගේ රතු මතක තියෙනවා. මට හිතෙන්නෙ ඒක හරියට තීන්ත ගාද්දි පළවෙනි කෝටින් එක වගේ. එතන කියවෙන අදහස් වලට වඩා එතනින් ඇති කරන හුරුව, න්‍යායික සංවාදය වැදගත් වෙනවා (පොලිටිකල් හෝඩිය). ඒක හරියට ඉස්කෝලෙ ගිය සහ නොගිය වෙනස වගේමයි. ඉස්කෝල ක‍්‍රමය විසින් කොයිතරම් සිරගත මානසික තත්වයන් ඇති කරනවා වුණත් ඒ හරහා සුවිශේෂ සමාජ-මානසික හැකියාවන් ටිකක් වර්ධනය වෙනවා. බෙසික් ඩිසිප්ලින් එකක් නිර්මාණය කරනවා. ක‍්‍රමය බිඳහරින නිදහස් මතධාරීන් සුළුතරයක් අවශ්‍ය වුනත් ක‍්‍රමය පිළිගන්නා බහුතරයක් ප‍්‍රායෝගික පැවැත්මට  ඕන වෙනවා.

රැග් එක වධයක ස්වරූපයෙන් ඉවත් කරන්න දරන උත්සාහයට වඩා ඒක නිර්මාණාත්මක නියුරො ලින්ග්විස්ටික් අභ්‍යාසයක් විදිහට දියුණු කරන එකයි වැදගත්. ඒකට දේශපාලනික ව්‍යාපෘති ඒ හරහා දියත් වීම හෝ ඒ හරහා සිද්ද වෙන වාත තත්ව වළක්වා ගැනීම වගේම එයින් සිදුවන හොඳ තත්වයන් ගැනත් මැදිහත්ව බලන්න වෙනවා. විශේෂයෙන්ම සම්ප‍්‍රදායක් හැටියෙන් ප‍්‍රජාවන් තුලින් ඇතිවුණු තත්වයක් ගැන බලහත්කාරී තීරණවලට එළඹෙනවට වඩා ඒ හරහා සිද්ද වෙන කෘත්‍යමය වටිනාකම් ගැන සබුද්දික තක්සේරුවකට එන්න වෙනවා.

මේක ටිකක් විවාදාත්මක මාතෘකාවක්. එතකොට විශ්ව විද්‍යාලෙ නොගිය අයට මේ විශේෂ සමාජ කුසලතාවයන් නැද්ද කියල ප‍්‍රශ්න කරන්න පුළුවන්. ඒත් ඒකෙන් විශ්ව විද්‍යාල ඇතුලෙ මේ කුසලතාවයන් නිර්මාණය වෙන්න යම් උදව්වක් තියෙනවා කියන එක නිශේධනය වෙන්නෙ නෑ. රජයේ විශ්ව විද්‍යාල පද්ධතිය ගැන තීරණ ගනිද්දි අපි එතන ඉන්න බහුතරය ගැන හරි වැටහීමක් ඇති කරගන්න  ඕන. විශ්ව විද්‍යාල කාලෙ පුරාම කෙල්ලන්ට ඩෙනිම් අන්දවන්න, ටීෂර්ට් ඇඳගෙන ලෙක්චර්ස් යන්න, රබර් සෙරෙප්පු දාන්න වගේ නොයෙක් බොළඳ නිදහසවල් ගැන වලිදාපු මට අන්තිමට බැචෙක් මෙහෙම කතාවක් කිව්වා.

‘මචං මං කැම්පස් එනකොට දන්නෙ කුඹුරෙ පඹයො හිටවන්නයි කුරුල්ලො එලවන්නයි විතරයි. සපත්තු දාන්න, ටයි අඳින්න, ටොයිලට් යන්න පවා මං පුරුදු වුනේ කැම්පස් එකෙන්. උඹලට ඒක ලොකු දෙයක් නෙමෙයි. ඒත් අපිට කැම්පස් එක කියන්නෙ ජීවිතේ ලොකු වෙනසක් මචං. ඒ ගැනත් කල්පනා කරපං’’ (දැන් තත්වය මීට වඩා ගොඩක් වෙනස් වෙලා තියෙන්න පුළුවන්)

අපිට මේ ගැන දාහකුත් විවේචන තියෙන්න පුළුවන්. ඒත් වැදගත් වෙන්නෙ අපිට ඌව ඇහෙනවද කියන එකයි.

-චින්තන ධර්මදාස


Monday, April 18, 2016

සිංදු කියන බේකරිය


බේකරියෙ කට්ටිය මේ අවුරුද්දෙත් ඩවුන් ටවුන් පල්ස්  ඕගනයිස් කළා. ආපහු බේකරිය ඉස්සරහම, ඒත් වෙනදට වඩා ලොකුවට. බේකරියම ඩවුන් ටවුන් පල්ස් බිම විදිහට තෝරා ගත්ත එක හොඳ තීරණයක්. ඒ සංස්කෘතික සුවිශේෂ බව තියෙන්නෙ එතන. මහල්වරාව ගමක් විදිහට සාමූහිකව මේ වෙනසට ඉඩ දීම කියන එක. ඒක ලංකාවෙ සාමාන්‍ය තත්වයක් නෙමෙයි. තමන්ට අහගෙන ඉන්න බැරි ගෝෂාකාරී සංගීතය සහ තමන්ට දරාගන්න බැරි සංස්කෘතික විපර්යාසයන් ඉස්සරහ ගම්මු සාමාන්‍යයෙන් අවි අමෝරා ගන්නවා. ඒ වෙලාවට මහරගම වගේ පොලිසියක් ලේසියෙන්ම වැඬේ තහනම් කරනවා. 

ඒත් ගමක් වුණාට මහල්වරාව වෙනස්. බේකරියට වෙනස් විදිහට පවතින්න එහේ පුළුවන් වෙනවා. පොලිසියට පුළුවන් වෙන්නෙ බීර ලයිසන් එක නොදී ඉන්න විතරයි.

ගමේ මිනිස්සුන්ට බාර ගන්න පුළුවන් නිදහස අලූතෙන් පත්කරපු නිදහස් ආණ්ඩුවට බාර ගන්න අමාරු වෙනවා. තාමත් තියෙන්නෙ මහින්ද රාජපක්ෂ පොලිසියමයි. එක විදිහකට මහින්ද උඩින් මේ වගේ සංස්කෘතික වාරණයන් පෙන්නන්න හැදුවත් යටින්  ඕනම දේකට නිදහසක් දුන්නා (තමන්ට හිතවත් නම්). 

ඒත් මේ ආණ්ඩුව ඊටත් වඩා එහා ගිහින් පුහු සදාචාරවාදී සීමාවන් ආරක්ෂා කරන්න හදනවා. ප‍්‍රසංගෙකට බීර ලයිසන් එකක් ගන්න බෑ කියන්නෙ විනෝදයේ නිදහස ගැන ගොඩක් පහල පෙලේ සීමාවක්.
බීර නැතුව ඩවුන් ටවුන් පල්ස් කළා. බොන අය තමන්ගේ බෝතල් අරගෙන ආවා. දුම්  ඕන අය දුම්, පෙති  ඕන අය පෙති, මුද්දර  ඕන අය මුද්දර, හැමෝම සාමූහිකව තමන්ගෙ විනෝදය අරගෙන ආවා. දවස් තුනක් තිස්සෙ ප‍්‍රසංගය තිබ්බා. කූඩාරම් ගහගෙන කට්ටියක් බේකරියෙ පිටිපස්සෙ නැවතිලාම හිටියා. ඒක අමුතු අත්දැකීමක්. මේ විදිහෙ වෙනස් අත්දැකීමක් සමාජගත කරන අවකාශයක් නිර්මාණය කිරීමයි ඩවුන් ටවුන් පල්ස් වල වැදගත්ම කාරණය විදිහට මං දකින්නෙ. 


සුපුරුදු සංගීත ප‍්‍රසංගයට එහා ගිහින් ෆොටෝග‍්‍රැෆි, ඉන්ස්ටොලේෂන්, ග‍්‍රැෆිටි වගේ ගොඩක් දිශානතීන් හරහා මේ පාර ඩවුන් ටවුන් පල්ස් ලොකු වුණා. එතන තිබුණ පර්ෆෝමන්ස් ආර්ට් වැඩ කීපයක්. ඒවා හරිම ක‍්‍රියේටිව් වගේම අලූත්. පර්ෆෝමන්ස් ආර්ට් එකක ලස්සන තියෙන්නෙ ඒකෙ ආර්ට් එක නිර්මාණය වෙන්නෙ ආර්ටිස්ට්ගෙ ඇක්ට් එකෙන් විතරක් නොවීම. ඒ දිහා බලන් ඉන්න නරඹන්නො නොදැනිම ආර්ට් එකේ ලොකු කොටසක් සම්පූර්ණ කරනවා. බන්දු මනම්පේරිගෙ වොෂින් මෑන් කියන ඉදිරිපත් කිරීමෙදි කුණුහරුපෙන් බැන බැන ගිය ප‍්‍රයිවට් බස්කාරයො ඒ ආර්ට් පීස් එකේ විචිත‍්‍ර බව වැඩි කරනවා. ඔමාලි රාධිකා ගෑස් බැලූන් පොකුරක් එක්ක  කවදාවත් අමතක නොවෙන සරියල් අත්දැකීමක් ඇතුලට පේ‍්‍රක්‍ෂකයා අරන් යනවා.


ඒ තරම්ම වැඩකට නැති වුණත් සංවාද කතිකා කීපයකුත් පැවැත්වුණා (මාත් එකකට සහභාගි වුණා). ගොඩක් වෙලාවට මේ කතිකාවලට සහභාගි වෙන්නෙ අපි වගේ එකම කට්ටියක්. ඒ හින්ද වෙනස් අදහසක්, සංවාදයක් ඇතිවෙන්න තියෙන ඉඩ අල්පයි. මොකක් හරි විදිහකට අපිට පුළුවන් නම් මියුසික් වලට වගේම ඉංග‍්‍රීසි සංස්කෘතික කතිකාවල ඉන්න අය මේ සංවාදවලටත් එකතු කරගන්න, ඒකෙන් යම් වැඩක් සිද්ද වෙයි. නැත්තං ඒකෙන් වෙන්නෙ අපේ පරණ බව යලි යලිත් අවධාරණය කරන එක විතරයි.

මේ පාර ඩවුන් ටවුන් පල්ස් හරහා බේකරිය සංස්කෘතික කේන්ද්‍රයක් බවට පෙරලෙනවා. ස්ථාවර දැවැන්ත වේදිකාවක් එතන හැදෙනවා. ප‍්‍රදර්ශනයක්, කතාබහක් කරන්න පුළුවන් අලූත් ඉඩකඩක් විවෘත වෙනවා. ඒ ඉඩකඩ කොයිතරම් ප‍්‍රකාශන නිදහසක් තහවුරු කරනවද කියන එක අනාගතයට බාර කාරණයක්.  ඒත් මේ පටන්ගැන්ම කොහෙත්ම සුළුවෙන් තකන්න පුළුවන් එකක් නෙමෙයි.

හැම හොඳ දේකටම වගේ ඩවුන් ටවුන් වලටත් එක එක විවේචන එල්ල වෙනවා. මේක වමේද දකුණෙද කියන තැන ඉඳන් අඩුපාඩු ගැන, දේශපාලනයන් ගැන, තෝරා ගැනීම් ගැන එක එක විවාද ඇති වෙනවා . ඒක හොඳ තත්වයක්. වැඩිවැඩියෙන් විවේචනයන් එල්ල වෙන තරමට අදහස් පැතිරෙන වේගය වැඩියි. ඒක පක්ෂ හෝ විපක්ෂ වීම ගැටලූවක් නෙමෙයි. 

මොනවා වුණත් දැවැන්තම වැඬේ වුනේ සංගීත ප‍්‍රසංගය. හැම සංගීත කණ්ඩායමක්ම තමන්ට හැකි උපරිමය අරන් වේදිකාවට ගොඩවුණා. විශ්ව විද්‍යාල වලින් අලූත් කණ්ඩායම් එකතු වුණා. සමහර තැන්වලදි මේ විකල්ප සංගීත කතිකාව නිර්මාණය කරන්න අජිත් කුමාරසිරි තනියම කාපු කට්ට ගැන නැවත නැවත මතක් වුණා. දරුණු එක්ස්ටී‍්‍රම් එකක් එක්ක අජිත් ලංකාවෙ සම්මත සංගීත ප‍්‍රවාහයට විරුද්දව තනියම හිටගෙන හිටපු කාලයක් තිබුණ. ඩවුන් ටවුන් පල්ස් වල ඒ ඉන්ෆ්ලූවන්ස් එක තදට දැනෙනවා. සුජී ඔය ෆෝන් එක දීපන් ළමයෙකුට කියන සිංදුව අරන් ආපු ගිගුම් බෑන්ඞ් එක තවත් පරම්පරාවක් එහාට මේ සද්දෙ අරන් යනවා. ඒත් ඒක මේ වෙද්දි කොයිතරම් ඉදිරිගාමීද කියන එක අපි නැවත කතා කරන්න  ඕන. ( ඕනම ප‍්‍රගතිශීලී දෙයක් කාලයක් යද්දි ප‍්‍රතිගාමී අර්ධයක හිරවෙනවා)

මේ අතර දවසක ලංකාවෙ සංස්කෘතික කතිකාවල ගොඩක් රැුඩිකල් පෙනී සිටීමක් කරපු කෙනෙක් මට මුණගැහුන. ‘මට බයයි බං මේ කැම්පස් වලින් එන උන්ට මොනවා වෙයිද කියල. උන් හිතනවනෙ මේක ඇත්තට පවතින සංස්කෘතියක් කියල. උන් ඒවා කරන්න ගිහින් විනාස වෙනවා’

එයා කිව්වෙ සීරියස්. ඒත් මං ඒ වගේ කතාවක් එයාගෙන් බලාපොරොත්තු වුනේ නෑ.

‘මොකුත් වෙන්නෙ නෑ’ මං සහතික කරලා කිව්වා.

‘ඒ කිව්වෙ?’

‘එහෙම විනාස වෙනවා කියල දෙයක් නෑ. ඒක බයක් විතරයි’ 

ඩවුන් ටවුන් ගොඩක් දේශපාලනිකව ප‍්‍රගතිශීලී අය තුල පවා බරපතල සංස්කෘතික කම්පනයක් ඇති කරපු වැඩක්.

වැගන් පාර්ක් අලූතෙන් මේ වේදිකාවට නගිනවා. ඒ ගොල්ලොන්ගෙ විකල්ප බව ගැන තැන ප‍්‍රශ්න කරනවා. 

වැගන් පාර්ක් ඔල්ටර්නේටිව්ද?


වැගන් පාර්ක් කියන්නෙ මේ පාර ඩවුන් ටවුන් වලට එකතු වුණු හොඳම සෙට් එකක්. ඒ විතරක් නෙමෙයි ඒක අලූත් කලාපයක්. බුද්ධි අපේ බයිලා සික්ස් එයිට් සංගීතය ඇතුලෙ අලූත් අත්දැකීම් සිංදු විදිහට ගේනවා. ඒවා මහා බහුශ‍්‍රැත වචන නෙමෙයි. කෙලින්ම දැනෙන දේ කියන සරල සම්ප‍්‍රදායම එයා තියාගන්නවා. එයා වැල බලන එක ගැන මරු සිංදුවක් කිව්වා.

ඒ ගෙදර බලනවා - මේ ගෙදර බලනවා
ඔයත් බලනවා මල්ලි මාත් බලනවා..

වැගන් පාර්ක් එතනට එකතු වුණු එක විකල්පයේ සීමාව ටිකක් රිදෙන්න පළල් කරනවා. ඒක නිසාමයි මේක විකල්පද කියන විවේචනය පවා එන්නෙ. ඒත් විකල්පයට ඒ විදිහෙ සීමා තියෙන්න පුළුවන්ද? ප‍්‍රධාන ධාරාව නැවත යෝජනා කිරීම පවා විකල්පයක් වෙන්න බැරිද?

ඩවුන් ටවුන් ගැන මට ඇතිවුණු ඊළ`ග අදහස ඒකයි. අපි විකල්පය කියල කලින් නිශ්චය කරගත්තු රාමුවක් ඇතුලෙ විතරක් වැඩකරමින් ඉන්නවා වගේ කියන එක. ප‍්‍රධාන ධාරාවෙ කතිකාව නිහ`ඩ වුණු ගමන්ම මේ විකල්පයට තියෙන අර්ථය මොකක්ද? මට හිතෙන්නෙ අපිට පරාරෝපිතය තුල විකල්පය හොයාගෙන යන ගමන වගේම සම්ප‍්‍රදාය ඇතුලෙත් විකල්පය හොයාගෙන යන්න වෙනවා. අමරදේව පවා ඩවුන් ටවුන් වේදිකාව උඩ ගැයෙන්න පුළුවන් සහ ඒක අවශ්‍යයි. අපේ යටගියාවෙ නිර්මාණ නැවත පරිශීලනය කරමින් ඒ හරහා යළි ගොඩනැංවීම් කරන සංගීත කතිකාවක් අලූතෙන් හැදෙන්න  ඕන. බයිලා ඇතුලෙ වැගන් පාර්ක්ලා අලූත් අත්දැකීම් කියනවා වගේම අපිට පුළුවන් පරණ සිංදු වෙනස් නාද එක්ක එකතු කරමින් අලූත් ආතල් වැඩ කරන්න. මතවාදිමය තලයේ ගල්ගැහුණු විකල්පය වෙනුවට අපි නිර්මාණාත්මක විවිධ හැඩතලයන් ගන්නා විකල්පයන් හොයන්න.

හැමෝම තමන්ගෙ නිර්මාණ කළේ ඒ ප‍්‍රකාශන බෙදාහදා ගැනීමේ ත‍්‍රිල වෙනුවෙන්මයි. ඒවාට මිළක් තිබුනෙ නෑ. කොටින්ම ඩවුන් ටවුන් පල්ස් වේදිකාවම ඒ විදිහෙ බෙදාහදා ගන්නා මහන්සියක ප‍්‍රතිඵලයක්. ඒ තරම් දැවැන්ත වැඩක් ආර්ට් ගැන තියෙන ආශාව නිසාම නිර්මාණය වෙනවා කියන්නෙම අතිශය ආස්වාදනීය ප‍්‍රවේශයක්. මුහුවීමක්. සංසර්ගයක්. සුරතාන්තයක්.

සංජීව එයාගෙ ‘හින්දා’ සිංදුව ලයිව් සින්ග් කළා එතන. වීඩියෝ එකටත්  වඩා ඒ ප‍්‍රසාංගික ඉදිරිපත් කිරීම රසවත්. සංජීව එයාගෙ නාට්‍යමය හැකියාව සිංදුවක් ඇතුලෙන් එලියට මුදාහරිනවා. ඒක අලූත් සංගීතයක්/රංගනයක් වෙනවා. කොහෙත්ම ඒ ගායනය හෑල්ලූ කරනවා නෙමෙයි, ඒත් දෙකක් නෑ, සංජීව කියන්නෙ ඉතාම හොඳ නළුවෙක්. 


අලූත්ම- නැවුම්- හිරිවැටෙන- කිතිකැවෙන සුළු වැඬේ සිද්ද වෙන්නෙ ගීතදේව අතින්. එයාගෙ රස්තියාදුව ඇතුලෙන් වෙනස්ම විදිහක ටි‍්‍රප් එකක් ගීතදේව සංගීතයට ගේනවා. ඒක අපේ ජනගී එක්ක බද්ධයි. ඒ මොහොතෙම ලෝකෙ අනිත් ජනගී සම්ප‍්‍රදායන් එක්කත් බද්ධයි. ගීතදේව කේතලය ගිටාරයක් කරනවා. එයාගෙ ඩ‍්‍රමර්, ෂැගී යකඩ කොයිල් ගොඩක් පර්කෂන් වලට පාවිච්චි කරනවා. ඒ හ`ඩවල් අලූත්. ඒත් ඒ නාදය අපේ ඇතුලටම සම්බන්ධයි. අපේ දේ හොයන්න කියල කරපු ගොඩක් විකාරරූපී දේවල් වලට වඩා වෙනස්ම ආකෘතියක, අපේම සයිකඩෙලික් උරුමයක් ගීතදේව එයාගෙ සංගීතය ඇතුලෙ හොයාගෙන යනවා. ජාතික සීමාවන් ආධ්‍යාත්මික තලයෙන් විනිවිදන මේ සංගීතය අනිවාර්යෙන්ම අනෙක් රටවලටත් ඇහෙන්න  ඕන. ඒ මියුසික් හරිම මිස්ටික්.


ඩවුන් ටවුන් දවස් ටිකේම බේකරියෙත් පාන් පිච්චුනා නම් මරු. ඒ පාන් කකා සිංදු අහන්න තිබ්බා නම් මරේ මරු. ලංකාවෙ හැම ප‍්‍රවාහයක්ම, කතිකාවක්ම එකතු කරන තැනක් විදිහට බේකරිය ස්ථානගත වීම ඊටත් වඩා මරු. 

ඉදිරිපත් කිරීම් වලටත් වඩා එතන එකතු වුණු මිනිස්සු ගොඩක් සුන්දරයි. තැන තැන බොමින්, අත්පුඩි තලමින්, එකිනෙකා වැළඳ ගනිමින් ඒ ගතවුණු රාත‍්‍රීන් ගොඩක් මනුස්සයි. ලංකාවෙ හැම සංස්කෘතික කලාපයකම අය එකිනෙකා මුණගැහෙන දවස් තුනක්, හරියට ඉන්දියාවෙ කුම්භමේලා වගේ අත්දැකීමක් මේ පොලොවට සමපාත කරන්න පුළුවන් වීම ගැන බේකරියෙ කට්ටිය උවමනාවටත් වඩා ආඩම්බර වෙන්න  ඕන. සියලූ මතවාදිමය සහ දේශපාලන සීමිතකම් වලින් ඔබ්බෙහි නිදහස ගැන වේදිකාවක් විදිහට ඩවුන් ටවුන්  හැදෙන එක ලංකාවෙ සංස්කෘතික ජීවිතය ගැන බලාපොරොත්තු ඇති කරනවා. 

ඒ වෙනුවෙන් සිද්ද වෙන කොයිම තර්කයකින්වත් ලඝු කරලා හිතන්න බැරි මේ දැවැන්ත මහන්සිය වෙනුවෙන් බේකරියෙ උන්ට ගරු කරනවා. උඹලා අලූත් ලංකාවක් නිර්මාණය කරමින් ඉන්නවා.

-චින්තන ධර්මදාස

Tuesday, March 15, 2016

කොන්දේසි විරහිත ජීවිතයක්..


ජීවිතය කියන්නෙ ආපහු ආපහු චැලෙන්ජ් කරන්න  ඕන දෙයක්. කොයි විදිහක වුණත් අනුගත වීමක් ඒක සාධාරණ වේවා අසාධාරණ වේවා, ඇති කරන්නෙ හීලෑ වීමක්. ඒක ඉතිහාසයට වෙන්න පුළුවන් නැත්තං අති දියුණු ප‍්‍රගතිශීලී අදහසකට වෙන්න පුළුවන්. පුද්ගලික පැවැත්ම ඇතුලෙ අපේ හැම පිළිගැනීමක්ම කඩන්න බිඳින්න අපිට සිද්ද වෙනවා. ඒ ජීවිතේ අලූත් කිරීම වෙනුවෙන්. හැම නීතියක්ම සම්ප‍්‍රදායක්ම ච ැලෙන්ජ් කරන්න අපිට සිද්ද වෙනවා. නැත්තං අපේ පැවැත්ම ගල් ගැහෙනවා. ගල් ගැහුණු ජීවිතයක් කියන්නෙ මරණයක්. ජීවිතය පවතින්නෙ අවදානමේදී විතරයි. අවිනිශ්චිතයෙදි, අතාර්කිකත්වයෙදි, අන්ධකාරෙදි අපිට ජීවිතේ මුණගැහෙනවා. ඒ අවිනිශ්චිතය, අතාර්කිකය නිශ්චිතයක්, මතයක්, සම්ප‍්‍රදායක් කරන්න උත්සාහ ගන්න මොහොතෙදි ආපහු ජීවිතේ මගඇරෙනවා. කොන්දේසි විරහිත ඇඞ්වෙන්චරස් ජීවිතයක් කියන්නෙ පැවැත්ම සාක්ෂාත් කරන එකම එක විදිහ කියල මම හිතනවා.

නූතන වෙන්න හෝ පෞරානික වෙන්න  ඕන නෑ. එකම අරගලය වෙන්න නියමිත අපේ ආස්ථානයට එරෙහිව අපි. මට එරෙහිව මම. ඒ අලූත් මමත්වයක් වෙනුවෙන්. පුනරුත්පත්තියක් වෙනුවෙන්. නිර්මාණශීලීත්වය වෙනුවෙන්.

එහෙම කොන්දේසි විරහිත ජීවිතයක් හානිකර වෙන්න බැරිද? අපිට ආපහු හිතන්න වෙන්නෙ කොන්දේසි සහිත ජීවිතයක් කොයිතරම් හානිකර වෙන්න පුළුවන්ද කියලයි. ජාතිය ආගම කුලය 2500ක ඉතිහාසයට එරෙහිව මම වගේම ජාතියෙන් කුලයෙන් ආගමෙන් හෝ ඉතිහාසයෙන් නිදහස් මම කියන්නෙත් මගේ පුද්ගලික නිදහස් පැවැත්මට කොන්දේසියක්. ආකෘතියක්. මම කියන්නෙ ඒ මොහොතෙ මමට එරෙහිව මගේ ඇතුලෙ පවතින කැරැුල්ලක්. සමාජය මගෙන් නිරතුරව ඉල්ලා සිටින්නෙ මා ගැන කොන්දේසියක්. කොන්දේසි සහිත පැවැත්මක්.

මට හිතෙන්නෙ පුද්ගලික විමුක්තිය ගැන තන්ත‍්‍රවල එන අදහස් ගොඩක් ගැඹුරුයි වගේම පරිණතයි.

ප‍්‍රචලිත ආයතනගත ආගම් වලට වඩා ජීවිතය, පැවැත්ම එක්ක පළල් ගනුදෙනුවකට යනවා. අවාසනාවට තන්ත‍්‍ර ගැන ආකල්පය ඒකෙ තියෙන ලිංගික නිදහස කියන කාරණය එක්ක විතරක් ගැටගැහුනා. ඒක සෙක්ස් වලදි විතරක්  ඕන වෙන දෙයක් විදිහට පෙරලූනා. අපි  ඕන දෙයක් බාර ගන්නෙ අපේ සීමාව ඇතුලට. අපේ හිඩැස, අහිමි තැන වෙනුවට.

ඉන්දියාවෙ වේද ගත්තම ඒකට තිබුනෙ බයිබලයට වගේ තැනක්. ඉන්දියානු දර්ශනයෙ එන න්‍යාය, වෛශෙයික, සාංඛ්‍ය, මීමංසා සහ වේදාන්ත කියන සම්ප‍්‍රදායන් හයෙන්ම වේදය කියන එක අවසානය හැටියට බාර ගත්තා. ඒ හින්දා ඒවා වේද දර්ශන හැටියට ගන්නවා. අනෙක් පැත්තෙන් බුද්ධාගම, ජෛනාගම, චාර්වක සහ ආජීවක කියන කාණ්ඩ වේදය පිළිගත්තෙ නෑ. ඒක නිසා ඒවා වේද නොවන දර්ශන හැටියට වැටෙනවා. අවුරුදු සිය ගානක් තිස්සෙ මේ දෙපැත්ත අතරෙ වාද ගියා. බුදුන් වුණත් අරයව පැරුද්දුවා මෙයාව පැරැුද්දුවා කියලා අපි කියවන්නෙ මේ වාදයන් ගැන. ඉන්දියානු දර්ශනය කියන සමස්තය ගොඩනැගෙන්නෙ මේ වාද විවාද ඇතුලෙ.

මේ අතරෙ තියෙනවා තන්ත‍්‍ර කියන කොටස. ඒ ගොල්ලො වේදය පිළිගන්නේ හෝ නොපිලිගන්නේ නැහැ. ඒ අය බුද්ධාගම, ජෛනාගම හෝ වෙන කිසිම ආගමික සම්ප‍්‍රදායක් පිළිගන්නෙත් නෑ. ඒවාය විරුද්ද වන්නෙත් නෑ. තාන්ත‍්‍රිකයො වාද වලට එළඹෙන්නෙ නෑ. ඒ ගොල්ලො තමන්ගෙ අභ්‍යන්තරය තේරුම් ගැනීමේ ගමනක නිරත වෙලා ඉන්නවා. ජීවිතයේ සියුම් සියුම් තැන් අත්දකින්න ඒ අයගෙ පුහුණුව කැපවෙනවා. මේක ඇතුලෙ තන්ත‍්‍රවල මනුස්ස සම්බන්ධතා ගැන ගවේෂනය කෙරෙනවා. මම සහ මගේ සම්බන්ධතා ගැන, මා තුල සහ මගෙන් පිටත, මම දන්නා මෙන්ම නොදන්නා පැවැත්ම ගැන අත්දකින, තර්ක නොකරන, පැවැත්මෙන් ඉගෙනගන්න එළඹුමක් තන්ත‍්‍ර වල තියෙනවා. දර්ශනයට වඩා ඔවුන් හැමතිස්සෙම පුහුණුව, පැවැත්ම බාර ගන්නවා. ඒ අය තමන්ගෙ සමහර කාරණා තේරුම් ගත හැකි පරිදි ඉදිරිපත් කරන්න දර්ශනවාදයන් පාවිච්චි කරනවා විතරයි. ඒ අය ඒ තුල අඩංගු වෙන්නෙ නෑ.

තාන්ත‍්‍රිකයො කියන්නෙ ස්වාධීන සිතන්නො පිරිසක්. තමන් විසින් අත්දකින ලද සත්‍යයට වඩා අන් කිසි සත්‍යයක් ඔවුන්ට ලොකු නෑ. තමන්ගේ ආචාර ධර්ම සහ සදාචාරය පිළිබඳ අදහස් පවතින කවර හෝ මතවාදයකට අනුකූලද කියන කාරණය ගැන තන්ත‍්‍ර කවදාවත් උනන්දු වෙන්නෙ නෑ. ඒ ගොල්ලො කිසිම දේකට අනුගත කරන්න බැරි රැුඩිකල් සම්ප‍්‍රදායක් වුණා. ඒ සම්ප‍්‍රදායම තමන්ගේම සහ අන් සියල්ලන්ගේම සම්ප‍්‍රදායන්ට එරෙහිව යාමක් වුණා. තාන්ත‍්‍රිකයො වේද දර්ශනවලින් මෙන්ම වේද නොවන දර්ශන වලින් තමන්ට අවශ්‍ය දේවල් ගත්තා. ඒ හින්දම අනෙක් දර්ශන වල එල්බුණු අයට තාන්ත‍්‍රිකයන්ගේ ‘ඉන්ටග‍්‍රිටි’ එක නැත්තම් සංගතභාවය, ප‍්‍රතිවිරෝධය ලොකු ගැටලූවක් වුණා. තන්ත‍්‍රික අදහස් ප‍්‍රචලිත නොවෙන්නත්, රහසිගතව පවතින්නත් හේතු වෙන්න ඇත්තෙ මේකමයි.

තන්ත‍්‍ර ඇතුලෙ තියෙන්නෙ බාර ගැනීම. තමන්ගේ ප‍්‍රතිවිරෝධයත් සමග එකට සංවාසය. ලිංගික එක්වීම ගැන රූපකාර්තය සරල ඍජු තැනින්ම සමාජගත වෙන්නෙ මේ සංකල්පයත් එක්කයි. තන්ත‍්‍ර වලදි කිසි දෙයක් හොඳ හෝ නරක වෙන්නෙ නෑ. නිවැරදි හෝ වැරදි වෙන්නෙ නෑ. ඒ වෙනුවට ඒ දේවල් ඒ මොහොතේ පැවැත්මට සාපේක්ෂ අර්ථ ගන්නවා.

තන්ත‍්‍ර වලදි සංසාරය කියන්නෙත් නිර්වාරණයමයි. සංසාරයෙන් ගැලවෙන්න කරන උත්සාහයක් එතන නෑ. මැක් ඩොනල්ඞ් එකේ හැම් බර්ගර් එකක් කන එක ආරණ්‍යයක කුටියක භාවනා කරන තරම්ම ගැඹුරු අත්දැකීමක් වෙන්න පුළුවන්. වැදගත්ම දේ වෙන්නෙ තන්ත‍්‍ර කියන්නෙ ලෝකය තුල ලබන විමුක්තියක් මිස ලෝකයෙන් විමුක්තියක් නෙමෙයි.

හැම ආගමකින්ම උගන්වන්නෙ අපිවම බැහැර කිරීමක් ගැන. අපේ ජීවිතයම දුකක් හෝ විඳවීමක් හැටියෙන් ගැනීමක්. කර්මය හෝ පාපය හෝ වෙන කවර ආකාරයකින් හෝ අපේ ජීවිතය ස්කිසොෆ‍්‍රිනික් කරනවා. අපේ පැවැත්ම අඳුර සහ ආලෝකය සමස්තයක් හැටියෙන් ගන්න උගන්වන එකම සම්ප‍්‍රදාය ගොඩනැගෙන්නෙ තන්ත‍්‍ර වල.

මට හිතෙන්නෙ කාල් යුංග් තාන්ත‍්‍රික සම්ප‍්‍රදායෙ ඇතුලෙ නොවුනත් තන්ත‍්‍ර විග‍්‍රහ කරන ගැඹුරු කතාවක් කොටින් කියනවා.

‘ගහක අතු ස්වර්ගය ස්පර්ශ කරන්න නම්, ගහක මුල් අපාය දක්වා දිවෙන්න  ඕන’ කියල.

සාකච්ඡුාව මිස විවාදය පලක් නොවෙන්නෙ මේ හින්දයි. එතනදි ගැටුමක් මිස සංවාදයක්, සුරතාන්තයක් නෑ. අදහස් හුවමාරුවක් මිස වාදයකින් ඇති පලක් නෑ. මොනම ආකාර හෝ ‘ඉසම්’ එක්ක ජීවිතය වාරණය කිරීමක්. ඒක ෆෙමිනිසම් වුණත් බුඩිසම් වුණත් වෙනසක් නෑ.

අපේ ගොඩක් සංවාද වල තියෙන අවාසනාවන්ත කාරණය වෙන්නෙ මේකයි. අනෙකාව බාර ගනිමින්, ඔහුගේ හෝ ඇයගේ පැවැත්මට ගරුත්වයක් දෙමින් කරන ආස්වාදනීය සංවාදය වෙනුවට තමන්වත් අනෙකාවත් කොටු කර ගනිමින්, සීමා පනවා ගැනීමක් දක්වායි සංවාදය යන්නෙ. එතනදි දිනුවත් පැරදුනත් දෙන්නම තමන් ගැන නිශ්චිතයකට රාමු වෙනවා. නිශ්චිත රාමුවක් වෙනුවට තවත් අලූත් රාමුවක් පැනවීම තේරුමක් ඇති වැඩක් නෙමෙයි. බුදුන් දෙවියන් වුණත්, ජාතිය, ඉතිහාසය විතරක් නෙමෙයි තමන්වම වුණත් බැඳීමක්, අරටුවක්, සීමාවක් විදිහට ගේනවා නම් ඒ සංවාදයේ ආස්වාදය කෙලවරයි. සිද්ද වෙන්නෙ අපේ රාමුව විසින් අනෙකාගේ රාමුව විතැන් කිරීමක් විතරයි.

සුගතපාලද සිල්වා හරි ලස්සන කතාවක් කියනවා මේ ගැන. තමන්ට තමන්ගෙම ජීවිතය කොට්ට උරයක් වගේ දෙකොනින් අල්ලා කණපිට ගසා වැලේ වනන්න පුළුවන් වෙන්න  ඕන කියල. මේ ළ`ගදි දානෙකදි මට ගමේ පන්සලේ හාමුදුරුවො ලස්සන කතාවක් කිව්වා. ඒ මගේ දුටුගැමුණු සංග‍්‍රාමය ගැන..

‘ ඕවා අපිම කාලයක් තිස්සෙ කියල කියල මිනිස්සුන්ගෙ ඔලූවලට බස්සපු අදහස්. ඔහොම තර්ක කළා කියල, කාරණා කිව්වා කියල ඒවා වෙනස් කරන්න බෑ.. ඇටමස් වලටම කාවැදිච්ච දේවල් නෙ...’

අපි ඒ තරමටම පරණ ජාතියක්. අපි නිදහස  ඕන මොකටද කියල පවා නැවත ප‍්‍රශ්න කරන ජාතියක්. අපිව පාලනය කරන්න කියල අපිම නැවත නැවත ඉල්ලා සිටින වර්ගයක්. එතනදි බුදුන්ව හෝ ඉතිහාසය හෝ සම්ප‍්‍රදාය පරිස්සම් කිරීම අපි අපේ පැවැත්මේ තේරුම විදිහට දකිනවද, නැත්තං අපේ පැවැත්ම වඩා පුළුල්, නිදහස් තලයක අත්විඳීම වෙනුවෙන් සියලූ ඉතිහාසයන්, න්‍යායන් සහ නිර්වාණයන් පාවිච්චි කරනවද කියන එක අපේ පුද්ගලික තෝරා ගැනීමක්.

චින්තන ධර්මදාස